Διδάσκοντας οπισθοδρόμηση

14:35 30/7/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Το νέο βιβλίο του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής για την Γ’ τάξη του Γυμνασίου κατηγορήθηκε για αναχρονιστικές αντιλήψεις. Σε ένα σημείο ταυτίζει τις γυναίκες με τη φροντίδα του νοικοκυριού και την ανατροφή των παιδιών, τους άντρες με τις «βαριές» εργασίες, «ανάλογα με τους ρόλους του φύλου τους», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά. Χθες, 29/7/2026, το ΠΑΣΟΚ (διά των αρμόδιων τομεαρχών του), ζήτησε να αποσυρθεί, καθώς «αναπαράγει έμφυλα στερεότυπα, σεξιστικά πρότυπα και αντιλήψεις ασύμβατες με τον παιδαγωγικό και δημοκρατικό

ρόλο του σχολείου».

Το βιβλίο όντως βρίθει τέτοιων στερεοτυπικών και αναχρονιστικών διατυπώσεων. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο για τη βία κατά των γυναικών οι γυναίκες εντάσσονται στους «αδύναμους», ενώ στα έφηβα κορίτσια υπενθυμίζεται ότι οι άνδρες έχουν μεγαλύτερο όγκο και δύναμη και προτρέπονται να αποφεύγουν τις «κακοτοπιές», μετατοπίζοντας, όπως αναφέρουν οι τομεάρχες του ΠΑΣΟΚ, την «πρόληψη της έμφυλης βίας επικίνδυνα προς τη συμπεριφορά του πιθανού θύματος, αντί να οικοδομείται πάνω στην ισότητα, τη συναίνεση, τον σεβασμό, την ευθύνη του δράστη και την εκπαίδευση όλων των παιδιών απέναντι στη βία».

Είναι σημαντικό θέμα η αναθεώρηση ενός σχολικού βιβλίου προς τα πίσω, διατυπώνοντας τέτοιους αναχρονισμούς. Είναι κλισέ και λέγεται συχνά ότι οι κοινωνίες μόνο μπροστά μπορούν να πάνε και όχι πίσω. Δεν το πιστεύω όμως αυτό. Μπορούν, φυσικά, να πάνε και προς τα πίσω. Οταν τους προβάλλεται διαρκώς ένα παρελθόν εξαπλουστευμένο και ωραιοποιημένο. Οταν εθίζονται στο να νοσταλγούν μια αφηρημένη – τάχα καλύτερη – επικράτεια, παρά να ονειρεύονται το μέλλον. Γιατί οι διατυπώσεις αυτές στο εγχειρίδιο μόνο στο παρελθόν ανήκουν. Εν προκειμένω δε, δεν μιλάμε για ένα βιβλίο παλιό, που δεν αναθεωρήθηκε ποτέ, αλλά για ένα βιβλίο που, μετά την αναθεώρησή του, μοιάζει πιο παλιό από αυτό που ήταν.

Ζούμε σε μια εποχή που η νοσταλγία είναι εν πολλοίς η κυρίαρχη τάση. Ο Μαρκ Φίσερ, ένας από τους σημαντικότερους πολιτισμικούς κριτικούς, είχε διαπιστώσει ότι ο σύγχρονος πολιτισμός δυσκολεύεται να φανταστεί το μέλλον, ότι ανακυκλώνει περισσότερες ιδέες και εικόνες του παρελθόντος, παρά φαντάζεται το μέλλον. Αν αυτή η νοσταλγία ξεπεράσει τον πολιτισμό και γίνει το λεξιλόγιο εκπαίδευσης των παιδιών, ποιος και πώς θα ονειρευτεί το μέλλον;

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords