Αριστοκρατία

Μιλώντας στο συνέδριο του «ΒΗΜΑΤΟΣ», ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σχολίασε: «Η σύγχρονη δημοκρατία βασίζεται σε μια παράδοση εκατοντάδων ετών πολιτικού φιλελευθερισμού που έχει δημιουργήσει αυτή την ισορροπία ανάμεσα στη θέληση του λαού, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την προστασία των μειονοτήτων, τη διάκριση των εξουσιών. […] Αλλά […] δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο τέλος της μέρας ο λαός δεν είναι απαραίτητα πάντα δίκαιος, γιατί οι Αθηναίοι ψήφισαν για τη Σικελική Εκστρατεία επειδή χειραγωγήθηκαν από έναν λαϊκιστή».

Ο «λαϊκιστής» Αλκιβιάδης ήταν γόνος των Αλκμεωνιδών, ανιψιός

του Περικλή και μαθητής του Σωκράτη. Ο «συνετός» Νικίας, από την άλλη, απέτυχε τόσο στην πολιτική προσπάθεια αποτροπής της εκστρατείας, όσο και στη στρατιωτική διαχείρισή της. Ο λαός ψήφισε δηλαδή, ναι, αλλά η ήττα ανήκει βασικά στις ελίτ.

Αυτό όμως δεν έχει και τόση σημασία. Σημασία έχει η σκέψη του Πρωθυπουργού. Πρώτα λέει το πρέπον. Φιλελευθερισμός, δικαιώματα, μειονότητες, διάκριση εξουσιών. Ολα σωστά, ασχέτως που πρακτικά δεν έχει διαπρέψει σε αυτά. Γι’ αυτό και έχει σημασία το δεύτερο σκέλος, το «αλλά», αυτό που προδίδει το σκεπτικό. Ο λαός είναι εύπιστος, παρασύρεται από δημαγωγούς. Είναι η αριστοκρατική δυσπιστία απέναντι στον δήμο, αυτή που μετά την αποτυχία της Σικελίας έφερε τυράννους. Ο πειρασμός είναι μεγάλος, αλλά ας αποφύγουμε τις αναλογίες. Ας σταθούμε καλύτερα στην αντίφαση.

Η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν υπάρχει παρότι ο λαός σφάλλει εις βάρος του, αλλά για να μπορεί και να σφάλλει, ακόμη και εις βάρος του. Διότι η ελευθερία δεν συνδυάζεται με κηδεμονία. Ο φιλελευθερισμός ξεκινά από το ότι όλοι σφάλλουν, και πρώτα κοιτάμε όσους έχουν την εξουσία, γι’ αυτό κι υπάρχει η διάκριση των εξουσιών, τα δικαιώματα και ο ελεύθερος Τύπος. Γι’ αυτό, επίσης, ζητούμενο είναι το να μπορείς να διώχνεις με συντεταγμένο τρόπο αυτόν που θεωρείς πως κυβερνά κακά, ακόμη κι αν κάποτε το μετανιώσεις.

Επομένως το «αλλά» δεν υπάρχει. Ενα σύστημα που επιτρέπει μόνο σωστές αποφάσεις ή αναγνωρίζει τάξεις και φατρίες ως ιδανικότερες να αποφασίζουν, δεν είναι ακριβώς δημοκρατία. Δεν πείθει κανείς ότι είναι ικανός να κυβερνά επειδή έχει κληρονομικό δικαίωμα ή έχει γαλουχηθεί ως δυνητικός ηγέτης που μπορεί από τον θρόνο του να παρατηρεί τον λαό να «παρασύρεται». Δεν είναι μια φιλελεύθερη αντίληψη αυτή. Κάτι άλλο είναι.

Keywords
Τυχαία Θέματα