ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ

Ντοματοπόλεμος

Δεν έχει σημασία αν οι Αμερικανοί την ιδέα την πήραν από τους Ισπανούς. Οι κλεμμένες ή δάνειες ιδέες μαρτυρούν την ανάγκη της μίμησης όπου σε τελευταία ανάλυση κάθε τι αντιγραμμένο αργά ή γρήγορα καθίσταται οικείο και καταδικό μας.Πράγματι η Μινεάπολη υιοθέτησε τη γιορτή της ντομάτας όχι βέβαια ως τροφοδοτικό υλικό, αλλά ως ψευτοπόλεμο ο οποίος τράβηξε τους νέους σαν μεγάλη γιορτή και ανώνυμη τελετουργία.

Οι λίγες σκηνές ντοματοπόλεμου που παρακολουθήσαμε στην τηλεόραση ήταν εξόχως χαρακτηριστικές. Φορτηγά ολόκληρα άδειαζαν το φορτίο τους μέσα στους δρόμους και η νεολαία – νεαροί και νεαρές – εκσφενδόνιζαν (όλοι εναντίον όλων) τις ντομάτες βάφοντας τα κράσπεδα των δρόμων  με το γνωστό άλικο χρώμα. Η ευθυμία, συναιρεμένη πάντα με ένα αίσθημα ανεξέλεγκτης βαθύτητας, αποκορυφωνόταν σε μια χλαπαταγή η οποία, επειδή ακριβώς δεν είχε θύματα, δημιουργούσε ένα κλίμα κινητοποίησης για το τίποτα.

Το «τίποτα» βέβαια είναι επικίνδυνη λέξη και μεταδίδεται σαν διαβολικός ιός. Όταν στα πάντα θέτουμε σκοπό, εκλέγουμε τα μέσα, βρίσκουμε συνεργάτες και οδηγούς ώστε η προσπάθειά μας να καρποφορήσει, τότε πως γίνεται να χαλάμε τον κόσμο για το τίποτα; Πιθανότατα – έτσι λένε τουλάχιστον οι ανθρωπολόγοι – ο άνθρωπος κουβαλάει μέσα του ένα παμπάλαιο φορτίο (αρχαϊκό, κυνηγετικό, τελετουργικό) το οποίο – καταγεγραμμένο στο ασυνείδητό του με άσβηστη γραφή – έχει την ανάγκη να πατάει πόδι στο παρόν έστω και υπό μορφή ξεθωριασμένης παιδιάς.

Υπάρχει άραγε μια ασυνείδητη ροπή που κατάγεται από την εποχή της αγέλης και χαρίζει ανακούφιση και χαρά παρότι δεν δηλώνει το πρόσωπο της; Οι άνθρωποι, όπως λέει ο Κανέττι, έμαθαν διάφορα πράγματα από τους λύκους. Σε μερικούς χορούς εξασκούνταν μεταμορφωμένοι σε λύκους. Ένα στοιχείο που το στερείται ο σύγχρονος άνθρωπος επειδή χρησιμοποιεί κινητά και μεταφορικά μέσα κάθε λογής είναι βέβαια η κίνηση, η επίθεση, η κραυγή, όπως και τα κάθε λογής χτυπήματα.

Το αρχαϊκό βίωμα που υποστήριξε όλους τους πρωτόγονους και μη λαούς είχε πάντα συνοδό την παράφορη συγκίνηση, την αίσθηση ότι τα μέλη  ανήκουν σε κάτι που τα υπερβαίνει, ότι η ταύτιση με τον νεκρό ήταν τελετουργική, οι αυτοακρωτηριασμοί  απαραίτητοι και οι θρήνοι ένας τρόπος να επικοινωνούν με τα αόρατα πνεύματα. Επί παραδείγματι το κοινό γεύμα υποδήλωνε ότι το θυσιασμένο ζώο ήταν μέσα σε όλους. Γι αυτό δεν έσπαζαν τα οστά του.

Άρα ο εκπολιτισμένος άνθρωπος που ενίοτε παραδίδεται σε λογής λογής συμβολικούς ψευτοπολέμους είναι βέβαιο ότι ακούει κραυγές πίσω από τον λόφο…