Στο Κέντρο Πολιτισμού «Ρήγα Βελεστινλή» η έκθεση «Η Χάρτα του Ρήγα: τα δύο (συν) πρόσωπα του χάρτη»

18:11 1/3/2019 - Πηγή: ΕΡΤ

Εκδήλωση υποδοχής του πρωτότυπου εκθεσιακού υλικού της έκθεσης «Η Χάρτα του Ρήγα: τα δύο (συν) πρόσωπα του χάρτη», πραγματοποιήθηκε σήμερα Παρασκευή 1 Μαρτίου στις 11.00 το πρωί στον Εκθεσιακό Χώρο – Κέντρο Πολιτισμού «Ρήγα Βελεστινλή» του Δήμου, στο Βελεστίνο.

Της εκδήλωσης προηγήθηκε επίσκεψη στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, όπου ο Δήμαρχος Ρήγα Φεραίου κ. Δημήτριος Νασίκας καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους, λέγοντας:

“Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συμμετέχοντες σε αυτή τη σπουδαία για τον Δήμο Ρήγα Φεραίου ημέρα, σας καλωσορίζω στη

γενέθλια γη του Ρήγα Βελεστινλή, του πρωτοπόρου του ελληνικού διαφωτισμού, του εθνομάρτυρα και πρόδρομου της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Η σημερινή τελετή υποδοχής του πρωτότυπου εκθεσιακού υλικού της έκθεσης «Η Χάρτα του Ρήγα: τα δύο (συν) πρόσωπα του χάρτη» από τη Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης του ΑΠΘ που θα κοσμεί εφεξής μόνιμα τον Εκθεσιακό Χώρο – Κέντρο Πολιτισμού «Ρήγα Βελεστινλή» του Δήμου στο Βελεστίνο αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για τον τόπο μας. Πόσω μάλλον δε όταν συμπίπτει με την επέτειο των 220 χρόνων (1797-2018) από την έκδοση της Χάρτας στη Βιέννη.

Αποτελεί μεγάλη τιμή για μας, τους δημότες του Δήμου Ρήγα Φεραίου, να τιμάται ο μεγάλος μας Εθνομάρτυρας, Ρήγας Βελεστινλής και να ερευνάται η ζωή και το έργο του μέσω δράσεων από Πανεπιστήμια και Ιδρύματα.

Ο Ρήγας επηρεασμένος από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό πίστεψε βαθιά στην ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που σάρωναν την Ευρώπη και αυτό τον ώθησε στη συγγραφή ή μετάφραση βιβλίων σε δημώδη γλώσσα και τη σύνταξη της «Χάρτας», ενός μνημειώδους για την εποχή του χάρτη, διαστάσεων 2,07 x 2,07 μ, που αποτελείτο από επί μέρους τμήματα.

Αγαπητοί προσκεκλημένοι, τιμούμε τον Ρήγα και την γενέτειρά του, με περισσή υπερηφάνεια, ως γνήσιοι απόγονοί του και μέλημά μας είναι ο Εκθεσιακός Χώρος – Κέντρο Πολιτισμού «Ρήγα Βελεστινλή» να καταστεί πόλος έλξης και σημείο αναφοράς για τον Δήμο μας.

Στο πλαίσιο αυτό εξασφαλίσαμε επιπλέον τη μόνιμη εγκατάσταση της έκθεσης «ΡΗΓΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής, καθώς και το οπτικοακουστικό υλικό από το Γραφείο Χαρτογραφικής Κληρονομιάς Θεσσαλονίκης που θα δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη του εκθεσιακού χώρου να περιηγηθεί διαδραστικά στα χνάρια της ζωής του κορυφαίου του Ελληνικού διαφωτισμού Ρήγα Φεραίου.

Σας καλωσορίζω και πάλι στη γενέτειρα του Ρήγα και στους χώρους πολιτισμού του Δήμου μας, με την μακραίωνη ιστορία, ένα ζωντανό παρόν κι ένα ελπιδοφόρο μέλλον”.

Κλείνοντας ενημέρωσε ότι είναι έτοιμη η μελέτη για το Κέντρο Τεκμηρίωσης του Ρήγα η οποία θα παρουσιαστεί μέσα στο Μάρτιο, ενώ τόνισε πως με την δημιουργία του Κέντρο Τεκμηρίωσης θα αρθεί μια ιστορική εκκρεμότητα του Έθνους απέναντι στην Ελλάδα και στον Ρήγα.

Ακολούθησε ο χαιρετισμός του Πρύτανη του ΑΠΘ κ. Περ. Μήτκα, ο οποίος εξέφρασε χαρά και συγκίνηση ως Έλληνας και ως Βλάχος που προσέρχεται ως προσκυνητής στη γενέτειρα του Ρήγα. Για το εκθεσιακό υλικό είπε πως είναι ένα δώρο του ΑΠΘ που θα πλουτίσει τη συλλογή που κοσμεί τον Εκθεσιακό Χώρο – Κέντρο Πολιτισμού «Ρήγα Βελεστινλή.»

Επίσης ο Πρύτανης εξήγησε πως ρόλος του Πανεπιστημίου είναι πέρα από την παραγωγή και παροχή γνώσης να επιστρέφει ως αντίδωρο στοιχεία στην κοινωνία, όπως συμβαίνει και με τη δωρεά εκθεσιακού υλικού στον Δήμο Ρήγα Φεραίου.

Στη συνέχεια ο ομότιμος καθηγητής- επιμελητής της έκθεσης κ. Ευ. Λιβιεράτος παρουσίασε το περιεχόμενο του εκθεσιακού υλικού. Όπως ανέφερε-μεταξύ άλλων- οι πίνακες εστιάζουν στα άγνωστα μέχρι σήμερα τεχνικά και κατασκευαστικά θέματα της σύνταξης της Χάρτας του Ρήγα ως χάρτη, χωρίς να αποτελούν επανάληψη των γνωστών μέχρι τώρα προσεγγίσεων των ανθρωπιστικών κυρίως επιστημών.

Συγκεκριμένα, για πρώτη φορά παρουσιάζεται το άγνωστο ζήτημα των δύο κυρίως τύπων της Χάρτας, που αποκάλυψε το 2008 η ψηφιακή ανάλυση αντιτύπων της, η οποία παραπέμπει σε δύο κύριες τυπολογίες με σαφείς διαφορές στο χαρτογραφικό της περιεχόμενο, κυρίως τοπωνυμικού, αλλά και σχεδιαστικού χαρακτήρα.

Οι είκοσι πίνακες πραγματεύονται:

ένα συνοπτικό χρονολόγιο των σημαντικότερων γεγονότων της σύντομης ζωής του Ρήγα,έναν χάρτη της Βιέννης, σύγχρονο της Χάρτας, στον οποίο έχουν σημειωθεί, έπειτα από ειδική κτηματολογική έρευνα στα αρχεία της Βιέννης, οι τοποθεσίες που σχετίζονται με την έκδοσή της,τη γεωγραφική αντιστοίχηση της επιφάνειας που απεικονίζεται στη Χάρτα με προγενέστερα και μεταγενέστερα χαρτογραφικά πρότυπα,τις κατασκευαστικές πρωτοτυπίες της Χάρτας ως προς τη διάταξη σε ζώνες των δώδεκα φύλλων που την αποτελούν συνολικά,την παρουσίαση των προτύπων αναφοράς που χρησιμοποίησε ο Ρήγας.

Το εκθεσιακό υλικό ολοκληρώνεται με τη λεπτομερή ανάδειξη των είκοσι διαφορών που εντόπισε η έρευνα στις εκδόσεις της Χάρτας του Ρήγα και με το συγκριτικό χαρτογραφικό σχόλιο για τη σχέση της με τον πίνακα του Άνθιμου Γαζή, ο οποίος εκδόθηκε τρία χρόνια μετά τη Χάρτα, επίσης στη Βιέννη (1800).

Στόχος της έκθεσης δεν είναι η επανάληψη των γνωστών μέχρι τώρα προσεγγίσεων των ανθρωπιστικών κυρίως επιστημών, ιστορικών, φιλολογικών κ.ά., αλλά η παρουσίαση της Χάρτας ως χαρτογραφικού «τεχνικού έργου», πώς την οραματίστηκε και τη σχεδίασε ο Ρήγας και πώς οργάνωσε την τεχνικά πετυχημένη παραγωγή και εκτύπωσή της μεταξύ Βουκουρεστίου και Βιέννης.

Η έκθεση αυτή έγινε εφικτή, κυρίως χάρη στην ανάπτυξη της ψηφιακότητας και της διείσδυσής της και στις ανθρωπιστικές επιστήμες (digital humanities), εμπλουτίζοντας έτσι τις γνώσεις μας ακόμη και για ένα αντικείμενο μελετημένο εξαντλητικά όπως η Χάρτα.

Η Χάρτα με την έκθεση αυτή αναδεικνύεται ως ένα μεγαλεπήβολο σε σύλληψη και εκτέλεση έργο της τότε τεχνολογίας.

Επίσης ο κ. Λιβιεράτος είπε πως η Χάρτα είναι η μόνη με ΦΕΚ κηρυγμένη ως Εθνικό Μνημείο.

Ακόμη εξήγησε πως οι πηγές που ερευνήθηκαν για τη Χάρτα είναι πριν από το 1960 και πως η έρευνα εστίασε στον χρόνο , τον τόπο και τα γεγονότα, ενώ πρόσθεσε ότι μετά το 1798 αρχίζει η αιώρηση της Χάρτας στην ιστορία. Επιπλέον είπε πως η Χάρτα αποτελείται από 12 φύλλα (χωρίζεται σε τέσσερις διατεταγμένες ζώνες) και περιέχει πλήθος συμβόλων και πληροφοριών και πολλά νομίσματα λόγω του επιχειρηματικού ενδιαφέροντος του Ρήγα. Τέλος αναφέρθηκε στη συνεργασία με το Πολυτεχνείο της Βιέννης όπου εκεί εντυπωσιάστηκαν με την Χάρτα και έδειξαν έντονο ενδιαφέρον.

www.ert.gr

Keywords
Τυχαία Θέματα
Κέντρο Πολιτισμού Ρήγα Βελεστινλή, Η Χάρτα, Ρήγα,kentro politismou riga velestinli, i charta, riga