Κίνημα ενάντια στα υψηλόμισθα στελέχη

Ιδού μια ιδέα για το πώς να σταματήσει η εταιρική απληστία και να αντιστραφεί η τάση της αυξανόμενης εισοδηματικής ανισότητας σε όλο τον κόσμο: να επιβληθεί ένας νέος νόμος που θα μπορούσε να περιορίσει τις αμοιβές των κορυφαίων στελεχών σε μόλις 12 φορές μεγαλύτερους από τους χαμηλότερα αμειβόμενους εργαζόμενους στην ίδια επιχείρηση. Με άλλα λόγια, εμποδίζει τους CEOs να κερδίζουν περισσότερα σε ένα μήνα απ’ ότι κερδίζει ο πιο χαμηλόμισθος εργαζόμενος σε ένα χρόνο. Η πρόταση αυτή μπορεί να ακούγεται σαν κάτι που γεννήθηκε από το Occupy Wall Street

ή κάποιο άλλο ριζοσπαστικό κίνημα διαμαρτυρίας, αλλά στην πραγματικότητα προέρχεται από την καρδιά ενός έθνους που δεν είναι συνήθως γνωστό για την περιφρόνησή του στα χρήματα: την Ελβετία, σχολιάζει ο Peter Gumbel. Στις 24 Νοεμβρίου, οι Ελβετοί θα κάνουν δημοψήφισμα για το αν θα κατοχυρώσουν τις αμοιβές αναλογίας 1:12 στο σύνταγμά τους.
Η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από διάφορα μεγάλα πολιτικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και των Πρασίνων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η αμοιβή των CEO στην Ελβετία έχει βγει εκτός ελέγχου και θα πρέπει να χαλιναγωγηθεί. Παραθέτουν μια σειρά από στοιχεία για να αποδείξουν ότι η αναλογία από τους πιο υψηλόμισθους ως τους πιο χαμηλόμισθους εργαζόμενους στις ελβετικές επιχειρήσεις έχει αυξηθεί από περίπου 1 προς 6 που ήταν το 1984, σε 1 προς 43 σήμερα. Και αυτός είναι μόνο ο μέσος όρος. Σε ορισμένες εταιρείες, ιδίως τράπεζες, η διαφορά είναι πολύ ευρύτερη, με κορυφαία στελέχη όπως ο Brady Dougan, ο Αμερικανός διευθύνων σύμβουλος της Credit Suisse και ο Andrea Orcel, επικεφαλής της επενδυτικής τραπεζικής της UBS, κερδίζουν εκατοντάδες φορές περισσότερα από τους πιο χαμηλόμισθους υπαλλήλους.
Οι υποστηρικτές της εκστρατείας θεωρούν την ανισότητα των μισθών μια κοινωνική αδικία. Ένα βίντεο με κινούμενα σχέδια που δημιουργήθηκε από τους Σοσιαλδημοκράτες δείχνει μια ελβετίδα νοσοκόμα έκπληκτη από τον τρόπο που έχουν αυξηθεί οι μισθοί των υψηλόμισθων manager σε «αστρονομικά» ποσοστά, ενώ ο δικός της έχει αυξηθεί ελάχιστα. Οι ελβετικές επιχειρήσεις, εν τω μεταξύ, έχουν κάνει μια πολύ επιτυχημένη προσπάθεια να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Πριν από ένα μήνα, η κοινή γνώμη υπέρ και κατά της πρωτοβουλίας χωρίστηκε σε περίπου 44 τοις εκατό. Οι ελβετικές επιχειρήσεις ξεκίνησαν μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων, προειδοποιώντας ότι το μέτρο θα προκαλέσει μαζική έξοδο των εταιρειών. Οι ενώσεις εργοδοτών ανέθεσαν μελέτες που προέβλεψαν απώλειες θέσεων εργασίας και υψηλότερους φόρους, εφόσον περάσει το μέτρο. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις αυτή την εβδομάδα δείχνουν ότι το μέτρο είναι απίθανο να εγκριθεί, με μόλις πάνω από το 50 τοις εκατό να είναι αντίθετοι.

Ακόμα κι έτσι, το ζήτημα δεν είναι πιθανό να ξεπεραστεί και κερδίζει έδαφος πέρα από την Ελβετία. Η Kristina Schüpbach, ηγέτης της πτέρυγας νεολαίας των Σοσιαλδημοκρατών και μία από τους εμπνευστές της εκστρατείας, λέει ότι «το κύριο πράγμα αυτή τη στιγμή είναι να έχουν ένα αποτέλεσμα που στέλνει ισχυρό μήνυμα» – για τις επιχειρήσεις και την κυβέρνηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκστρατεία του 1:12 έχει περάσει και στην Ισπανία, όπου η αντιπολίτευση των Σοσιαλδημοκρατών την έχει υιοθετήσει επίσημα. Η Schüpbach λέει ότι η ιδέα του καθορισμού ανώτατου ορίου στις αναλογίες αμοιβών συζητείται επίσης στο αντιπολιτευόμενο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας. Και γενικότερα, το θέμα των αμοιβών των διευθυντικών στελεχών έχει γίνει ένα καυτό πολιτικό ζήτημα στη Γαλλία και αλλού στην Ευρώπη.
Ο Bruce Kogut, διευθυντής του Κέντρου Sanford C. Bernstein για την Ηγεσία και την Ηθική στην Columbia Business School, λέει ότι το θέμα έχει απήχηση στην Ευρώπη «διότι οι άνθρωποι ενδιαφέρονται περισσότερο για την αίσθηση του δικαίου» από ό,τι στις ΗΠΑ, αλλά βλέπει επίσης τα ανώτατα όρια των μισθών ως αντίδραση στον πόνο της οικονομικής κρίσης. «Δεν υπήρξαν σημαντικές συνέπειες. Η συλλογική εξιλέωση της ενοχής και της ευθύνης λείπει» λέει.

Η Ελβετία, με την ιστορία του Καλβινισμού και την προτεσταντική ηθική της εργασίας, είναι ένα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για αυτό το θέμα. Το έθνος έχει ζήσει μια σειρά εταιρικών καταστροφών κατά την τελευταία δεκαετία, όπως η κατάρρευση της Swissair το 2001. Ένα από τα πιο συγκλονιστικά πλήγματα για τους Ελβετούς ήταν η διάσωση της UBS το 2008, αφού η τράπεζα είχε γιγάντιες ζημιές από την ανάμιξή της σε αμερικανική ενυπόθηκους τίτλους και άλλα παράγωγα.
Τεράστια κέρδη σε στελέχη επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες έχουν ρίξει λάδι στη φωτιά. Οι υποστηρικτές του δημοψηφίσματος επισημαίνουν ότι το περασμένο έτος η UBS κατέβαλε συνολικά 2,5 δισ. ελβετικά φράγκα σε μπόνους, την ίδια στιγμή που ανέφερε ζημιές 2,5 δις. φράγκα. Οι ακτιβιστές της μεταρρύθμισης έχουν υπολογίσει ότι θα χρειαστούν 385 χρόνια σε έναν συνηθισμένο τραπεζικό υπάλληλο για να κερδίσει 18,5 εκατομμύρια φράγκα (20 εκατομμύρια δολάρια), το πακέτο αποζημίωσης που πήρε ο Orcel, ο επικεφαλής της επενδυτικής τράπεζας, όταν εντάχθηκε στην UBS από την Merrill Lynch, πέρυσι. (Η UBS υπερασπίστηκε το πακέτο, υποστηρίζοντας ότι αντισταθμίζει τις απώλειες του Orcel για την ετεροχρονισμένη αμοιβή, όταν έφυγε από τη Merrill Lynch. Το συνολικό μπόνους, υποστηρίζει η τράπεζα, καταβλήθηκε σε μια σειρά εργαζομένων και όχι μόνο στην ανώτερη διοίκηση). Ο Orcel ήταν ήδη στην UBS τον περασμένο Μάρτιο, όταν σε ένα προηγούμενο δημοψήφισμα οι Ελβετοί ενέκριναν μια πρωτοβουλία κατά την οποία οι μέτοχοι των εισηγμένων ελβετικών εταιρειών έχουν λόγο στην αποζημίωση που καταβάλλεται στους διευθυντές τους. Επίσης περιόρισε σημαντικά τις «χρυσές συμφωνίες» και άλλα ειδικά επιδόματα.
Παρόλα αυτά, η επιβολή ανώτατων ορίων στις αμοιβές αποδεικνύεται ότι είναι αρκετά πιο δύσκολη από όσο ακούγεται. Τα αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση. Οι εισηγμένες εταιρείες στην Αμερική και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι υποχρεωμένες να αποκαλύπτουν τους μισθούς και τις παροχές που καταβάλλονται στους CEO τους και άλλα κορυφαία στελέχη. Όμως, η απόκτηση δεδομένων για τους χαμηλότερα αμειβόμενους εργαζομένους είναι πολύ πιο δύσκολη. Κάποιοι ενάντια στο ελβετικό δημοψήφισμα αμφισβητούν την ακρίβεια των στοιχείων που έχουν εκδοθεί από τους πρωτεργάτες της εκστρατείας.

Οι ΗΠΑ είναι ένα παράδειγμα του πόσο δύσκολο και πολιτικά επικίνδυνη μπορεί να είναι μια τέτοια εφαρμογή. Πριν από τρία χρόνια, σύμφωνα με το τμήμα 953 (β) του νόμου Dodd-Frank, το Κογκρέσο διέταξε στις δημόσιες εταιρείες να σχετίζουν το ποσοστό αμοιβής των CEO με την ετήσια μέση αμοιβή των εργαζομένων. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, αυτή η διάταξη δεν έχει εκτελεστεί. Οι υποστηρικτές της ισότητας εισοδήματος θα συμφωνούσαν ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη περισσότερο από ό,τι στην Ελβετία, μια τέτοια επένδυση αξίζει τον κόπο. Το Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής υπολογίζει ότι η αναλογία αποζημίωσης ενός διευθύνοντα συμβούλου προς τον εργαζόμενο στις κορυφαίες 350 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ είναι 231:1, συμπεριλαμβανομένων και των μετοχών που έχουν εκδοθεί. Αυτό είναι ένα χάσμα πέντε φορές μεγαλύτερο από της Ελβετίας. Σύμφωνα με το ινστιτούτο, οι αποζημιώσεις των CEO αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 725 τοις εκατό μεταξύ 1978 και 2011, σε μια εποχή που οι ετήσιες αποδοχές ενός τυπικού εργαζόμενου στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν μόλις κατά 5,7 τοις εκατό.

Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ελβετία, η δημόσια συζήτηση πάνω για τις αναλογίες αμοιβών μόλις ξεκίνησε. Η Schüpbach, η επικεφαλής της πρωτοβουλίας της Ελβετίας, λέει ότι ακόμη και αν δεν προκύψει πλειοψηφία από το δημοψήφισμα στις 24 Νοεμβρίου, η εκστρατεία θα συνεχιστεί. «Θα υπάρξει και δεύτερη και τρίτη ή τέταρτη προσπάθεια», λέει. Μένει να δούμε αν οι νέες προσπάθειες θα βάλουν ένα φρένο στις ανεξέλεγκτες αμοιβές των διευθυντικών στελεχών. Αλλά τουλάχιστον, θα θέσουν τις επιχειρήσεις σε θέση άμυνας για να δικαιολογήσουν τα τεράστια πακέτα.

http://blogs.reuters.com/great-debate/2013/11/15/swiss-outrage-over-executive-pay-sparks-a-movement-in-europe/