H ευρωπαϊκή συμφωνία για την ΕΚΤ

Στη συμφωνία να δώσει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα νέες εξουσίες για την εποπτεία των τραπεζών της ζώνης του ευρώ από το 2014, κάνοντας το πρώτο βήμα για μια νέα φάση ολοκλήρωσης, κατέληξε την Πέμπτη η Ευρώπη. Μετά από 14 ώρες συνομιλιών και πλέον και έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων, οι Υπουργοί

Οικονομικών των 27 μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν να δώσουν στην ΕΚΤ την εξουσία να εποπτεύει άμεσα τουλάχιστον 150 από τις μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης και να παρεμβαίνει σε μικρότερες τράπεζες μόλις διαπιστώσει πρόβλημα. Έπειτα από τη συμφωνία, το ευρώ ενισχύθηκε σε 1,3080 έναντι του δολαρίου στο χρηματιστήριο του Τόκιο.

Μετά από τρία χρόνια μέτρων για την καταπολέμηση της κρίσης, η συμφωνία για μια ένωση τραπεζών θέτει τον ακρογωνιαίο λίθο της ευρύτερης οικονομικής ένωσης και σηματοδοτεί την πρώτη συντονισμένη προσπάθεια για την ενσωμάτωση των προβληματικών τραπεζών. Το νέο σύστημα εποπτείας θα πρέπει να οργανωθεί και να λειτουργήσει από την 1η Μαρτίου του 2014, έπειτα από διαβουλεύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αν και οι υπουργοί συμφώνησαν ότι θα μπορούσε και να καθυστερήσει εάν η ΕΚΤ χρειάζεται περισσότερο χρόνο προετοιμασίας.

Το σχέδιο σηματοδοτεί μια από τις μεγαλύτερες αναθεωρήσεις του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος από τότε που ξέσπασε η οικονομική κρίση, στα μέσα του 2007, που ξεκίνησε με την κατάρρευση της γερμανικής IKB. Το βάρος πέφτει τώρα στους ηγέτες της ΕΕ, που συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες, προκειμένου να δώσουν την πλήρη πολιτική υποστήριξη τους.

Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε εγκατέλειψε όποιες αντιρρήσεις είχε, που τον οδήγησαν να συγκρουστεί ανοιχτά με τον Γάλλο ομόλογό του, Πιερ Μοσκοβισί, την περασμένη εβδομάδα, για το ρόλο της ΕΚΤ στην τραπεζική εποπτεία. Με τον χρόνο να τρέχει ως το τέλος του έτους που λήγει η προθεσμία, οι δύο πλευρές κατάφεραν να λύσουν τις διαφορές τους και η Γερμανία έκανε παραχωρήσεις προκειμένου να μετριάσει την εξουσία του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ στη νέα εποπτική αρχή.

Η συμφωνία για την εποπτεία των τραπεζών είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα προς μια ευρύτερη ένωση τραπεζών και μια κοινή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προβληματικών τραπεζών της ευρωζώνης, που τα τελευταία χρόνια παρέσυραν χώρες όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία.

Ο επόμενος πυλώνας της τραπεζικής Ένωσης θα ήταν η δημιουργία ενός κεντρικού συστήματος για να κλείσουν οι προβληματικές τράπεζες. Η απόφαση στέλνει επίσης ένα ισχυρό μήνυμα στους επενδυτές, ότι τα μέλη της ευρωζώνης, από την ισχυρή Γερμανία ως την χτυπημένη από την κρίση Ελλάδα, μπορούν να προχωρήσουν μαζί στην αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Πρόοδος βήμα-βήμα

Παρόλα αυτά, υπάρχουν δυσκολίες που παραμένουν. Στη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου, οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν ότι μόλις δημιουργηθεί μια κοινή εποπτική αρχή των τραπεζών, ο μηχανισμός διάσωσης της ένωσης θα έχει την εξουσία για την άμεση ανακεφαλαιοποίηση των προβληματικών τραπεζών. Χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία ανυπομονούν να αρχίσει η λειτουργία των συμφωνηθέντων. Η Γερμανία πάλι όχι, επειδή ανησυχεί ότι θα είναι αναγκασμένη να πληρώσει το τίμημα.

«Έχουμε συμφωνήσει στα βασικά σημεία για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αρχής τραπεζικής εποπτείας, που θα πρέπει να αναλάβει το έργο της από το 2014» δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Σόιμπλε. «Επιμένουμε σε όσα είχαμε συμφωνήσει, για να κάνουμε την Ευρώπη να προχωρήσει βήμα- βήμα». Μακροπρόθεσμα, θα υπάρχει διαφωνία και για το πώς οι τράπεζες θα μοιραστούν το βάρος της εκκαθάρισης.

Η συμφωνία προβλέπει ότι τράπεζες με περιουσιακά στοιχεία 30 δις ευρώ ή μεγαλύτερα από το ένα πέμπτο της οικονομικής παραγωγής της χώρας τους, θα εποπτεύονται από την ΕΚΤ, αντί για τις εθνικές εποπτικές αρχές. Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Μοσκοβισί είπε ότι θα μπουν περισσότερες από 150 τράπεζες υπό την εποπτεία της ΕΚΤ. Αυτό δίνει την δυνατότητα στην ΕΚΤ να διευρύνει την εξουσία της και σε μικρότερες τράπεζες, αν προκύψουν προβλήματα.

Κάτι που θα ικανοποιήσει τη Γερμανία, η οποία ήθελε να διατηρήσει την πρωτογενή εποπτεία των αποταμιευτικών και των συνεταιριστικών τραπεζών, εκ των οποίων σχεδόν όλες θα μπουν υπό την άμεση εποπτεία της Φρανκφούρτης, αν δεν προκύψει κάποιο πρόβλημα.

Παραχωρήσεις

Οι συνομιλίες μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης, επειδή οι υπουργοί έπρεπε να δώσουν μια λύση στην πιθανή σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στο ρόλο της ΕΚΤ ως επιβλέπον όργανο και ως θεματοφύλακας της νομισματικής πολιτικής.
Θα μπορούσε να προκύψει μια τέτοια σύγκρουση, εάν, για παράδειγμα, η ΕΚΤ διατηρούσε τα επιτόκια χαμηλά για να στηρίξει τις τράπεζες.

Οι υπουργοί συμφώνησαν να καθιερώσουν ένα πλαίσιο διαμεσολάβησης για την επίλυση των διαφορών με τις εθνικές εποπτικές αρχές, μια κίνηση που ικανοποίησε τη Γερμανία καθώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην εξουσία του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Μια διευθύνουσα επιτροπή θα καθοδηγεί το έργο της εποπτικής αρχής, η οποία με τη σειρά της θα είναι υπόλογη στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ. Αυτό αφήνει τον τελευταίο λόγο στην ΕΚΤ.

Η επίτευξη μιας συμφωνίας απαίτησε επίσης παραχωρήσεις από την πλευρά της Βρετανίας, που είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά εκτός ευρωζώνης, η οποία ανησυχεί ότι η ΕΚΤ θα υπονομεύσει την αυτονομία της ως προς την οικονομική πολιτική του Λονδίνου, που είναι το σημαντικότερο οικονομικό κέντρο της Ευρώπης.

Το Λονδίνο είχε ζητήσει αλλαγές στο σύστημα ψηφοφορίας των ρυθμιστικών αρχών, όπως τον καθορισμό στα περιθώρια των αποθεματικών κεφαλαίων που οι τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιήσουν. Αυτές οι ρυθμιστικές αρχές λειτουργούν υπό την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, το Λονδίνο όμως ανησυχούσε ότι οι χώρες της ευρωζώνης θα δρούσαν προς όφελός τους.

Reuters

Πυθία