Υπόθεση του Riemann: Δύο προτάσεις απόδειξης, με και χωρίς τεχνητή νοημοσύνη

23:21 21/11/2026 - Πηγή: Xblog

Δύο ξεχωριστές προτάσεις απόδειξης για την Υπόθεση του Riemann και τη γενικευμένη μορφή της δημοσιοποιήθηκαν με διαφορά λίγων ωρών, χωρίς καμία να έχει ολοκληρώσει ακόμη την πλήρη ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση. Ο Levent Alpöge, μαθηματικός της Anthropic, ανακοίνωσε ότι έφτασε σε μια τυπικά επαληθεύσιμη απόδειξη με τη βοήθεια του Claude. Ακολούθησε ο καθηγητής του Stanford Ravi Vakil, δημοσιοποιώντας το προσχέδιο μιας αποκλειστικά ανθρώπινης απόδειξης της Γενικευμένης Υπόθεσης του Riemann, την οποία εκπόνησε ο μεταδιδακτορικός ερευνητής

Alessandro Masullo έπειτα από δώδεκα χρόνια προσωπικής εργασίας.

Η Υπόθεση του Riemann διατυπώθηκε το 1859 και περιλαμβάνεται στα επτά Προβλήματα της Χιλιετίας, γνωστά ως Millennium Prize Problems. Αφορά την κατανομή των πρώτων αριθμών και τη συμπεριφορά των μηδενικών μιας κρίσιμης μαθηματικής συνάρτησης. Στην περίπτωση του Alpöge, η πρόταση έχει κωδικοποιηθεί στη γλώσσα τυπικής επαλήθευσης Lean και ανεξάρτητοι ερευνητές έχουν ήδη επιβεβαιώσει ότι ο κώδικας μεταγλωττίζεται επιτυχώς. Η πλήρης ανεξάρτητη αξιολόγηση, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή και για τις δύο εργασίες.

Πώς συνεργάστηκε ο Alpöge με το Claude

Στο συνοδευτικό σημείωμά του, ο Alpöge αναφέρει ότι η μέθοδος που ανέπτυξε μαζί με το Claude επεκτείνεται εύκολα από την κλασική στη Γενικευμένη Υπόθεση του Riemann (Generalized Riemann Hypothesis). Εκτιμά επίσης ότι, με περισσότερο χρόνο, θα μπορούσε να καλύψει και την Εκτεταμένη Υπόθεση του Riemann (Extended Riemann Hypothesis).

Η αφετηρία του ήταν ο συνδυασμός δύο διαφορετικών ιδεών σε ένα απλοποιημένο μοντέλο, με έμπνευση από το επιχείρημα του Stepanov για σώματα συναρτήσεων. Στη συνέχεια καθοδήγησε το σύστημα προς το αντίστοιχο πεδίο των ακεραίων. Όπως περιγράφει, στα τελευταία στάδια το Claude τον ξεπέρασε σε ταχύτητα και τεχνική ευχέρεια, προτείνοντας απροσδόκητες συνδέσεις στη θεωρία αριθμών.

Η προτεινόμενη απόδειξη διανεμήθηκε σε 14 συμπιεσμένα αρχεία κώδικα Lean, χωρίς μη αποδεδειγμένες υποθέσεις, και χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα προχωρημένων μαθηματικών εργαλείων. Ο Alpöge επέλεξε να δημοσιεύσει αρχικά μόνο τον κώδικα, αντί για ένα εκτενές επιστημονικό κείμενο. Όπως εξηγεί, η άμεση μεταφορά των τυπικών βημάτων σε γραπτή παρουσίαση παρήγαγε στις δοκιμές του ένα δυσανάγνωστο σύγγραμμα άνω των 250.000 σελίδων.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο επιχείρημα προτού κατανοήσει πλήρως κάθε μαθηματική περιοχή που εμπλέκεται σε αυτό και δεσμεύεται να εργαστεί για την απλοποίηση και τη σαφή τεκμηρίωσή του. Παράλληλα, δημοσίευσε μαζί με τον Tristan Buckmaster, μαθηματικό του NYU, μια απόδειξη σχετική με τις εξισώσεις Navier-Stokes. Στο σημείωμά του επαίνεσε επίσης ερευνητές της OpenAI για προηγούμενες επιλογές τους σε προβλήματα όπως η εικασία Ehrhart.

Τι έχουν ελέγξει οι ανεξάρτητοι μαθηματικοί

Η Lean είναι γλώσσα ανοιχτού κώδικα που επιτρέπει την έκφραση θεωρημάτων και αποδείξεων ως εκτελέσιμου κώδικα, ώστε ο υπολογιστής να ελέγχει μηχανικά τη λογική εγκυρότητα κάθε βήματος. Σε ανοιχτή συζήτηση στην πλατφόρμα Zulip, αρκετοί ειδικοί, μεταξύ τους ο μαθηματικός του MIT Andrew Sutherland, επιβεβαίωσαν ότι ο κώδικας της πρότασης του Alpöge μεταγλωττίζεται χωρίς σφάλματα.

Παρά τη θετική αυτή πρώτη ένδειξη, η ανθρώπινη κατανόηση της μαθηματικής ουσίας θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο. Ο Chris Birkbeck, ειδικός στη θεωρία αριθμών στο Πανεπιστήμιο του East Anglia, εξέτασε τμήματα του κώδικα και σημείωσε ότι το επιχείρημα φαίνεται να αξιοποιεί γνήσιες και βαθιές τεχνικές. Ανέφερε αναπαραστάσεις Galois, αυτομορφικές αναπαραστάσεις και τα θεωρήματα των Jacquet-Shalika, Clozel, Bernstein-Zelevinsky και Deligne-Ribet, προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον στους συναδέλφους του.

Η ανακοίνωση και η εισαγωγή της Anthropic στον Nasdaq

Η δημοσιοποίηση συνέπεσε με την αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της Anthropic στον Nasdaq, την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026. Η εταιρεία έγινε το πρώτο εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης που εισάγεται στο χρηματιστήριο. Ο Alpöge χαρακτήρισε τη χρονική συγκυρία «φρικτή», εξηγώντας ότι είχε ολοκληρώσει την εργασία αργά το βράδυ της προηγούμενης Κυριακής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, έστειλε τότε μήνυμα στον διευθύνοντα σύμβουλο της Anthropic, Dario Amodei, ρωτώντας υποθετικά πώς θα μπορούσε να ανακοινώσει ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Οι περιορισμοί που συνδέονταν με τη χρηματιστηριακή εισαγωγή τον οδήγησαν να αναβάλει τη δημοσίευση μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία της Πέμπτης. Ανέλαβε πάντως πλήρως την προσωπική ευθύνη για την επιλογή του να μην περιμένει περισσότερο. Η Anthropic δεν έχει σχολιάσει επίσημα ούτε έχει εμπλακεί στην ανακοίνωση του ερευνητή της.

Η πρόταση του Masullo, χωρίς χρήση τεχνητής νοημοσύνης

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του Alpöge, ο Ravi Vakil, καθηγητής του Stanford και πρόεδρος της Αμερικανικής Μαθηματικής Ένωσης, ανάρτησε το προσχέδιο του Alessandro Masullo για τη Γενικευμένη Υπόθεση του Riemann. Τόνισε ότι η εργασία είναι εξ ολοκλήρου ανθρώπινη, χωρίς καμία χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Όπως διευκρίνισε ο Vakil, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε να μεταβεί ο Masullo στο Stanford για ένα έτος, ώστε να ολοκληρωθεί η συγγραφή και να εξετάσουν την εργασία αρκετοί ειδικοί πριν γίνει οποιαδήποτε ανακοίνωση. Τελικά κρίθηκε σκόπιμο να δημοσιοποιηθεί το τρέχον προσχέδιο.

Η εργασία του Masullo δεν έχει αποτυπωθεί σε Lean και είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί εάν το επιχείρημά της ευσταθεί. Στον σύντομο πρόλογό του, ο Ιταλός ερευνητής απευθύνεται στους συναδέλφους του που ενδέχεται να αποθαρρύνονται από τον ρυθμό και το κλίμα των τελευταίων εξελίξεων, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι άνθρωποι μαθηματικοί παραμένουν παρόντες.

Πηγή: Techgear

Keywords
Τυχαία Θέματα