Hπαρίνες: Οι πολύτιμοι σύμμαχοι

Εν μέσω πανδημίας, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ανακάλυψε ότι οι ασθενείς που νοσηλεύονται, επειδή έχουν νοσήσει πιο βαριά από τον κορωνοϊό, βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης ιδιαίτερα δε τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και τα άτομα με συνυπάρχουσες παθήσεις.

Αυτό ανέδειξε τον ρόλο και τη χρησιμότητα των ηπαρινών χαμηλού μοριακού βάρους, οι οποίες αποτελούν ένα πολύτιμο φάρμακο στα χέρια πολλών ιατρικών ειδικοτήτων, όπως η Ογκολογία, η Νεφρολογία και η Γυναικολογία. Ρωτήσαμε τρεις διακεκριμένους επιστήμονες να μας καταθέσουν την άποψή τους για το φάρμακο που ανακαλύφθηκε

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ
H θρόμβωση αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου μεταξύ των ογκολογικών ασθενών. Αυτό καθιστά τις ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους ένα πολύτιμο όπλο στα χέρια των ογκολόγων για την πρόληψη των θρομβώσεων και των επιπλοκών τους. Επιπλέον, κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει καλύτερη πρόγνωση και βελτιωμένα ποσοστά επιβίωσης στους ασθενείς με καρκίνο που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή, καθώς φαίνεται ότι οι ηπαρίνες και τα παράγωγά τους μπορούν να αναστείλουν την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων και τη μετανάστευσή τους, αλλά και να αυξήσουν την χημική ευαισθησία των κυττάρων του όγκου. Τόσο που σήμερα διερευνάται αν οι ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους διαθέτουν αντικαρκινικές ιδιότητες και άρα συμβάλλουν στην πρόληψη και στην ανάπτυξη των μεταστάσεων.

Φλώρα Σταυρίδη, Παθολόγος- Ογκολόγος, Διευθύντρια Δ Ογκολογικής Κλινικής Ομίλου ΥΓΕΙΑ, Διευθύνουσα Σύμβουλος του Care & Cure Oncology Center

ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑ

Η ηπαρίνη αποτελεί ένα φυσικό αντιθρομβωτικό φάρμακο, με ευρεία χρήση στην καθημερινή κλινική πράξη. Συχνότερα χρησιμοποιείται με τη μορφή της ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους, η οποία χορηγείται ενδοφλέβια ή υποδόρια. Πολλές είναι η εφαρμογές στον τομέα της νεφρολογίας. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αιμοκάθαρσης συμβάλλει στην ομαλή ροή του αίματος και προστατεύει από θρόμβωση του κυκλώματος, ενώ μετά τη συνεδρία χρησιμοποιείται στους αυλούς των κεντρικών καθετήρων αιμοκάθαρσης διατηρώντας τους ανοιχτούς.

Σε ασθενείς με νεφρωσικό σύνδρομο, δηλαδή νεφροπάθεια με μεγάλη απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα, προλαμβάνει τα θρομβωτικά επεισόδια. Σε περιπτώσεις νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου είναι μία επιλογή για ασθενείς που χρειάζονται αντιπηκτική αγωγή (π.χ. λόγω αρρυθμίας, χειρουργείου), καθώς αντενδείκνυνται αρκετά άλλα αντιπηκτικά φάρμακα. Προσοχή χρειάζεται στην προσαρμογή της δοσολογίας ανάλογα με τη νεφρική λειτουργία. Πλεονεκτήματα αποτελούν η μικρή διάρκεια δράσης και η εύκολη τροποποίηση της δόσης, ενώ βασικός κίνδυνος είναι η εμφάνιση αιμορραγίας.

Ιωάννης Ν. Μπολέτης, Καθηγητής Παθολογίας – Νεφρολογίας, Πρόεδρος Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου

ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ

Κατά την εγκυμοσύνη εμφανίζονται νοσήματα του μηχανισμού της πήξεως του αίματος. Αυτά τα νοσήματα μπορούν να προκαλέσουν εμβρυικό θάνατο, καθ’ έξιν αποβολές, υπολειπόμενου βάρους έμβρυο. Μερικοί ισχυρίζονται ότι οι διαταραχές της πήξης μπορεί να παρεμβαίνουν και στον μηχανισμό της προεκλαψίας.

Τα νοσήματα αυτά τα αποκαλούμε θρομβοφιλία. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι κατηγορίες της θρομβοφιλίας επικίνδυνες στην εγκυμοσύνη και δεν χρειάζονται τη χορήγηση ηπαρίνης.

Ποιες είναι οι κατηγορίες θρομβοφιλίας που χρειάζετε να χορηγήσουμε ηπαρίνη:

Καρδιολιπιδικό σύνδρομο

Διαταραχές στις καρδιολιπίνες αλλά και σε ανοσοβιολογικούς παράγοντες.

Αυτοάνοσα με θετικό ΑΝΑ

Έλλειψη προθρομβίνης

Έλλειψη παράγοντα LEIDEN

Μερικές μορφές προεκλαμψίας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις χορηγούμε χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνη, η οποία δεν περνάει τον πλακουντα. Τα συνθετικά αντιπηκτικά διαπερνούν τον πλακούντα και προκαλούν βλάβες στο έμβρυο.

Αν λαμβάνονται τέτοια, πρέπει να διακοπή η χορήγησή τους μόλις η γυναίκα μείνει έγκυος.

Πώς δρα η ηπαρίνη στην εγκυμοσύνη;

Αναστέλλει την παραγωγή της προθρομβίνης

Καταστέλλει την ενεργοποίηση των συμπληρωμάτων C3,C5

Ενισχύει τη διαφοροποίηση και την διείσδυση του τροφοβλαστικού ιστού στη μήτρα

Προλαμβάνει τη συγκόλληση των μονοκυττάρων Χαλαρώνει της αρτηρίες και ως αποτέλεσμα βελτιώνει το Doppler των μητριαίων αρτηριών

Αυξάνει τον αυξητικό παράγοντα του πλακούντα που κυκλοφορεί

Η ηπαρίνη πρέπει να δοθεί εγκαίρως για να είναι αποτελεσματική. Η δόση της πρέπει να προσαρμόζεται ανά τρίμηνο και ανάλογα με τις δοκιμασίες πηκτικότητας που γίνονται.

Πρέπει δε να διακόπτεται 24 ώρες τουλάχιστον πριν την χορήγηση επισκληριδίου.

Αντίδοτο της ηπαρίνης είναι η βιταμίνη Κ.

Γεώργιος Φαρμακίδης, MD, PhD, Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Stony – Brook N.Y., Womens health VBAC institute