Σπύρος Ν. Λίτσας

Ο καιρός των τρελών ξεκίνησε ως μια άσκηση του μυαλού. Άλλοι λύνουν γρίφους, άλλοι ζωγραφίζουν, εγώ γράφω. Μετά τη συγγραφή δυο μονογραφιών για τη Θεωρία των Διεθνών Σχέσεων μέσα σε ένα διάστημα τριών χρόνων, ένιωθα ότι είχα ανάγκη να κάνω μια αλλαγή, έστω και σύντομη, στο τι γράφω.

Ο καιρός των τρελών, λοιπόν, γεννήθηκε το περυσινό καλοκαίρι κοιτάζοντας το Ιόνιο

και τις αιώνιες ελιές του κάμπου της Τριφυλίας. Άνοιξα το i-pad και ξεκίνησα να γράφω. Το έκλεισα έπειτα από 12 ημέρες με το βιβλίο να είναι έτοιμο, έχοντας πατήσει λίγες φορές delete για να σβήσω κάποια παράγραφο. Μύθος, πρόσωπα, πλοκή, αποτυπώθηκαν πάνω στην οθόνη λες και αυτό περίμεναν εδώ και καιρό. Ήταν μια μέθεξη συνομιλίας με τον εαυτό μου, ενώ τα τζιτζίκια με καλούσαν για καθημερινά σκασιαρχεία.

Ο καιρός των τρελών είναι ένα σκοτεινό αστυνομικό μυθιστόρημα. Είναι σαφέστατα επηρεασμένο από τη σύγχρονη σκανδιναβική αστυνομική μυθιστορία. Οι πρωταγωνιστές παλεύουν με το κακό, αλλά και με αυτά που φέρουν εντός τους. Έχει όμως και σαφέστατες επιρροές από την αγγλική αστυνομική μυθιστορία και από την οικοδόμηση της πολυεπίπεδης πλοκής, που σε ένα σημείο συναντιέται με τον κορμό του μύθου.

{jb_quote}Με γοητεύει η δυνατότητα που έχει ο άνθρωπος να ανατρέχει στην καταγεγραμμένη μνήμη.{/jb_quote}

Η πλοκή εξελίσσεται μέσα στον Εμφύλιο, στη Δυτική Μακεδονία, στο τελευταίο δηλαδή και πιο δύσκολο σημείο της εμφύλιας διαμάχης και στην πόλη της Καστοριάς. Η Καστοριά είναι το τέλειο σκηνικό. Είναι μια πόλη που της πάνε οι μακροί και δύσκολοι χειμώνες. Μια πόλη που την έχει σμιλεύσει η ιστορία και που στο μυαλό μου, από τότε που συστηθήκαμε, εμφανίζεται ως το αρχέτυπο της βαλκανικής πολυπλοκότητας.

Μια σειρά φόνων γίνονται στην περιοχή. Σκοτώνονται παιδιά. Τα εγκλήματα αναγκάζουν και τις δυο πλευρές να συνεργαστούν. Ένας νεαρός αστυνομικός από την Αθήνα και ένας δόκιμος αξιωματικός του Δημοκρατικού Στρατού προσποιούνται τα αδέλφια και εμφανίζονται στην Καστοριά για να αγοράσουν δέρματα. Εκεί στην πόλη θα ξεκινήσει το κυνηγητό με τη σκιά του δολοφόνου, με τις μνήμες που φέρουν από το παρελθόν τους, αλλά και με τα μυστικά που η ίδια η πόλη κρύβει καλά όμως έρχονται στην επιφάνεια για να υπενθυμίσουν ότι κανείς δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής, όσο το επόμενο χτύπημα του δολοφόνου ετοιμάζεται.

Αποφάσισα να παίξω με την Ιστορία ως εργαλείο ενίσχυσης της πλοκής. Με γοητεύει η δυνατότητα που έχει ο άνθρωπος να ανατρέχει στην καταγεγραμμένη μνήμη. Όπως επίσης αποφάσισα να αποτυπώσω και το πλέον ειδεχθές έγκλημα, τους φόνους παιδιών. Είναι ένα σχήμα που δικαιολογεί την υπέρβαση των δυο πλευρών που, ενώ μάχονται μεταξύ τους με στόχο την τελική επικράτηση, χαμένες μέσα στα αδιέξοδα του ανορθολογικού πολιτικού τετελεσμένου και στο ατελέσφορο του animus dominandi, αναγκάζονται να συνεργαστούν για να κλείσει ο κύκλος του αθώου αίματος.

Συχνά με ρωτούν πώς και αποφάσισα να γράψω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Η απάντηση έρχεται σχεδόν αυτόματα. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, διαβάζω και γράφω. Το αστυνομικό μυθιστόρημα όμως έχει ένα επιπρόσθετο στοιχείο που το κάνει εξόχως γοητευτικό. Δεν επιτρέπει τα λογικά άλματα. Η λογική εξύφανση του μύθου θυμίζει κάτι από το συγκροτημένο της επιστημονικής μεθοδολογίας. Το ένα βήμα πρέπει να είναι στέρεο, για να γίνει το επόμενο. Διαφορετικά καταρρέει το οικοδόμημα. Κι αυτό είναι μια γοητευτική άσκηση του μυαλού.

Δεν γράφεις για να περιχαρακώνεσαι πίσω από τις λέξεις. Γράφεις για να συνδέεσαι με τον κόσμο. Μια από τις όμορφες στιγμές της ζωής μου ήταν όταν σε ένα ταξίδι μου στην Ουάσινγκτον επισκέφτηκα τη βιβλιοθήκη του Καπιτωλίου και ανακάλυψα ένα από τα βιβλία μου εκεί. Το άνοιξα και έβλεπα τις ημερομηνίες που φοιτητές και όχι μόνο το είχαν δανειστεί για να το μελετήσουν. Όπως επίσης και με τον Καιρό των τρελών έχει ήδη γίνει κάτι παρόμοιο, προσαρμοσμένο στο ελληνικό καλοκαίρι. Φίλος μέσα στο «δελφίνι» για Ύδρα μού έστειλε μια φωτογραφία με τον Καιρό των τρελών ανοιγμένο πάνω σε ένα κάθισμα. Ο κάτοχός του διεκδικούσε τον χώρο που του αναλογούσε στην πρόσκαιρη απουσία του. Το ταξίδι είναι που έχει σημασία, γι’ αυτό και στα νέα ελληνικά υπάρχει η τόσο όμορφη ευχή για κάθε νέο βιβλίο που εκδίδεται: «Καλοτάξιδο!»

Αν θα μπορούσα να κάνω μια ευχή για τον Καιρό των τρελών είναι οι σελίδες του να γεμίσουν με άμμο, αλλά και σταγόνες από Ξινόμαυρο. Με άλλα λόγια, να διαβαστεί και στα λαμπρά μεσημέρια του ελληνικού καλοκαιριού, αλλά και στους μεγάλους χειμώνες που πάντα ακολουθούν. Βράδυ, μετά τη δουλειά ή πριν από την έξοδο της Παρασκευής. Μύχιος πόθος; Κάθε νέα ανάγνωση να φέρνει στην επιφάνεια αυτά που υπάρχουν ανάμεσα στις γραμμές και προχωρούν μαζί μας ως ωφέλιμα φορτία.

Ο καιρός των τρελών
Σπύρος Ν. Λίτσας
Εκδόσεις Αγγελάκη
504 σελ.
ISBN 978-960-616-444-6
Τιμή €18,00