Μαρία Λιάκου: συνέντευξη στη Χαριτίνη Μαλισσόβα

Η Μαρία Λιάκου (γεν. 1960) εργάστηκε ως κοινωνική λειτουργός και υπεύθυνη της υπηρεσίας ηλικιωμένων «Βοήθεια στο Σπίτι» του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και ως εκπαιδεύτρια ενηλίκων σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ). Αρθρογραφεί για βιβλία στο ηλεκτρονικό περιοδικό fractalart.gr, έχει παρακολουθήσει διαδικτυακά μαθήματα βιβλιοθεραπείας (Bibliotherapy. Literature and Mental Health) και στο YouTube διατηρεί το βιβλιοφιλικό κανάλι

Μαρία Λιάκου – Bibliotherapy. Είναι συντονίστρια ομάδων ανάγνωσης διά ζώσης και διαδικτυακά. Βιβλία της: Μικρές απώλειες (Όστρια, 2014), Οι αφετηρίες (Βακχικόν, 2015), Εκεί που κρύβονται οι λέξεις (ebook, δωρεάν διάθεση από την Ανοιχτή Βιβλιοθήκη, 2020), Οι εσωτερικοί κήποι (e-book, δωρεάν διάθεση από την Ανοιχτή Βιβλιοθήκη, 2025), συλλογικό έργο Passengers (Free Thinking Zone, 2018). Το δοκίμιό της με τίτλο Η ενσωμάτωση του θεραπευτικού λόγου στη λογοτεχνία (Κοβάλτιο, 2026) στάθηκε η αφορμή για τη συνέντευξη που ακολουθεί.

Η ενσωμάτωση του θεραπευτικού λόγου στη λογοτεχνία, το τελευταίο σας βιβλίο. Θα μας αποκαλύψετε κάποια στοιχεία του;

Το βιβλίο γεννήθηκε από τη βαθιά προσωπική ανάγκη να διερευνήσω τους λόγους για τους οποίους ορισμένα κείμενα μας αγγίζουν με τόσο ουσιαστικό τρόπο· πώς γίνεται μια ιστορία ή μια φράση να κεντρίζει το συναίσθημά μας και να εξακολουθεί να έχει επίδραση μέσα μας ακόμη και μετά την ανάγνωση. Στο δοκίμιο επιχειρώ να προσεγγίσω αυτή τη δύναμη της λογοτεχνίας – όχι μόνο θεωρητικά, αλλά και βιωματικά. Με ενδιαφέρει ιδιαιτέρως η στιγμή εκείνη όπου ο αναγνώστης εντός του κειμένου αναγνωρίζει τον εαυτό του και αισθάνεται ότι κάτι μετατοπίζεται στον έσω εαυτό.

{jb_quote}Η γραφή που διαθέτει περιεχόμενο βρίσκει τελικά τον δρόμο της προς το αναγνωστικό κοινό.{/jb_quote}

Σας γνωρίζουμε ως συγγραφέα και κριτικό βιβλίων λογοτεχνίας. Ποια ήταν η αφορμή για να ασχοληθείτε με το συγκεκριμένο θέμα;

Η αφορμή ήταν οι ίδιες οι αναγνωστικές μου εμπειρίες, καθώς και οι συζητήσεις με αναγνώστες όλα αυτά τα χρόνια. Συχνά ένιωθα ότι πίσω από την αισθητική απόλαυση υπήρχε μια σιωπηλή διεργασία: η ανάγκη κατανόησης, παρηγορίας, ακόμη και επαναπροσδιορισμού της ατομικής ταυτότητας. Αυτό με οδήγησε σε μια συστηματική μελέτη και σε μια διαδρομή που συνδύασε την κριτική της λογοτεχνίας με την ανθρώπινη εμπειρία.

Στις σελίδες του βιβλίου υπάρχουν εκτενείς αναφορές σχετικά με τη χρησιμότητα των λεσχών ανάγνωσης. Πόσο σημαντικές τις θεωρείτε;

Οι λέσχες ανάγνωσης είναι χώροι συνάντησης. Εκεί η ανάγνωση παύει να είναι μοναχική και γίνεται κοινή εμπειρία. Έχω δει ανθρώπους να εκφράζουν σκέψεις που ίσως δεν θα τολμούσαν σε άλλο πλαίσιο, να αναγνωρίζουν συναισθήματα μέσα από τους ήρωες και να αισθάνονται λιγότερο μόνοι. Αυτή η συλλογική διάσταση ενέχει, πιστεύω, μια βαθιά θεραπευτική δυναμική.

Τελικά, πόσο θετική είναι η συμβολή τους σήμερα;

Σε μια εποχή ταχύτητας και αποσπασματικής πληροφορίας, οι λέσχες ανάγνωσης δημιουργούν χρόνο και χώρο για ουσιαστικό διάλογο. Δεν προσφέρουν μόνο γνώση, αλλά και κοινότητα. Και αυτή η αίσθηση του «ανήκειν» είναι εξαιρετικά σημαντική στη σύγχρονη ζωή.

Ο θεραπευτικός λόγος ως μέσο επανασύνδεσης και εσωτερικής αποκατάστασης – τι σημαίνει αυτό για εσάς;

Σημαίνει ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει σαν καθρέφτης, αλλά και σαν γέφυρα. Μας επιτρέπει να δούμε τον εαυτό μας από απόσταση, να κατανοήσουμε εμπειρίες που ίσως δεν έχουμε ακόμη επεξεργαστεί. Δεν θεραπεύει με την κλινική έννοια, όμως μπορεί να ανοίξει δρόμους αυτογνωσίας, αποδοχής και εσωτερικής ισορροπίας.

Τι σημαίνει για εσάς το να διαβάζετε και να εκφράζετε άποψη για βιβλία;

Είναι ένας τρόπος να υπάρχω στον κόσμο. Η ανάγνωση με διαμορφώνει, με παρακινεί, με μετατοπίζει. Είναι μια πρόκληση. Και όταν γράφω για ένα βιβλίο αισθάνομαι ότι συνεχίζω τη ζωή του μέσω ενός νέου διαλόγου – ενός διαλόγου με τους αναγνώστες, αλλά και με τον ίδιο μου τον εαυτό.

Ποια είναι η αίσθησή σας για τη σχέση ποιότητας και ποσότητας στον εκδοτικό χώρο;

Η έντονη εκδοτική παραγωγή της εποχής μας έχει και φως και σκιά. Από τη μία υπάρχει πολυφωνία και δυνατότητα έκφρασης νέων δημιουργών. Από την άλλη, η ταχύτητα μπορεί να δυσκολεύει την ανάδειξη έργων με ουσιαστικό βάθος. Πιστεύω όμως ότι η γραφή που διαθέτει περιεχόμενο βρίσκει τελικά τον δρόμο της προς το αναγνωστικό κοινό.

Τι θεωρείτε εξέλιξη για έναν συγγραφέα;

Εξέλιξη είναι να μη φοβάται να αλλάζει. Να επιτρέπει στον εαυτό του να αμφιβάλλει, να δοκιμάζει νέες μορφές, να ωριμάζει μέσα από τη γραφή του. Είναι μια διαδρομή όχι μόνο τεχνική, αλλά και βαθιά υπαρξιακή. Να διαβάζει… να διαβάζει πολύ περισσότερο από ό,τι να γράφει.

Ασχολείστε ήδη με τη συγγραφή του επόμενου βιβλίου σας;

Ιδέες υπάρχουν και συνοδοιπορούν τον βίο. Η συγγραφή όμως προϋποθέτει περίοδο σιωπής. Προτιμώ να αφήνω τα βιβλία να ωριμάζουν μέσα μου, προτού μιλήσω γι’ αυτά.

Η ενσωμάτωση του θεραπευτικού λόγου στη λογοτεχνία
Μαρία Λιάκου
Κοβάλτιο
72 σελ.
ISBN 978-618-86710-7-2
Τιμή €9,01