Ηρώ Παπαχρυσάνθου: «Έρωτας και εχθρός»

Στο μυθιστόρημά της Έρωτας και εχθρός, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γραφή, η Ηρώ Παπαχρυσάνθου επιστρέφει σε μια εποχή γεμάτη πάθος, αίμα και ιστορική έξαρση: το Ρέθυμνο του 1866, τότε που η Κρήτη φλεγόταν από την επανάσταση και το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου σημάδευε για πάντα τη συλλογική μνήμη. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, όπου η γη μυρίζει μπαρούτι και τα όρια ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο θολώνουν, η συγγραφέας τολμά να υφάνει μια ιστορία αγάπης που στέκει απέναντι στον φόβο και την καταπίεση, μια αγάπη που δεν φοβάται να αναμετρηθεί με τον ίδιο τον εχθρό.

{jb_quote}Η συγγραφέας συνδυάζει με επιτυχία το προσωπικό με το ιστορικό στοιχείο, χωρίς να αφήνει το ένα να επισκιάζει το άλλο.{/jb_quote}

Η ηρωίδα, η Μαρία, γεννημένη από ένα σκοτεινό παρελθόν, γίνεται ο καθρέφτης ενός λαού που παλεύει να σταθεί όρθιος μέσα από τις πληγές του. Στο πρόσωπό της συναντάμε την ελπίδα, τη θυσία και την υπέρβαση, στοιχεία που η Παπαχρυσάνθου αποτυπώνει με ευαισθησία και αληθινή ψυχική συμμετοχή. Η Μαρία δεν είναι μια ρομαντική φιγούρα εγκλωβισμένη στο πεπρωμένο της· είναι μια γυναίκα που επιλέγει να ζήσει, να αγαπήσει, να αντισταθεί. Ο έρωτάς της, απαγορευμένος και ταυτόχρονα λυτρωτικός, καθίσταται το κατεξοχήν όχημα της ελευθερίας.

Η συγγραφέας συνδυάζει με επιτυχία το προσωπικό με το ιστορικό στοιχείο, χωρίς να αφήνει το ένα να επισκιάζει το άλλο. Η αφήγηση διατηρεί ρυθμό, εναλλάσσοντας στιγμές έντασης με στιγμές εσωτερικής ησυχίας, ενώ το ύφος της παραμένει ζωντανό, με μια γλώσσα που συχνά αγγίζει τα όρια του ποιητικού. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην απεικόνιση της εποχής: τα ήθη, οι αντιθέσεις, οι κοινωνικές συμβάσεις και οι ανεπούλωτες πληγές του νησιού, όλα σκιαγραφούνται με λεπτότητα και αίσθηση αλήθειας.

H γνησιότητα του συναισθήματος και η καθαρότητα της πρόθεσης χαρίζουν στο κείμενο συγκίνηση και ανθρωπιά. Εξαιρετικά επιτυχημένο είναι και το πώς η Παπαχρυσάνθου αντιλαμβάνεται τον έρωτα: όχι ως ροζ απόδραση από τη βαρβαρότητα, αλλά ως δύναμη που ενώνει, που θεραπεύει, που αντιστέκεται. Μέσα από τον δεσμό της Μαρίας και του αγαπημένου της (ενός «εχθρού» στα μάτια της κοινωνίας), μας υπενθυμίζει ότι ο έρωτας μπορεί να γίνει η πιο θαρραλέα πράξη αντίστασης απέναντι σε κάθε μορφή βίας και μισαλλοδοξίας. Η σχέση τους φωτίζεται από μια σχεδόν μεταφυσική ένταση, αποτυπώνοντας με συμβολικό τρόπο την αιώνια πάλη ανάμεσα στην αγάπη και το μίσος, την ελευθερία και την υποταγή.

Το φινάλε του βιβλίου συγκινεί βαθιά, χωρίς να καταφεύγει σε ευκολίες ή διδακτισμούς. Ο αναγνώστης δεν μένει με την αίσθηση μιας απλής ιστορίας εποχής, αλλά με την εμπειρία μιας εσωτερικής πορείας, μιας προσωπικής επανάστασης που αφορά κάθε άνθρωπο. Γιατί το μυθιστόρημα Έρωτας και εχθρός είναι μία υπενθύμιση ότι η ελευθερία, η τιμή και η αγάπη είναι αξίες αδιαπραγμάτευτες, ακόμη κι όταν το τίμημά τους μοιάζει δυσβάσταχτο.

Η Ηρώ Παπαχρυσάνθου με αυτό το έργο αποδεικνύει πως η λογοτεχνία μπορεί να συνδυάσει το ιστορικό βάθος με την ψυχολογική εμβάθυνση. Το βιβλίο της διαθέτει καρδιά, ψυχή και μια αίσθηση κινηματογραφικής έντασης που το καθιστούν ένα από τα πιο συγκινητικά ελληνικά μυθιστορήματα που διαβάσαμε τον τελευταίο καιρό. Ένα έργο που θυμίζει ότι ο αληθινός έρωτας δεν νικά πάντα, αλλά πάντα αντιστέκεται.

Έρωτας και εχθρός
Ηρώ Παπαχρυσάνθου
Εκδόσεις Γραφή
346 σελ.
ISBN 978-618-5881-31-3
Τιμή €18,02