Γιάννα Κουκά

Έπρεπε να περάσουν σχεδόν τριάντα χρόνια από τον θάνατο του πατέρα μου, για να μπορέσω να φέρω εις πέρας το φορτίο που μου άφησε με τα χαρτιά του. Τον θυμάμαι καλά, δεν έχει ξεθωριάσει η εικόνα, τον θυμάμαι πάντα να γράφει, καθώς ως επάγγελμα είχε εκείνο του δημοσιογράφου. Τον θυμάμαι με μπλοκάκια στις τσέπες του πουκαμίσου, στιλό στα χέρια, φωτογραφική μηχανή κρεμασμένη στον ώμο.

Όταν όμως έγραφε τούτο το βιβλίο, που δυστυχώς δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει γιατί τον πρόλαβε ο θάνατος, όταν έγραφε μαρτυρίες από την εξορία του στη Γυάρο και τη Λέρο –κατά την περίοδο της δικτατορίας–

είχε κάτι αλλιώτικο η όψη του. Δεν ξέρω κι αν ήταν ο ίδιος. Δεν ξέρω κι αν ήταν ακόμα εκεί, αν βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στην κάμαρή του, καθισμένος στην καρέκλα του μπροστά απ’ το γραφείο του, όπως τον έβλεπα εγώ παιδί. Θυμάμαι το φως της λάμπας πάνω στο πρόσωπό του. Τον θυμάμαι σκυμμένο στα χαρτιά. Με θυμάμαι να περνώ στον διάδρομο, να τον κοιτώ στα κρυφά, δίχως να με καταλαβαίνει. Χωρίς να με βλέπει. Δεν ήμουν εκεί. Ήταν μόνος του σ’ εκείνες τις ώρες του. Ήταν εκείνος στην Ασφάλεια. Ήταν εκείνος στο τζέημς και στο αρματαγωγό. Στα Γιούρα. Το Παρθένι. Ήταν εκείνος με τους συναγωνιστές του. Σ’ έναν ρόλο που του επέβαλλαν. Του εξόριστου. Ήταν ένας άντρας εκείνη τη στιγμή. Δεν ήταν μόνο πατέρας.

{jb_quote}Tούτο δω το μικρό βιβλίο δεν είναι μόνο ο πατέρας μου, είναι ο Βαγγέλης και ο Γιώργος, αλλά και κάθε άνθρωπος που βασανίστηκε και δεν μάθαμε ποτέ το όνομά του.{/jb_quote}

Έπρεπε να περάσουν σχεδόν τριάντα χρόνια για να αντέξω να το μοιραστώ. Να βάλω τα μισοτελειωμένα κείμενά του σε μια σειρά και να πω στους αναγνώστες, τώρα ξέρετε κι απ’ τον πατέρα μου τι έγινε, τα κείμενα τώρα είναι δικά σας. Έπρεπε να περάσει τόσος χρόνος για να μοιραστώ τον πατέρα μου, να δώσω σε άλλους τα βιώματά του, με την ευχή να τον σεβαστούν. Όχι να τον τιμήσουν. Αν ήθελε ο ίδιος τιμές, θα τις είχε, θα τις διεκδικούσε όσο ζούσε, θα τις εξαργύρωνε, δεν ήταν ποτέ αυτή η πρόθεση.

Θε μου, η Γιούρα, έγραψε στο χαρτί. Τη φωνή του συναγωνιστή του όταν το καράβι έφτανε στο θανατονήσι και εκείνος κατάλαβε, το ’πε στους άλλους. Με το βιβλίο επιχειρώ να ακουστεί αυτή η φωνή, η δική τους φωνή, να μην ξεχαστεί, να μαλακώσει και μέσα μου. Είναι η προσπάθεια να κρατήσω τη μνήμη ζωντανή, να μην ξεχαστούν όσα έγιναν, όσα έκαναν στους ανθρώπους επί χούντας.

Στο βιβλίο γίνεται αναφορά στον τρόπο σύλληψης, περιγραφή μέσα στο κελί στην Ασφάλεια, στο καράβι της μεταφοράς τους, στους τόπους εξορίας. Υπάρχει η ανάγκη να μεταφερθεί το πανανθρώπινο συναίσθημα, του φόβου και της απελπισίας, αλλά ταυτόχρονα και η ανάγκη να αντέξουν και να επιβιώσουν, να μη λυγίσουν. Μέσα σε λίγες σελίδες, λοιπόν, προσπάθησα να μεταφέρω την ωμή πραγματικότητα των ανθρώπων που εξορίστηκαν. Τη βία, τη βαρβαρότητα, την απανθρωπιά πάνω τους και τη μοναξιά. Τη μοναξιά αλλά και τη συντροφικότητα, δεμένοι δυο-δυο με χειροπέδες σ’ ένα καράβι προς τα Γιούρα. Έγραψε κάποτε ο Λειβαδίτης: «Μόνο πέστε μου γιατί μας μεταχειρίστηκαν, μ’ αυτόν τον τρόπο».

Κλείνω με μια αυτοαναφορικότητα. Επειδή εκείνη η μέρα ίσως ήταν τελικά και η στιγμή που συνειδητοποίησα πως το βιβλίο δεν είναι πια η προσωπική ανάγκη της συγγραφής ή της μεταφοράς της ιστορίας ενός πατέρα. Πριν κάποιους μήνες, βρισκόμουν σ' ένα μέρος βαρύ και ιστορικό. Τις παλιές φυλακές του Ωρωπού, στο κελί της απομόνωσης του Μίκη Θεοδωράκη. Εκεί συνάντησα έναν άνθρωπο, κι ο ίδιος πολιτικός κρατούμενος. Ενώ μιλούσαμε ώρα για το βιβλίο, δυο άγνωστοι μεταξύ μας άνθρωποι, που δεν είχαμε ανταμώσει ξανά στη ζωή, κάποια στιγμή έκανε τη σύνδεση του επιθέτου του πατέρα μου, γύρισε και μου είπε: «Μήπως και τη μάνα σου τη λένε Άννα;», του απάντησα καταφατικά. Κατάλαβα τι θα ακολουθούσε. Ήταν συγκρατούμενοι με τον πατέρα μου όταν τους εξόρισαν στο Παρθένι κι είχε γνωρίσει τη μάνα μου, που δούλευε τότε στο νοσοκομείο, όταν χρειάστηκε η νοσηλεία του στο μικρό ιατρείο που υπήρχε πάνω από το νοσοκομείο για τους κρατούμενους. Ήταν αυτή η στιγμή που συνειδητοποίησα πως τούτο δω το μικρό βιβλίο δεν είναι μόνο ο πατέρας μου, είναι ο Βαγγέλης και ο Γιώργος, αλλά και κάθε άνθρωπος που βασανίστηκε και δεν μάθαμε ποτέ το όνομά του, είναι εκείνο το κελί του Μίκη.

Σας παραδίδω το Θε μου, η Γιούρα: Μαρτυρίες εξορίας του Γιώργου Κουκά. Έκανα την αλληλογραφία που ήθελε με εσάς. Σας δίνω τα γραπτά του. Είναι πια δικά σας, είναι πια δικός σας.

Θε μου, η Γιούρα
Μαρτυρίες εξορίας του Γιώργου Κουκά
Γιάννα Κουκά
Μετρονόμος
62 σελ.
ISBN 978-618-5748-97-5
Τιμή €10,60