Γαβριέλλα Παναγή

Υπάρχουν στιγμές που το φως μοιάζει να στέκει διστακτικό, σαν να μη θέλει να αποκαλυφθεί πλήρως. Κάπως εκεί, στο ημίφως που χωρίζει τη μέρα από τη νύχτα, βρήκα ένα κρυφό καταφύγιο μέσα στο οποίο άρχισε να διαμορφώνεται η Αμφιλύκη. Η συλλογή αυτή είναι ένας διάλογος με τις πιο αθόρυβες όψεις του εαυτού μου, με όσα δεν ειπώθηκαν, με όσα χάθηκαν, με όσα έμειναν να αιωρούνται ανάμεσα στο παρόν και στη μνήμη. Γι’ αυτό και ο τίτλος «Αμφιλύκη» δεν

είναι απλώς μια λέξη, αλλά μια κατάσταση: το χλομό φως πριν από την αυγή ή λίγο μετά το σούρουπο. Σε αυτό το εύθραυστο χρονικό σημείο αναγνώρισα την ψυχική μου ταλάντωση, εκεί όπου η επιθυμία συναντά την απουσία, όπου το φως υποχωρεί ή ανατέλλει ανεπαίσθητα. Η δομή της συλλογής σε δύο μέρη, «Λυκαυγές» και «Λυκόφως», αντικατοπτρίζει αυτές τις δύο κινήσεις: την απόπειρα να κρατηθεί κάτι ζωντανό και, ταυτόχρονα, την αναπόφευκτη παραδοχή του τέλους. Οι κριτικές έχουν μιλήσει για αυτή την «ευθραυστότητα» του φωτός· η διαίρεση σε αυτά τα δύο μέρη δεν είναι απλώς αισθητική, αλλά συνιστά «σημειολογικό και ψυχικό άξονα» για όλη τη συλλογή. Δεν είναι μόνο η δομή· κάθε ποίημα χρωματίζεται από αυτή την ένταση ανάμεσα στο φως και τη σκιά, την ελπίδα και τον φόβο, την παρουσία και την απουσία.

{jb_quote}Η ομορφιά δεν προϋποθέτει την τελειότητα, αλλά τη σημαντικότητα της στιγμής.{/jb_quote}

Το πρώτο μέρος, «Λυκαυγές», είναι η αφύπνιση, κάτι σαν ξεκίνημα ή ανάδυση. Εδώ, η φωνή μου αναζητά, ανασυντάσσεται, νιώθει την ελπίδα, αλλά συνάμα και τον φόβο της απώλειας. Είναι ένας εσωτερικός μονολόγος που συνομιλεί με το φως, με τις σκιές του έρωτα και με την ανάμνηση του άλλου προσώπου, ενός άλλου που μπορεί να μην ήταν ποτέ παρών όπως τον φανταζόμουν. Στα ποιήματα του «Λυκαυγούς» καταγράφω τη ρωγμή· αυτή την εσωτερική ρωγμή που δεν θεραπεύεται, αλλά συνεχίζει να παλινδρομεί. Στο δεύτερο μέρος, «Λυκόφως», η διάθεση αλλάζει· ο ήχος γίνεται πιο σιωπηλός, το φως πιο λεπτό, η σκιά πιο παρούσα. Είναι η ώρα πριν πέσει η νύχτα· είναι η επίγνωση της απώλειας κι η συγκατάθεση στον αποχαιρετισμό. Εδώ, η μοναξιά δεν είναι απλώς όρος· είναι συνομιλητής. Το ποιητικό υποκείμενο στερείται τον άλλον, είτε αυτός ήταν ερωτικός είτε φαντασιακός, και αυτό το κενό γεμίζει με μνήμες, άυλες εικόνες, αποσπασματικές φράσεις. Η αμφιθυμία του φωτός δεν είναι ακόμη σκοτάδι, αλλά δεν είναι ούτε μέρα κι αυτό αντανακλά το ψυχικό μου τοπίο.

Η Αμφιλύκη δεν είναι μια συλλογή για έναν ευτυχισμένο, αμοιβαίο έρωτα· αντίθετα, είναι μια ποιητική κατάθεση για την αβεβαιότητα, για την ανεκπλήρωτη επιθυμία, για τις λέξεις που μένουν απροσδόκητα ήσυχες, σαν να περιμένουν να τις ανιχνεύσεις σε ένα ημίφως. Οι στίχοι πολλές φορές είναι λυρικοί, αλλά όχι επιτηδευμένοι· προσπαθώ να αποφύγω την υστερία των συναισθημάτων και, αντίθετα, να εκφράσω την αλήθεια της ψυχής μου με λιτότητα, με μουσικότητα, με παύσεις: τις παύσεις ως ενδιάμεσους χώρους ανάμεσα σε κραυγές, ανάσες, απουσίες. Κάθε ποίημα είναι και ένα μικρό σημείο διαλογισμού: αναρωτιέμαι, πονάω, θυμάμαι, απελευθερώνομαι. Η λυρικότητα εδώ δεν είναι διακοσμητική· είναι ουσία.

Για μένα, αυτή η ποιητική συλλογή είναι επίσης ένας καθρέφτης χρόνου: κοιτάζοντας αυτά τα ποιήματα, βλέπω πού ήμουν, βλέπω αυτό που έχασα και, ίσως, αυτό που παραμένει. Βλέπω τα όρια ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν, ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία. Κάθε λέξη, κάθε εικόνα, κουβαλά βάρος, όχι μόνο επειδή είναι φορτισμένη, αλλά κι επειδή αντιπροσωπεύει μια στιγμή της ψυχικής μου παρουσίας και απουσίας. Και όμως, υπάρχει ελπίδα στο ημίφως. Δεν γράφω για απελπισία· γράφω για την αντανάκλαση της ελπίδας μέσα στην απουσία. Ο έρωτας που περιγράφω δεν είναι πάντα υλικός, πολλές φορές είναι πνευματικός, φευγαλέος, φάντασμα μέσα στο φως. Αλλά ακόμη κι αυτός ο φευγαλέος έρωτας έχει δύναμη. Έχει βάρος. Και η παρουσία του, όσο αβέβαιη, με κάνει να αισθάνομαι και να γράφω.

Στην Αμφιλύκη, λοιπόν, δεν προσπαθώ να δώσω απαντήσεις· δεν είμαι σε αναζήτηση επιφωνημάτων λύτρωσης. Αντ’ αυτού, προσφέρω ένα τοπίο, ένα ψυχικό πεδίο όπου η αγάπη, η νοσταλγία, η απώλεια και η ελπίδα συγκρούονται. Θέλω ο αναγνώστης να αισθανθεί ότι βρίσκεται σε αυτή τη στιγμή του ημίφωτος: να αναγνωρίσει την αμφιθυμία, να δει τις ρωγμές, να νιώσει το φως που σιγοκαίει πριν χαθεί ή πριν ανατείλει. Και, ίσως, να ανακαλύψει ότι μέσα σε αυτές τις ρωγμές υπάρχει ομορφιά, και ότι η ομορφιά δεν προϋποθέτει την τελειότητα, αλλά τη σημαντικότητα της στιγμής.

Η Αμφιλύκη είναι η δική μου ποιητική ομολογία, η άσκησή μου στην ευαλωτότητα και η έκκλησή μου για έναν διάλογο με το φως και το σκοτάδι γιατί, στο τέλος, πιστεύω ότι εκεί, στο μεταίχμιο, κατοικεί η πιο εκθαμβωτική αλήθεια.

Αμφιλύκη
Γαβριέλλα Παναγή
Μετρονόμος
48 σελ.
ISBN 978-618-5748-45-6
Τιμή €8,48