Δικαίος Χατζηπλής: «Κυνηγοί καταιγίδων»

Τα τελευταία χρόνια συναντάμε πολύ συχνά τη χρήση της λογοτεχνίας στην εξοικείωση των παιδιών με γνωστικά θέματα, καθώς μέσα από τη μυθοπλασία η γνώση περνάει πιο ευχάριστα στον μικρό αναγνώστη. Όμως, η λογοτεχνική προσφορά γνώσεων σπάνια επιτυγχάνει τον στόχο της σε εικονογραφημένα βιβλία προσχολικής ηλικίας και αυτό γιατί το ηλικιακό αυτό αναγνωστικό κοινό απαιτεί από τους δημιουργούς (συγγραφέα και εικονογράφο) ιδιαίτερες ικανότητες για την εξισορρόπηση γνώσης-μυθοπλασίας ή αλλιώς λογικής και συναισθήματος.

Οι

Κυνηγοί καταιγίδων του Δικαίου Χατζηπλή είναι οι ανώνυμοι προστάτες των παιδιών από ακραία φυσικά φαινόμενα, όπως είναι οι ισχυρές νεροποντές, οι χιονοθύελλες, οι εκρήξεις ηφαιστείων, οι συγκρούσεις μετεωριτών, οι κατολισθήσεις του εδάφους, ο σεισμός, οι αμμοθύελλες, οι ανεμοστρόβιλοι, η χιονοστιβάδα με τα ολέθρια αποτελέσματά της.

{jb_quote}Συνδέουν τη φαντασία και την υπερρεαλιστική αντιμετώπιση των δυσκολιών με τη ρεαλιστική διαχείρισή τους, επισημαίνοντας την αξία τόσο της φαντασίας όσο και της πραγματικότητας.{/jb_quote}

Τα φυσικά αυτά φαινόμενα και οι επιπτώσεις τους στη ζωή των ανθρώπων και πολύ περισσότερο των παιδιών είναι συνδεδεμένα με αισθήματα ανησυχίας και φόβου. Σε επίπεδο γνώσεων, θα λέγαμε ότι ο Χατζηπλής άπτεται δύο πεδίων: το ένα σχετίζεται με τις Φυσικές Επιστήμες και το άλλο με την Ψυχολογία. Ο συγγραφέας, άριστος γνώστης της παιδικής ψυχοσύνθεσης λόγω της μακράς ενασχόλησής του με την πολύμορφη διασκέδαση των παιδιών, δεν βαρύνει την αφήγησή του με ειδικές γνώσεις. Περιγράφει τα ακραία φυσικά φαινόμενα αποδίδοντάς τους τα βασικά τους χαρακτηριστικά, χωρίς να κουράζει τους μικρούς αναγνώστες με επιμέρους πληροφορίες· π.χ. μιλώντας για τις καταιγίδες αναφέρει: «Όταν βροντούν οι ουρανοί και καταρράκτες πέφτουν απ’ τα σύννεφα…» ή όταν αναφέρεται στους σεισμούς κάνει λόγο για τον τρόμο της γης, τις ρωγμές στο έδαφος και τις δονήσεις. Είναι φανερό ότι ο Χατζηπλής ρίχνει το βάρος στις ψυχολογικές επιπτώσεις των φαινομένων αυτών στον εσωτερικό κόσμο των παιδιών, καθώς και στην αντιμετώπιση δυσάρεστων συναισθημάτων με κυρίαρχο τον φόβο. Ο χώρος των συναισθημάτων απασχολεί τελευταία όλο και πιο πολύ τους συγγραφείς παιδικών βιβλίων προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας: αγάπη, ελπίδα, ευτυχία, μοναξιά, φόβος πρωταγωνιστούν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στα βιβλία αυτής της κατηγορίας.

Στους Κυνηγούς καταιγίδων ο Δικαίος Χατζηπλής και η Μυρτώ Δεληβοριά πετυχαίνουν με εικονοπλαστικό κυρίως τρόπο που προκαλεί την έκπληξη να διεγείρουν την παιγνιώδη διάθεση των αναγνωστών, η οποία είναι συνυφασμένη με την παιδική ηλικία. Οι κυνηγοί των ακραίων αυτών φαινομένων, που δεν ταυτοποιούνται παρά στο τελευταίο δισέλιδο με τους γονείς, είναι αυτοί που με το υπερβολικό θάρρος, την τόλμη, την ευελιξία, την αποφασιστικότητά τους θα μετατρέψουν τους κινδύνους σε παιχνίδι.

Η ευφάνταστη και ιδιαίτερα οικεία στα μικρά παιδιά εικονογράφηση της Μυρτώς Δεληβοριά αποτελεί μια άλλη αφήγηση, που ζωντανεύει και επεκτείνει τα νοήματα του κειμένου. Τα ζωηρά χρώματα, τα εκφραστικά πρόσωπα, η έντονη κινητικότητα όντων και αντικειμένων, η εικονογραφική συνύπαρξη των φυσικών φαινομένων ρεαλιστικά και μυθοπλαστικά (βλ. χιονοθύελλες, εκρήξεις ηφαιστείου, χιονοστιβάδα) καθιστούν το εικονοβιβλίο εξαιρετικά ελκυστικό και ενδιαφέρον. Η εικονογράφηση είναι αυτή που μετατρέπει την εξοικείωση των ηρώων με δύσκολες φυσικές καταστάσεις σε παιχνίδι. Από την υπερομπρέλα που προστατεύει από τη νεροποντή τα παιδιά που παίζουν στην πισίνα, από τα μαγικά που κάνουν οι προστάτες για να ζεστάνουν τα παιδιά από το κρύο του χιονιού, από τα ομαδικά παιχνίδια που τα αποπροσανατολίζουν από τη λάβα του ηφαιστείου ως την αντιμετώπιση του ανεμοστρόβιλου στην παραλία και της χιονοστιβάδας που τη ζουν τα παιδιά μέσα στο σπίτι, συγγραφέας και εικονογράφος, σε μια ιδανική θα έλεγα συνομιλία, προσφέρουν έναν ευχάριστο και πρωτότυπο τρόπο προσέγγισης γνώσης και τέχνης.

Οι δημιουργοί του εικονοβιβλίου αυτού, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους, ακόμη και αυτήν όπου τα φαινόμενα θα έχουν δυσάρεστες επιπτώσεις στην ψυχοσύνθεση των παιδιών, αναφέρονται στους κυνηγούς των καταιγίδων ως τους σταθερούς προστάτες και συμπαραστάτες στις αγωνίες των παιδιών: «Δουλεύουν ασταμάτητα κάτω από τις αντίξοες συνθήκες και εκπαιδεύονται συνεχώς για να μπορούν πάντα να φέρνουν το ουράνιο τόξο στους ουρανούς». Τέλος, οι μαμάδες και οι μπαμπάδες, με τις απεικονίσεις σκηνών από την καθημερινή ζωή με τα παιδιά τους, συνδέουν τη φαντασία και την υπερρεαλιστική αντιμετώπιση των δυσκολιών με τη ρεαλιστική διαχείρισή τους, επισημαίνοντας την αξία τόσο της φαντασίας όσο και της πραγματικότητας.

[Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου είναι ομ. καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ.]

Κυνηγοί καταιγίδων
Δικαίος Χατζηπλής
εικονογράφηση: Μυρτώ Δεληβοριά
Εκδόσεις Πατάκη
32 σελ.
ISBN 978-618-07-0970-4
Τιμή 12,50€