Ibtisam Azem: «Το βιβλίο της εξαφάνισης»
Την παλαιστινιακής καταγωγής συγγραφέα Ιπτισάμ Άζεμ, που ζει και εργάζεται ως δημοσιογράφος στη Νέα Υόρκη, μας συστήνουν οι Εκδόσεις Gutenberg για πρώτη φορά στην Ελλάδα, με Το βιβλίο της εξαφάνισης, σε μετάφραση από τα αραβικά της Πέρσας Κουμούτση, με αφορμή μάλιστα και την παρουσία του στη μακρά λίστα του Booker International 2025. Πρόκειται για ένα βιβλίο του 2014,
Θα τονίσουμε πάλι εδώ πως το βιβλίο γράφτηκε το 2014, ήτοι δεν είχαν επισυμβεί όλα αυτά που διαμείβονται συγχρονικά στη Γάζα και στην Παλαιστίνη μεταξύ Χαμάς-Παλαιστινίων και Ισραηλινών. Και τελικά αυτό βοηθάει για να δούμε πιο βαθιά εκείνο που θέλει να μας πει η συγγραφέας μέσω μιας αλληγορίας, με την πρώτη ματιά. Τι θα γινόταν αν, μέσα σε μια νύχτα, όλοι οι Παλαιστίνιοι εξαφανίζονταν από το Ισραήλ και την περιοχή εν γένει, χωρίς κανένα ίχνος; Πρόκειται πράγματι για μια ανατρεπτική αλληγορία που αφορά τον αποκλεισμό ενός λαού από την κανονικότητα και τη διαγραφή του από τον χάρτη της ιστορίας. Μέσω όμως αυτού του αλληγορικού-παραβολικού σύμπαντος που στήνει η Άζεμ προκύπτουν καταγωγικά ανθρωπολογικά και φιλοσοφικά ερωτήματα ενδεδυμένα λογοτεχνικό μανδύα, που έξυπνα η συγγραφέας δεν μπαίνει στη διαδικασία να ερμηνεύσει.
{jb_quote}«Η μνήμη μιας πόλης είναι η αρχιτεκτονική της. Οι πόλεις και οι τόποι χωρίς παλιά οικοδομήματα δεν έχουν μνήμη».{/jb_quote}
Το μυθιστόρημα αναφέρεται στη μυστηριώδη εξαφάνιση, εν μια νυκτί, όλων των Παλαιστινίων της περιοχής, κυρίως μέσα από δύο φωνές. Του Ισραηλινού δημοσιογράφου Άριελ και του Παλαιστίνιου γείτονά του Άλαα. Τι επισυμβαίνει στο Ισραήλ εξαιτίας της εξαφάνισης, πώς κινητοποιούνται οι ισραηλινές δυνάμεις, τι γίνεται στην καθημερινότητα του κόσμου; Στην ουσία όμως εκείνο το πιο βαθύ που θέλει να πει η συγγραφέας έρχεται μέσω της φωνής της Τάτα, της γιαγιάς του Άλαα, και πιο συγκεκριμένα δι’ ενός κόκκινου σημειωματάριου που διαβάζει ο Άριελ στο άδειο διαμέρισμα του εξαφανισμένου Άλαα.
Το βιβλίο αποφεύγει την πολιτική στάση διά της αιωρήσεως, ακριβώς εξαιτίας αυτού του σημειωματάριου που διαβάζει ο Άριελ και εκφράζει την επιθυμία να το μεταφράσει. Το σημειωματάριο του Άλαα έχει σημείο αναφοράς τη γιαγιά του και τη ζωή της στη Γιάφα πριν και μετά τη Νάκμπα (=καταστροφή) του 1948, μέσα από μια πολύ ανθρώπινη ματιά, που υπερβαίνει τον άνθρωπο χωρίς ποτέ να τον χάνει από το κέντρο του άξονά του, π.χ. στο κεφ. 21, όπου μιλάει ο Άλαα λέγοντας: «Η Γιάφα είναι η καταραμένη πόλη μου. Τι γίνεται όμως με τις πόλεις που γεννιούνται ξαφνικά, μια κι έξω; Και άραγε υπάρχουν τέτοιες πόλεις, δίχως ιστορία και δίχως μνήμη», αναφερόμενος στη Λευκή Πόλη, το Τελ Αβίβ. Και λίγο πιο πριν: «Η μνήμη μιας πόλης είναι η αρχιτεκτονική της. Οι πόλεις και οι τόποι χωρίς παλιά οικοδομήματα δεν έχουν μνήμη».
Άρα, παρατηρώντας με πιο υπερβατική ματιά το βιβλίο και μέσω της Τάτα και του εξαφανισμένου Άλαα, που η φωνή του υπάρχει εξαιτίας των σημειώσεών του, βλέπουμε και το βάθος του βιβλίου της Άζεμ. Η εξαφάνιση των ανθρώπων δεν αναιρεί ό,τι έχει προϋπάρξει, ό,τι έχει γραφτεί, ό,τι έχει συμβεί κάπου στο παρελθόν και γενικά ό,τι έχει προηγηθεί. Η εξαφάνιση μπορεί να λειτουργήσει συγχρονικά ως λύση σε πολιτικό επίπεδο, χωρίς όμως να καταφέρει να αναιρέσει το παρελθόν.
Έτσι, λοιπόν, η συγγραφέας εδώ «παίζει» με δυο-τρεις τύπους εξαφάνισης. Την εξαφάνιση των ανθρώπων που δημιουργεί πρακτικά προβλήματα, την εξαφάνιση του τόπου με την πρώτη Νάκμπα και την εξαφάνιση της μνήμης, που δεν μπορεί να επιτευχθεί εξαιτίας του κόκκινου σημειωματάριου του Άλαα. Ήδη από το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, μέσω της γιαγιάς Τάτα, τονίζεται σε συνδυασμό με τη μνήμη η αναίρεση της εξαφάνισης του τόπου όπου έχουν ζήσει τις ζωές τους αυτοί οι άνθρωποι.
Πόσο κοντά στην πρόσφατη καθ’ ημάς ιστορία είναι αυτά τα σημεία του βιβλίου! Και πρέπει εδώ, αποδίδοντας τα εύσημα στη συγγραφέα, να τονίσουμε τον λεπτό χειρισμό αυτών των αξόνων-εργαλείων του μυθιστορήματος, προκειμένου ο αναγνώστης να μπει όσο πιο βαθιά γίνεται στην έννοια του ανθρώπινου. Χωρίς να παραβλέπει το πολιτικό σκέλος που εκπροσωπείται μέσα από ελάχιστες σελίδες βιαιοτήτων εκατέρωθεν, είτε σκληρών είτε πιο ανώδυνων. Γεγονός που δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί πλήρως ένεκα της κατάστασης στην περιοχή. Και δι’ αυτών πάντα να λειτουργούν συμπληρωματικά-λογοτεχνικά, αφού ερμηνεύουν κάποια σημεία της ιστορίας.
Η λύση σε όλα είναι η ανθρωπινότητα και τίποτα λιγότερο. Αποτελεί ό,τι πιο λογοτεχνικά ανθρώπινο μακριά από πολιτικές και γεωστρατηγικές αναφορικά με την περιοχή και μακριά από όσα ακολούθησαν μετά το 2014, τον χρόνο γραφής του βιβλίου.
Το βιβλίο της εξαφάνισης
Ibtisam Azem
μετάφραση: Πέρσα Κουμούτση
Gutenberg
288 σελ.
ISBN 978-960-01-2695-2
Τιμή €17,00
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ψυχαγωγία
- Σπίτι στο Κερατσίνι στόλισε για τα Χριστούγεννα και έκανε τη νύχτα... μέρα!
- Σάκης Παπανικολάου: «Αποθήκη αναμνήσεων»
- Κατερίνα Καινούργιου: «Έχετε βάλει ένα μαχαίρι και μου ανοίγετε την πληγή» – Το “καρφί” για τη συνέντευξη του Οικονομόπουλου στον Λιάγκα
- Ο Ανδρέας Μικρούτσικος επέστρεψε στο Buongiorno: «Είχα να βγω από το σπίτι εννέα μέρες»
- Από ιερό σύμβολο σε σύγχρονο must-have: Η πορεία του βερνικιού νυχιών μέσα στα χρόνια
- Faithless Celebrate 30 Years of “Insomnia” With New Zoetrope Vinyl
- Λούτσα: Σε κρίσιμη κατάσταση η σύντροφος του 24χρονου – Στον εισαγγελέα ο οδηγός που προκάλεσε το τροχαίο
- Aphex Twin Drops Two New Tracks on SoundCloud
- H Mikay το Mad Radio 106,2: «Το τραγούδι που έχω καταθέσει για τη Eurovision είναι βαθιά προσωπικό»
- Πράσινο φως για τον Γρηγόρη Αρναούτογλου στον ΑΝΤ1...
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Diastixo
- Σάκης Παπανικολάου: «Αποθήκη αναμνήσεων»
- Ημερίδα του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και του PEN Greece για τη λογοτεχνία συγγραφέων μη ελληνικής καταγωγής στην Ελλάδα
- Αναβολές και προβλήματα στην εφαρμογή του πολλαπλού σχολικού βιβλίου καταγγέλλουν οι εκδότες
- Ibtisam Azem: «Το βιβλίο της εξαφάνισης»
- Τελευταία Νέα Diastixo
- Ibtisam Azem: «Το βιβλίο της εξαφάνισης»
- Σάκης Παπανικολάου: «Αποθήκη αναμνήσεων»
- Αναβολές και προβλήματα στην εφαρμογή του πολλαπλού σχολικού βιβλίου καταγγέλλουν οι εκδότες
- Ημερίδα του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και του PEN Greece για τη λογοτεχνία συγγραφέων μη ελληνικής καταγωγής στην Ελλάδα
- Η ελιά και τα δώρα της αγάπης!
- Diana Dragancea
- Παναγιώτης Παπαϊωάννου: «30 εισιτήρια»
- Το Διεθνές Φεστιβάλ Κόμικς του Ανγκουλέμ σε βαθιά κρίση
- Το κουτί της βοήθειας – The Helping Box
- Άνθρωποι Χρόνια Ζωή
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ψυχαγωγία
- 20 ελληνικά τραγούδια για να φτιάξεις την πιο cool χριστουγεννιάτικη playlist
- Κατερίνα Καινούργιου: «Έχετε βάλει ένα μαχαίρι και μου ανοίγετε την πληγή» – Το “καρφί” για τη συνέντευξη του Οικονομόπουλου στον Λιάγκα
- Δημήτρης Παπανώτας: «Έχουν μπει στην τηλεόραση πολλοί άσχετοι»
- Σπίτι στο Κερατσίνι στόλισε για τα Χριστούγεννα και έκανε τη νύχτα... μέρα!
- Λούτσα: Σε κρίσιμη κατάσταση η σύντροφος του 24χρονου – Στον εισαγγελέα ο οδηγός που προκάλεσε το τροχαίο
- Μπάμπης Παπαδόπουλος: Μουσική από τη «Σπασμένη Φλέβα» του Γιάννη Οικονομίδη
- Ο Ανδρέας Μικρούτσικος επέστρεψε στο Buongiorno: «Είχα να βγω από το σπίτι εννέα μέρες»
- Κτηνωδία στο Πήλιο: Πέταξαν κουτάβια σε γκρεμό 20 μέτρων, σώθηκε ένα που προστάτεψαν σακούλες σκουπιδιών, δείτε βίντεο
- Αλέξανδρος Αντωνόπουλος: «Το πρώτο πράγμα που λέω κάθε πρωί στον εαυτό μου είναι “Καλημέρα, είσαι ακόμα ζωντανός, ελπίζω να είσαι και την υπόλοιπη μέρα”»
- Τζέιμς Κάμερον: «Το ΑΙ είναι ένα μπλέντερ τέχνης, δεν θα παράξει ποτέ μια μοναδική εμπειρία ζωής»



