Gaetano Savatteri: «Η φάμπρικα των αστέρων»

Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο χιούμορ, με λάμψη από τους αστέρες του κινηματογραφικού στερεώματος και έντονο ιταλικό άρωμα αποτελεί το βιβλίο του Γκαετάνο Σαβατέρι Η φάμπρικα των αστέρων, που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Historical Quest σε μετάφραση του Σταύρου Οικονομίδη.

Ο συγγραφέας συστήνει τον βασικό του ήρωα, Σαβέριο Λαμάνα, καθώς προσπαθεί να στήσει το σπιτικό του στο Μάκαρι της Σικελίας, έχοντας εγκαταλείψει τη Ρώμη όπου δούλευε

ως δημοσιογράφος δίπλα σε έναν υφυπουργό. Άνεργος, παλεύει να στήσει μια συρταριέρα που συνεχίζει να γέρνει δεξιά, κι ενώ η ζωή του φαίνεται να έχει πάρει μια άσχημη τροπή αυτός δείχνει χαρούμενος, καθώς δέχεται την επίσκεψη του Πέπε Πιτσονέλο, για τον οποίο αναρωτιέται αν αποτελεί τη σωτηρία του ή την καταδίκη που πρέπει να υποστεί για να ξεπληρώσει αμαρτίες προηγούμενων ζωών. Ο λόγος όμως που κρατάει χαρούμενο τον Λαμάνα είναι η Σουλέιμα, η νεαρή που σερβίρει στο αγαπημένο του εστιατόριο και πηγαίνει σπίτι του αμέσως μετά τη βάρδια της. Βασικό του πρόβλημα ο λογαριασμός του στην τράπεζα που διαρκώς κατεβαίνει, καθώς και η νοσταλγία για τη δουλειά του, που του παρείχε μεταξύ άλλων «αρκετό χρόνο για να κρατάω παρέα στους δημοσιογράφους που έχουν κουραστεί από την ηλικία τους και από την ασταμάτητη κατρακύλα της δυτικής δημοσιογραφίας. Ήταν άνετο επάγγελμα, πρόσφερε μπόλικες ευκαιρίες για οινοποσίες…».

Η ειρωνεία αποτελεί βασικό στοιχείο της διήγησης για μια διεφθαρμένη κοινωνία, που θυμίζει πολύ την ελληνική με τα ρουσφέτια της, την ελεγχόμενη δημοσιογραφία, την υπέρμετρη φιλοδοξία, τη μοντέρνα τέχνη, τη μη λειτουργική Δικαιοσύνη:

«Ο θείος μου περίμενε είκοσι χρόνια για να γκρεμίσουν το αυθαίρετο μπαλκόνι ενός γείτονα».
«Και τα κατάφερε;»
«Όχι, πέθανε και αυτός και ο γείτονας και η δίκη δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα».

Οι διάλογοι, κυρίως πειρακτικοί, αποτελούν σημαντικό στοιχείο του βιβλίου, φανερώνοντας τον χαρακτήρα των ηρώων: «Εσύ αργά ή γρήγορα θα καταστραφείς από τη μανία σου να λες ατάκες». Ατάκες που προκαλούν εύκολα το γέλιο και θα ήθελε κανείς να θυμάται, για να έχει την ευκαιρία να επαναλάβει σε δική του συντροφιά. Ένα ακόμα κωμικό στοιχείο, οι διάλογοι του Λαμάνα με την «Τερεζίτα», την ψηφιακή καθηγήτριά του στα ισπανικά, που επεμβαίνει συχνά σε άκαιρες στιγμές.

Ο Πέπε Πιτσονέλο, αυτοχριζόμενος φύλακας άγγελος του Λαμάνα, εμφανίζεται πάντα με σαγιονάρες και σώβρακο, καθώς «τα μακριά παντελόνια φέρνουν αρρώστιες», κι έχει άποψη για τα πάντα, όπως ότι ο Λαμάνα είναι ο πιο κατάλληλος, ως συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, να βρει τον χαμένο γιο του φίλου του ψαρά.

{jb_quote}Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο χιούμορ, με λάμψη από τους αστέρες του κινηματογραφικού στερεώματος και έντονο ιταλικό άρωμα.{/jb_quote}

Κι ενώ το καλοκαίρι κοντεύει να τελειώσει μαζί με τα χρήματα του λογαριασμού του Λαμάνα, κάποιος, που επιδιώκει μια εξυπηρέτηση από αυτόν, του προτείνει να αναλάβει τις δημόσιες σχέσεις για μια ταινία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Μια εναλλακτική ταινία, με τη Βιρμανή σκηνοθέτιδα φυλακισμένη στη χώρα της, εντελώς άγνωστους ηθοποιούς και με τη διαπίστωση ότι «Ο τίτλος είναι μια σκέτη μαλακία, σκέψου πώς θα είναι η ταινία». Παραγωγός της ταινίας μια όμορφη, πάντα θυμωμένη νεαρή, που ξοδεύει την περιουσία της σε ταινίες που δεν θα ήθελε να δει κανείς. Η βασική δουλειά όμως που αναθέτει στον Λαμάνα η αδελφή της παραγωγού είναι να την προσέχει, καθώς φοβάται ότι κακοποιείται από τον πρωταγωνιστή και εραστή της.

Έτσι, ο Σαβέριο θα αφήσει το Μάκαρι της Σικελίας και την όμορφη Σουλέιμα, που δεν θα το πάρει καθόλου καλά, και μαζί με τον Πιτσονέλο θα κατευθυνθούν προς τη Βενετία, περνώντας από τη Ρώμη. Στη Ρώμη ο Λαμάνα συνεχίζει την πατρική συνήθεια να μην κοιτάζει τα αξιοθέατα, όπως κάνουν οι τουρίστες, αποδεικνύοντας έτσι ότι αποτελούν θέαμα συνηθισμένο γι’ αυτόν.

Παρότι αστυνομικό το μυθιστόρημα, το έγκλημα αργεί να συμβεί, σε αντίθεση με την πλειοψηφία των αστυνομικών μυθιστορημάτων, και συμβαίνει στη Βενετία, ενώ το ξενοδοχείο και η πόλη είναι γεμάτη αστέρες του κινηματογράφου.

Το έγκλημα θα συγκλονίσει τους ανθρώπους του κινηματογράφου και ο Λαμάνα με τον Πιτσονέλο θα βρεθούν στα ίχνη του δολοφόνου. Οι ισορροπίες θα αλλάξουν και μια αδιάφορη μέχρι τη στιγμή του εγκλήματος ταινία θα διεκδικήσει την προσοχή του κοινού. Μέχρι τότε, τα φώτα έχουν στραφεί στον Πιτσονέλο, ο οποίος έχει συστηθεί ως καθηγητής τέχνης και κανείς δεν αμφισβητεί αυτά που λέει, ενώ έχει παρασύρει και άλλους με τις ενδυματολογικές επιλογές του, σαγιονάρες και μπλουζάκια με μηνύματα για την ομορφιά της Σικελίας. Ο Γκαετάνο Σαβατέρι δεν διστάζει να βάλει γνωστούς ηθοποιούς να συναλλάσσονται με τους δικούς του ήρωες, κι έτσι ο ηθοποιός που υποδύθηκε τον Χάρι Πότερ κάνει παρέα με τον Πιτσονέλο, ο οποίος αρνείται στην Γκουίνεθ Πάλτροου να πιουν ένα ποτό μαζί γιατί νυστάζει. Από τους δρόμους της Βενετίας και τις σελίδες του βιβλίου περνάνε ο Κέβιν Κόστνερ, ο Τζουντ Λο, η Μόνικα Μπελούτσι και άλλοι, τους οποίους δεν παραλείπει να ευχαριστήσει: «Οφείλω να τους ευχαριστήσω... για το ότι τους ανέβασα στη σκηνή χωρίς να τους ρωτήσω. Εύχομαι να μη δεχτώ κάποιο τηλεφώνημα από τους μάνατζέρ τους».

Ο συγγραφέας διακωμωδεί τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι δημόσιες σχέσεις, τον κόσμο των ΜΜΕ, του κινηματογράφου, της σύγχρονης τέχνης: «Θα σ’ αρέσει η σύγχρονη τέχνη, ούτε που καταλαβαίνει κανείς τίποτα. Είναι ιδανικό μέρος για την κουβέντα μας. Θα τον πλακώσουμε και όλοι θα νομίζουν ότι είναι κάποια performance».

Κι ενώ όλα συνηγορούν σχετικά με το ποιος είναι ο δολοφόνος, με τα μικρά στοιχεία που αφήνει ο Σαβατέρι οδηγεί την εξέλιξη προς μια άλλη κατεύθυνση, πραγματοποιώντας την ανατροπή. Απρόσμενη η εξέλιξη και ως προς την υπόθεση της εξαφάνισης του γιου του ψαρά, με τον συγγραφέα να στηλιτεύει μέχρι πού θα μπορούσε να φτάσει κάποιος για να μπει στη «φάμπρικα των αστέρων».

Ο Σαβατέρι, με άλλοθι τον συγγραφέα ήρωά του, ο οποίος δεν νοιάζεται ιδιαίτερα για την εικόνα του, παρότι δεν παραλείπει να τσεκάρει τι γράφεται γι’ αυτόν στη Wikipedia, αναφέρεται σε διάφορα ευαίσθητα θέματα. «Παρατηρώ μια ομάδα τσιγγάνων – όταν θα γράψω το επόμενο μυθιστόρημά μου, να θυμηθώ ότι δεν είναι πολιτικά ορθό να λέω “τσιγγάνοι”».

Ένα βιβλίο που σε παροτρύνει να επισκεφτείς την Ιταλία και ειδικά τη Βενετία, παρότι ο Λαμάνα δεν παραλείπει να γκρινιάζει συνέχεια για την υγρασία της, ενώ αναρωτιέται πώς γίνεται να αρέσει σε κάποιον αυτή η πόλη. Στο τέλος, όμως, θα καταλήξει κι αυτός στο «λογύδριο της κοινοτοπίας»: «Πώς γίνεται να μην αρέσει;». Ωστόσο, όσο όμορφη κι αν είναι η Βενετία, υπάρχει ένας πιο όμορφος τόπος, η Σικελία, και κάθε Σικελός δεν μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα σε άλλον τόπο. «Δεν είναι ότι κάποιος γεννιέται τυχαία... Υπάρχουν τόποι που σε διαλέγουν εκείνοι και σε κάνουν να γεννηθείς εκεί».

Η φάμπρικα των αστέρων αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα της επιτυχημένης σειράς αστυνομικής λογοτεχνίας με πρωταγωνιστές τους Σαβέριο Λαμάνα και Πέπε Πιτσονέλο, ένα δίδυμο αντίστοιχο των κωμωδιών του ιταλικού κινηματογράφου, ένα δίδυμο «ντετέκτιβ» όπου δεν μπορεί να λειτουργήσει ο ένας χωρίς τον άλλον. Ένα βιβλίο καθαρά κινηματογραφικό, γεμάτο όμορφες εικόνες από διάσημες ιταλικές πόλεις, μια ιστορία που δεν θα μπορούσε παρά να μεταφερθεί στην οθόνη από τη RAI, στην επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Màkari».

Η φάμπρικα των αστέρων
Gaetano Savatteri
Μετάφραση: Σταύρος Οικονομίδης
Historical Quest
388 σελ.
ISBN 978-618-5887-16-2
Τιμή €14,95