Alexandre Dumas: «Οι Κορσικανοί αδελφοί»

«Όλα τα θλιβερά συναισθήματα του δράματος, όλες οι ειρωνείες και τα βάθη της κωμωδίας, όλες οι αναλύσεις του μυθιστορήματος, όλες οι διαισθήσεις της Ιστορίας βρίσκονται στο εκπληκτικό έργο που κατασκεύασε αυτός ο τεράστιος και ευκίνητος αρχιτέκτονας. Δεν υπάρχει σκοτάδι σε αυτό το έργο, κανένα μυστήριο, κανένα υπόγειο, κανένα αίνιγμα, κανένας ίλιγγος, τίποτα από τον Δάντη, τα πάντα του Βολταίρου και του Μολιέρου, παντού η λάμψη, παντού το γεμάτο μεσημέρι, παντού η διείσδυση της διαύγειας.

Οι ιδιότητές του είναι κάθε είδους και αμέτρητες». Αυτή είναι η αποτίμηση του Β. Ουγκό για το έργο του Αλέξανδρου Δουμά, ο οποίος δεν έλαβε καμιά ιδιαίτερη μόρφωση, δούλεψε ως γραφέας επειδή είχε πολύ όμορφο γραφικό χαρακτήρα, έγινε διάσημος με το θεατρικό του έργο Ο Ερρίκος Γ’ και η Αυλή του, δημιούργησε ένα στούντιο παραγωγής εκατοντάδων ιστοριών που έγραφαν οι βοηθοί του και επιμελούνταν ο ίδιος, απέκτησε τεράστιο πλούτο και τεράστια χρέη, ταξίδεψε σε πολλά μέρη της Ευρώπης κι έγραψε θαυμάσιες ταξιδιωτικές αναμνήσεις.

Σ’ ένα από αυτά τα ταξίδια του βρέθηκε στην Κορσική, την οποία περιηγήθηκε και περιέγραψε με έξοχο τρόπο συνθέτοντας τους Κορσικανούς αδελφούς. Ιδού ένα απόσπασμα, όπου μιλά για μια νυχτερινή εξόρμηση:

Το φεγγάρι έβγαινε καθαρό και λαμπερό πίσω από το βουνό της Κάνια και νόμιζες ότι έριχνε καταρράκτες από φως επάνω στη δυτική πλαγιά που χώριζε την Κορσική σε δύο μέρη […] όσο ανεβαίναμε τόσο και οι κοιλάδες μέσα στις οποίες κυλούσε ο ποταμός Ταραβός βυθίζονταν σε μια νύχτα, όπου μάταια προσπαθούσαν τα μάτια μας να διακρίνουν μέσα στη βαθιά σκοτεινιά και βλέπαμε την ήσυχη Μεσόγειο να μοιάζει με έναν τεράστιο καθρέφτη από μαυρισμένο γυαλί, που απλωνόταν στον ορίζοντα.

{jb_quote}Δημιουργεί δίψα για διάβασμα.{/jb_quote}

Ο Δουμάς τοποθετεί τον εαυτό του ως πρωταγωνιστή της ιστορίας –κάτι που δεν συνηθίζει– κι αφού έχει θέσει το σκηνικό της υπόθεσής του χρησιμοποιεί ένα μεταφυσικό εύρημα, που δίνει μια ιδιαίτερη χροιά στην αφήγησή του. O Λυσιέν Ντε Φράντσι, ο οποίος τον φιλοξενεί στην έπαυλή του, έχει έναν δίδυμο αδελφό, τον Λουί. Οι δυο τους γεννήθηκαν ενωμένοι στο πλευρό και χωρίστηκαν με νυστέρι τη στιγμή της γέννησής τους, έχουν δε την παράξενη ικανότητα να βιώνουν από κοινού τον πόνο και την ψυχολογική κατάσταση με ένα είδος ανεξήγητης τηλεπάθειας τόσο δυνατής, που όταν ο ένας πληγώνεται ο άλλος υποφέρει με τον ίδιο τρόπο, οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. Ο Λυσιέν μάλιστα αναφέρει ότι οι νεκροί πρόγονοι της οικογένειάς τους εμφανίζονται σε δύσκολες στιγμές, για να τους προειδοποιήσουν για κάποιο επικείμενο κακό. Ο Λουί, που βρίσκεται στο Παρίσι, θα μπλεχτεί σε μια μονομαχία προσπαθώντας να σώσει την τιμή ενός φίλου, ξέροντας ότι θα πεθάνει επειδή ο νεκρός πατέρας του τον προειδοποιεί την παραμονή της μονομαχίας. Ο Λυσιέν νιώθει αμέσως τι έχει συμβεί και εμφανίζεται στο Παρίσι για να εκδικηθεί τον θάνατο που έχει βιώσει, μάλιστα δείχνει στον αφηγητή τις πληγές από τις σφαίρες που δέχτηκε ο αδελφός του και πέρασαν στο δικό του σώμα!

Η απόδοση του υπερφυσικού με τόση ένταση και αληθοφάνεια είναι σπάνια σε όλη την έκταση των έργων του Δουμά. Σύμφωνα με τους κριτικούς, Οι Κορσικανοί αδελφοί είναι η καλύτερη φανταστική ιστορία του, ανώτερη από τη συλλογή διηγημάτων Χίλια και ένα φαντάσματα, αλλά και από το μυθιστόρημα Ο αρχηγός των λύκων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η νουβέλα αυτή έγινε σενάριο δεκαεφτά ταινιών, εφτά από τις οποίες γυρίστηκαν την εποχή του βωβού κινηματογράφου. Γι’ αυτό το βιβλίο δεν υπάρχει κάποιος γνωστός συνεργάτης που να βοήθησε τον Αλέξανδρο Δουμά, όπως συνέβαινε στα περισσότερα έργα του. Η πρόζα, που μετέφρασε θαυμάσια η Αντωνία Μασουρίδου, είναι υψηλής ποιότητας, δύσκολα βρίσκεις όμοιά της στα σύγχρονα αναγνώσματα, η αφήγηση κυλά αβίαστα με τον χαρακτηριστικό ρυθμό του 19ου αιώνα, κάθε σελίδα έχει τη δική της γοητεία, αποσκοπώντας πάντα στην τέρψη του αναγνώστη. Ο Δουμάς μεταφέρει εδώ την εμπειρία του από το θέατρο, όπου διέπρεψε, διανθίζοντας τη διήγηση με ζωηρούς διαλόγους, τα ξεχωριστά κεφάλαια θυμίζουν σκηνές και πράξεις θεατρικές, ενώ δεν λείπουν οι γνώριμες κωμικές και δραματικές σκηνές που χαρακτηρίζουν την πένα του. Δεν είναι τυχαίο ότι ο συγγραφέας αγαπήθηκε βαθιά από τους σύγχρονούς του και άντεξε στη δοκιμασία του χρόνου, παρά τις ανησυχίες που είχε για την υστεροφημία του.

Ο Β. Ουγκό, που τον έζησε, εξέφρασε την εκτίμηση του πνευματικού κόσμου λέγοντας: «Ο Αλέξανδρος Δουμάς είναι ένας από εκείνους τους ανθρώπους που μπορούν να ονομαστούν οι σπορείς του πολιτισμού. […] Γονιμοποιεί ψυχές, εγκεφάλους, νοημοσύνη. Δημιουργεί δίψα για διάβασμα».

Οι Κορσικανοί αδελφοί
Αλέξανδρος Δουμάς
μετάφραση: Αντωνία Μασουρίδου
Εκδόσεις Ερατώ
272 σελ.
ISBN 978-960-229-384-3
Τιμή €13,75