The Spectator: Η Ουκρανία χάνει τον πόλεμο

Tου Owen Matthews

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο τους πολεμικούς του στόχους από το 2022 και παραμένει αποφασισμένος να συνεχίσει τον πόλεμο. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει κανένα νέο σχέδιο ειρήνης πέρα από το να τελειώσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με τους όρους του Πούτιν. Και το Κίεβο ξεμένει από χρήματα και άνδρες για να αμυνθεί, όπως ακριβώς έχει ήδη ξεμείνει από αναχαιτιστές Patriot για να προστατεύσει τους ουρανούς του από τα μπαράζ του Κρεμλίνου.

Αυτά είναι τα τρία απογοητευτικά συμπεράσματα από

τον τελευταίο γύρο διπλωματίας-σαΐτας στη Μόσχα και το Κίεβο από τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ.

Την παραμονή της αναχώρησής τους, ο Τραμπ είπε ότι τα παιδιά του θα παρουσίαζαν «ένα νέο σχέδιο» για την Ουκρανία. Γρήγορα έγινε σαφές ότι τέτοια πρωτοβουλία δεν υπήρχε. Αντίθετα, ένας χαμογελαστός Πούτιν απλώς επανέλαβε τα παλιά του σημεία: απελευθέρωση όλου του Ντονμπάς και επιμονή ότι η Ουκρανία πρέπει ακόμα να «αποστρατιωτικοποιηθεί» και να «αποναζιστικοποιηθεί».

Αντικειμενικά, το να μιλάς είναι καλύτερο από το να μην μιλάς — ειδικά σε έναν πόλεμο που έχει μετατραπεί σε εξαντλητική μάχη φθοράς στο έδαφος και όπου και οι δύο πλευρές έχουν στρέψει τις στρατηγικές τους προσπάθειες σε μια μάχη μεγάλου βεληνεκούς για την καταστροφή πόλεων και κρίσιμων υποδομών της άλλης. Ο Τζάρεντ Κούσνερ χλευάστηκε από ορισμένους φιλοουκρανούς σχολιαστές για την αισιόδοξη επιμονή του ότι ο Τραμπ προσπαθεί να τελειώσει τον πόλεμο χρησιμοποιώντας το επιχειρηματικό του υπόβαθρο. «Ο πόλεμος είναι αρνητικό άθροισμα. Όλοι χάνουν από τον πόλεμο», είπε ο Κούσνερ σε συνέντευξη Τύπου στο Κίεβο. «Οι επιχειρήσεις και η ειρήνη είναι θετικό άθροισμα». Μίλησε επίσης για τις «φιλοδοξίες» του Πούτιν για τη χώρα του, που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μόλις τελειώσει ο πόλεμος. Ο Γιούρι Ουσάκοφ, ο ξένος πολιτικός σύμβουλος του Πούτιν με πρόσωπο Πολιτμπιρό, επιβεβαίωσε ότι «οικονομικά θέματα και πιθανά μεγάλα, αμοιβαία επωφελή ρωσοαμερικανικά έργα συζητήθηκαν με μεγάλη λεπτομέρεια».

Με λίγα λόγια, οι άνθρωποι του Τραμπ συνεχίζουν να εστιάζουν στο εμπορικό όφελος από το τέλος του πολέμου. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αντίθετα, χαρακτήρισε τη μάχη για το Ντονμπάς «πόλεμο επιβίωσης».

Με μία έννοια, ο Τραμπ κάνει βαθύ λάθος πιστεύοντας ότι η προσφορά επιχειρηματικών συμφωνιών θα επηρεάσει με κάποιον τρόπο τις αποφάσεις του Κρεμλίνου. Αν ο Πούτιν νοιαζόταν για τη ρωσική οικονομία, δεν θα είχε ξεκινήσει την πλήρους κλίμακας εισβολή εξαρχής. Για τον Πούτιν, η σύγκρουση δεν αφορά τη διατήρηση της ευημερίας αλλά την υπεράσπιση της Ρωσίας από μια υπαρξιακή απειλή.

Ταυτόχρονα, ο Ζελένσκι είναι εξίσου αυταπατώμενος σχετικά με τις πιθανότητες της Ουκρανίας να νικήσει τη Ρωσία — ή ακόμα, τραγικά, να σταματήσει τις αργές αλλά αδυσώπητες προελάσεις του Κρεμλίνου. Πιο σημαντικό, καθώς το Κρεμλίνο συνεχίζει την αδίστακτη εκστρατεία του να κάνει τις ουκρανικές πόλεις ακατοίκητες, να καταστρέψει την οικονομία της χώρας και να της στερήσει το μέλλον, η ικανότητα του Κιέβου να αμυνθεί βρίσκεται σε σοβαρή αμφιβολία.

Ένα μέρος του εφιάλτη που ξεδιπλώνεται στην Ουκρανία είναι τακτικό. Κάθε ένα από τα συστήματα επίθεσης μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας έχει γίνει πιο καταστροφικό. Μια νέα γενιά επιθετικών drones Geran με κινητήρα τζετ, πολύ ταχύτερα και ακριβέστερα από τα παλιά ιρανικά μοντέλα Shahed, αναπτύσσονται μαζικά. Η Ρωσία αναπτύσσει τουλάχιστον δύο νέα, χαμηλού κόστους συστήματα πυραύλων κρουζ και αυξάνει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύονται από αέρα και έδαφος. «Αυτός είναι πόλεμος πόλεων και υποδομών. Κανείς δεν θα τον κερδίσει», δήλωσε στον Guardian αυτό το Σαββατοκύριακο ο Σεργκέι Μπεσκρεστνόφ, σύμβουλος του Ζελένσκι για αμυντικές τεχνολογίες και ηγετική μορφή του αμυντικού κατεστημένου του Κιέβου. «Η επίθεση έχει γίνει ισχυρότερη από την άμυνα». Ο Μπεσκρεστνόφ προβλέπει ότι η Ουκρανία δεν θα μπορέσει να αποκτήσει αρκετούς πυραύλους για να προστατεύσει πλήρως τις πόλεις της από την καταστροφή αυτόν τον χειμώνα.

Ένα μεγαλύτερο όμως μέρος της αργής ήττας της Ουκρανίας είναι στρατηγικό. Οι δυτικές κυρώσεις έχουν ουσιαστικά αποτύχει — όχι μόνο λόγω της αυτοσυντηρούμενης επιμονής της Δύσης να κρατήσει χαμηλά τις τιμές πετρελαίου επί διοίκησης Μπάιντεν, αλλά και, μετά τον πόλεμο του Ιράν, λόγω της πείνας της Ευρώπης για ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο. Αντί να συντριβεί από τις κυρώσεις ή να καταστραφεί από τα ουκρανικά πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς, η αμυντική βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας αυξάνεται. Ναι, αυτό γίνεται με συντριπτικό κόστος για την οικονομία, με ρεκόρ 45% των κρατικών εσόδων της Ρωσίας να πηγαίνουν πλέον στην πολεμική παραγωγή. Και πράγματι, τα ουκρανικά πλήγματα έχουν προκαλέσει κρίση καυσίμων και έχουν χτυπήσει το 20% των αποθηκών της Wildberries, της ρωσικής απάντησης στην Amazon. Αλλά αυτό είναι ένα τίμημα που ο Πούτιν είναι διατεθειμένος να πληρώσει — όπως μόλις επανέλαβε με τον πιο εμφατικό τρόπο στον Κούσνερ και τον Γουίτκοφ.

Ίσως η πιο σημαντική στρατηγική κρίση για την Ουκρανία είναι μια τριπλή αποτυχία από την πλευρά των Ευρωπαίων συμμάχων της. Πρώτον, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρώπη μιλούσαν για κυρώσεις ενώ στην πράξη έστελναν πολύ περισσότερα χρήματα στη Μόσχα ως πληρωμή για πετρέλαιο και φυσικό αέριο απ’ όσα έδιναν στο Κίεβο ως στρατιωτική βοήθεια. Δεύτερον, ο φόβος κλιμάκωσης και η προτεραιότητα στη δική τους άμυνα έναντι του Κιέβου εμπόδισαν τους Ευρωπαίους να στείλουν επιθετικούς πυραύλους (όπως τον γερμανικό Taurus) για χρήση κατά ρωσικών στόχων ή να μοιραστούν τα αποθέματά τους σε πολύτιμους πυράυλους Patriot. Η τρίτη όμως και πιο σοβαρή αποτυχία είναι η άρνηση να εξετάσουν σοβαρά την εμπλοκή με το Κρεμλίνο σε ειρηνευτικές συνομιλίες και η πεισματικά σταθερή ιδέα ότι το να ενθαρρύνουν την Ουκρανία να πολεμάει και να πολεμάει για πάντα θα οδηγήσει με κάποιον μαγικό τρόπο στη νίκη.

Με λίγα λόγια, οι επανειλημμένες δεσμεύσεις των δυτικών ηγετών στην αρχή του πολέμου να δώσουν στην Ουκρανία «ό,τι χρειάζεται» για «όσο χρειαστεί» (Τζο Μπάιντεν τον Ιούνιο και τον Νοέμβριο του 2022) ήταν θεμελιωδώς παραπλανητικές. Πράγματι, αυτές οι ανοιχτές αλλά μη συγκεκριμένες υποσχέσεις — που έγιναν μότο που επαναλάμβαναν όλοι οι Βρετανοί πρωθυπουργοί από τον Μπόρις Τζόνσον και μετά και επιβεβαιώθηκαν πρόσφατα από τον Άντριου Μπέρναμ στο Κίεβο — κατέληξαν στο χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα. Το ήδη παρανοϊκό Κρεμλίνο πείστηκε ότι πολεμούσε τη «συλλογική Δύση» — ενώ η ίδια αυτή Δύση συνέχιζε να αγοράζει το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Κρεμλίνου και να το μεταφέρει με τα πλοία της.

Το κρίσιμο σημείο — όπου αυτές οι υποσχέσεις θα συγκρουστούν τελικά σκληρά με την πραγματικότητα — θα έρθει σύντομα με τη μορφή μιας επικείμενης δημοσιονομικής κρίσης στο Κίεβο. Ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας Σεργκέι Κορέτσκι ανακοίνωσε πρόσφατα ότι το Κίεβο έχει ήδη ξοδέψει τα περισσότερα από τα αμυντικά του κονδύλια για το 2026 και αντιμετωπίζει ένα επικείμενο δημοσιονομικό κενό 26 δισεκατομμυρίων ευρώ (22 δισεκατομμύρια λίρες) — παρά ένα πρόσφατο δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ (78 δισεκατομμύρια λίρες) από την ΕΕ. Αυτό το δάνειο, που εξασφαλίστηκε μετά από μήνες παζαριών στις Βρυξέλλες, αντιπροσώπευε το ανώτατο σημείο όσων μπορεί ρεαλιστικά να μαζέψει η ΕΕ. Καθώς η Ουκρανία μπαίνει στον πιο σκληρό και τιμωρητικό χειμώνα του πολέμου, πρόκειται να ξεμείνει όχι μόνο από πυραύλους Patriot και άνδρες για το μέτωπο, αλλά και από χρήματα για να συνεχίσει να πολεμά.

Ταυτόχρονα, ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει μια τέλεια πολιτική καταιγίδα στο εσωτερικό. Ένας χρόνος αδιάκοπων σκανδάλων διαφθοράς στο Κίεβο — το τελευταίο με τη σύλληψη ενός αναπληρωτή γενικού εισαγγελέα με κατηγορίες ότι προστάτευε διαδικτυακά κέντρα απάτης — έχει διαβρώσει σοβαρά την εμπιστοσύνη στη διοίκηση Ζελένσκι. Μια ντουζίνα ανώτερα μέλη της ομάδας του είναι τώρα στη φυλακή, υπό έρευνα ή έχουν διαφύγει στο εξωτερικό. Μια συμπλοκή σε δρόμο του Κιέβου μεταξύ αντίπαλων φατριών των ουκρανικών υπηρεσιών εσωτερικής και στρατιωτικής πληροφόρησης SBU και HUR άφησε πολλούς Ουκρανούς να αναρωτιούνται αν η χώρα τους γλιστράει πίσω στον γκανγκστερισμό του στυλ της δεκαετίας του 1990. Την περασμένη εβδομάδα, έρευνα των New York Times διαπίστωσε ότι το στρατιωτικό σύστημα προμηθειών της Ουκρανίας υπέφερε από σοβαρή απάτη, σπατάλη και κακοδιαχείριση κατά τη διάρκεια του πολέμου. Μυστικοί έλεγχοι δείχνουν ότι μόνο το 2024 χάθηκαν περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια (900 εκατομμύρια λίρες) μέσω υπερπληρωμών και διεφθαρμένων συμβάσεων. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι δημοσκοπήσεις του Αυγούστου από την SOCIS δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Ουκρανών θεωρεί τη διαφθορά σοβαρότερη απειλή για το κράτος τους από τη Ρωσία — και ότι σχεδόν το 57% των Ουκρανών κατηγορεί τον Ζελένσκι για την επικράτηση της διαφθοράς, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από αντίστοιχη δημοσκόπηση του Απριλίου 2025. Η ίδια δημοσκόπηση προβλέπει επίσης ότι τρεις διαφορετικοί αντίπαλοι θα τον νικούσαν σε δεύτερο γύρο εκλογών, ο καθένας με συντριπτική διαφορά περίπου δύο προς ένα.

Τι μπορεί να σώσει την Ουκρανία από πολιτική και στρατιωτική κατάρρευση; Υπάρχουν ενδείξεις ότι το ευρωπαϊκό πολιτικό ταμπού της συνομιλίας με τον Πούτιν αρχίζει να σπάει. Η Άλις Βάιντελ του γερμανικού AfD, που νίκησε πρόσφατα στις εκλογές στη Σαξονία, κάλεσε για «ανοιχτό κανάλι με τη Ρωσία προκειμένου να επιτευχθεί κατανόηση και ειρηνική λύση». Σύμφωνα με την Γιούλια Μέντελ, εκπρόσωπο Τύπου του Ζελένσκι από το 2019 έως το 2021, «νέες δυνάμεις αναδύονται και γίνονται ισχυρότερες» που αντιπροσωπεύουν «τη μόνη μας ευκαιρία για ειρηνική Ευρώπη… Περισσότερα όπλα δεν θα μας σώσουν. Ποτέ δεν το έκαναν».

Μέχρι σήμερα, κάθε διαδοχική ειρηνευτική πρόταση ήταν χειρότερη για το Κίεβο από την προηγούμενη. Φαίνεται ότι η σαφής πρόθεση του Πούτιν είναι να δώσει στις ουκρανικές πόλεις ένα βάναυσο τελικό χτύπημα πριν καταλήξει τελικά τον πόλεμο με τους δικούς του όρους, ίσως τον επόμενο χρόνο. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει από καιρό εγκαταλείψει την ιδέα της στήριξης μιας πλήρους ουκρανικής νίκης, και θα εναπόκειται στους ιστορικούς να αποφασίσουν αν αυτή η απόφαση να αποσύρουν την αμερικανική βοήθεια και τα όπλα έγινε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Η Ευρώπη, από την πλευρά της, συνεχίζει να μιλάει. Αλλά δεν έχει κανένα συγκεκριμένο σχέδιο να βοηθήσει ή να σώσει την Ουκρανία από την οργή του Κρεμλίνου — πόσο μάλλον να συντρίψει τη ρωσική οικονομία ή να σπάσει τη θέληση του Πούτιν.

Δείτε επίσης:

Παραιτήθηκε ο γενικός εισαγγελέας της Ουκρανίας – Βρέθηκε μπλεγμένος σε κύκλωμα με call centers και ξέπλυμα χρήματοςBloomberg: Αμετακίνητος ο Πούτιν για το Ντονέτσκ – Καμία συμφωνία αν δεν δοθεί στη Ρωσία

Διαβάστε περισσότερα The Spectator: Η Ουκρανία χάνει τον πόλεμο