Τα όρια της ευρωπαϊκής άμυνας

Γράφει η

Αλεξία Στούπη

Πολιτ. Επιστήμονας

Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνής Ασφάλεια

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή για την Ευρώπη θα πρέπει να ιδωθεί πέρα από το πρίσμα μιας ακόμα περιφερειακής κρίσης, διότι λειτουργεί ως δοκιμασία. Δοκιμασία, όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά κυρίως ως προς το κατά πόσο η αυξημένη αμυντική της δαπάνη μπορεί να μεταφραστεί σε πραγματική επιχειρησιακή ικανότητα.

Τα τελευταία χρόνια, οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς. Για παράδειγμα, το 2024 ανήλθαν σε περίπου 343 δις

ενώ το 2025 ξεπέρασαν τα 370–380 δις ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών. Παράλληλα, οι επενδύσεις σε εξοπλιστικά προγράμματα έχουν ξεπεράσει τα 100 δις. ετησίως. Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Στην πράξη, μεγάλο μέρος αυτών των δαπανών κατευθύνεται εκτός Ευρώπης. Η επιλογή έτοιμων, διαθέσιμων συστημάτων (ιδίως από τις ΗΠΑ, αλλά και όχι μόνο) υπερισχύει του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, με  αποτέλεσμα η Ευρώπη να προσπαθεί να ενισχύσει την άμυνά της, χωρίς όμως να κατορθώνει να μειώνει την εξάρτησή της από τρίτους.

Ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο τις συνέπειες αυτού του μοντέλου. Σε συνθήκες έντασης, όπως αυτές των τελευταίων εβδομάδων, οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν όπως είναι λογικό προτεραιότητα στις δικές τους επιχειρησιακές ανάγκες. Αυτό όμως σημαίνει ότι η διαθεσιμότητα κρίσιμων συστημάτων για τους Ευρωπαίους συμμάχους δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ήδη, χώρες της Βαλτικής πχ   Εσθονία και  Λιθουανία καθώς και κράτη της Βόρειας Ευρώπης έχουν ενημερωθεί για καθυστερήσεις σε παραδόσεις αμερικανικών συστημάτων, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες κατευθύνονται προς τις επιχειρησιακές ανάγκες των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μέσα στις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει αρκετές εκατοντάδες πυραύλους Tomahawk, με τον συνολικό αριθμό να υπερβαίνει τους 800 κάτι που αποτυπώνει όχι μόνο την ένταση των επιχειρήσεων, αλλά και την ταχύτητα με την οποία καταναλώνονται κρίσιμα αποθέματα υψηλής τεχνολογίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή εξάρτηση αποκτά συγκεκριμένες επιχειρησιακές διαστάσεις, καθώς δεν αφορά απλώς και μόνο την προμήθεια συστημάτων, αλλά και την πρόσβαση σε αποθέματα, ανταλλακτικά και δυνατότητες αναπλήρωσης σε πραγματικό χρόνο. Οι γραμμές παραγωγής και τα αποθέματα βρίσκονται εκτός Ευρώπης άρα και ο έλεγχος μεταφέρεται εκτός Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή η ευρωπαϊκή βιομηχανία ναι μεν κάνει σοβαρές προσπάθειες να προσαρμοστεί αλλά ξεκινά από χαμηλή βάση καθώς η αύξηση της παραγωγής σε τομείς όπως τα πυρομαχικά και τα κατευθυνόμενα όπλα απαιτεί χρόνο, επενδύσεις και σταθερή ζήτηση – στοιχεία που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν σε επαρκή βαθμό.

Το κρίσιμο ωστόσο επίπεδο δεν είναι το ευρωπαϊκό, αλλά το εθνικό. Οι αποφάσεις για εξοπλισμούς λαμβάνονται από τα κράτη-μέλη τα οποία σε συνθήκες πίεσης επιλέγουν συστήματα με άμεση διαθεσιμότητα. Αυτό εξηγεί γιατί χώρες όπως η Γερμανία αλλά και η Ελλάδα στράφηκαν σε αμερικανικά F-35, ενώ άλλες προχώρησαν σε αγορές εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου. Η λογική της ταχύτητας υπερισχύει της λογικής της βιομηχανικής συγκρότησης και έτσι, παρά τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για κοινές προμήθειες και ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας ο κατακερματισμός παραμένει, διότι κάθε κράτος συνεχίζει να λειτουργεί με βάση τις δικές του ανάγκες, τους δικούς του προϋπολογισμούς και τις δικές του πολιτικές προτεραιότητες.

Συνεπώς η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια σαφή επιλογή. Μπορεί να συνεχίσει να αυξάνει τις δαπάνες της με τον σημερινό τρόπο, αναπαράγοντας την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές. Ή μπορεί να επιδιώξει τη σταδιακή οικοδόμηση μιας δικής της αμυντικής βάσης η οποία θα της επιτρέπει να υποστηρίζει επιχειρησιακά τον εαυτό της.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Μέχρι τώρα η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση ωστόσο, οι εξελίξεις δείχνουν ότι δεν μπορεί να θεωρείται ανεξάντλητη. Η δυνατότητα των ΗΠΑ να καλύπτουν ταυτόχρονα πολλαπλά μέτωπα –από τη Μέση Ανατολή έως την Ευρώπη και τον Ινδο-Ειρηνικό– υπόκειται πλέον σε πραγματικούς περιορισμούς και εν τέλει το ζήτημα δεν είναι αν η Ευρώπη θα δαπανήσει περισσότερα αλλά αν μπορεί να ελέγχει σε ποιον βαθμό αυτές οι δαπάνες μετατρέπονται σε διαθέσιμη ισχύ, όταν αυτή χρειάζεται.

Τελικά ο πόλεμος στο Ιράν δεν δημιούργησε αυτό το πρόβλημα. Απλώς το καθιστά μετρήσιμο και στην πράξη ήδη ορατό…

https://youtu.be/WIJFNK-rbKE

The post Τα όρια της ευρωπαϊκής άμυνας appeared first on Militaire.gr.