Οι Ροβινσώνες της Βαρσοβίας

Γράφει ο Δημήτρης  Ιωάννου

Η ιστορία είναι συγκλονιστική και εν πολλοίς άγνωστη.

Γενναίοι Πολωνοί πολίτες, μετά την κατάληψη της Βαρσοβίας από τους ναζί ,δεν εγκατέλειψαν την πολη αλλά κρύφθηκαν στα ερείπια και τα συντρίμμια ως… Ροβινσωνες Κρούσοι στο σκοτάδι χωρίς τροφή και νερό, μέχρις ότου τους απελευθερώσουν οι Σοβιετικοί στρατιώτες!

Η περίοδος της απόκρυψης διήρκεσε τρεισήμισι μήνες, από την ημέρα της συνθηκολόγησης της εξέγερσης, 2 Οκτωβρίου 1944, μέχρι την είσοδο του «Κόκκινου Στρατού» στις 17 Ιανουαρίου 1945.

Τα άτομα που κρύβονταν ζούσαν

Ζούσαν σε εξαιρετικά άθλιες συνθήκες, ενώ η πόλη καταστρέφονταν γύρω τους.

Κάποιοι κατάφεραν να ξεφύγουν από τη Βαρσοβία, πολλοί συνελήφθησαν και σκοτώθηκαν από τους Γερμανούς, ενώ άλλοι επέζησαν μέχρι την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων.

Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των ατόμων ποικίλλουν από αρκετές εκατοντάδες έως περίπου δύο χιλιάδες.

Παρόλο που η πλειονότητα των Ροβινσώνων πέθανε κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι περισσότερες πληροφορίες για τις συνθήκες τους προέρχονται από αυτούς που επέζησαν.

Οι όροι «Ροβινσώνες Κρούσοι» ή «Ροβινσώνοι» για τα άτομα που κρύβονταν εμφανίστηκαν σχεδόν αμέσως και διαδόθηκαν σε πολλά σύγχρονα και μεταγενέστερα έργα, όπως απομνημονεύματα, αναφορές εφημερίδων και ταινίες, τόσο από τους συγγραφείς όσο και από τους ίδιους τους «Ροβινσώνους», όπου από τους πιο διάσημους ήταν ο συνθέτης Βουαντίσουαφ Σπίλμαν, του οποίου η ιστορία ήταν το θέμα των ταινιών «Ροβινσώνας της Βαρσοβίας» και «ο Πιανίστας».

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΥΣΦΗΓΕΤΑ

Στις 9 Οκτωβρίου 1944, ο Χάινριχ Χίμλερ, Reichsführer της Σούτσσταφφελ, διέταξε την ολοκληρωτική καταστροφή της πόλης. Ο Χίμλερ δήλωσε:

«Η πόλη πρέπει να εξαφανιστεί εντελώς από την επιφάνεια της γης και να χρησιμεύσει μόνο ως σταθμός μεταφοράς για τη Βέρμαχτ.

Καμία πέτρα δεν μπορεί να μείνει όρθια.

Κάθε κτίριο πρέπει να ισοπεδωθεί ως τα θεμέλιά του».

Το καθήκον της καταστροφής ανατέθηκε στον Ταξιάρχη της Σούτσσταφφελ, Πάουλ Ότο Γκάιμπελ. Στη συνέχεια, τα κτίρια της πόλης καταστράφηκαν συστηματικά, ένα προς ένα.

Οι πολίτες της πόλης επρόκειτο να μεταφερθούν σε στρατόπεδα διέλευσης και στη συνέχεια να απελευθερωθούν.

Αν και η συμφωνία δεν προέβλεπε διαφορετική μεταχείριση για τους Πολωνούς που ήταν εθνικά Εβραίοι, πολλοί Εβραίοι φοβήθηκαν ότι η συμφωνία δεν θα τηρούνταν στην περίπτωσή τους.

Σημαντικός αριθμός μη Εβραίων Πολωνών επίσης, δεν εμπιστεύονταν τους Γερμανούς και αποφάσισαν να μην εγκαταλείψουν την πόλη.

Πολλοί τραυματισμένοι στρατιώτες του Εσωτερικού Στρατού καθηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης και απλά δεν μπόρεσαν να εκκενώσουν εγκαίρως.

Μεταξύ του τέλους της Εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας (Μάιος 1943) και των αρχών του 1944, υπήρχαν μεταξύ 10.000 και 20.000 Εβραίοι που κρύβονταν στα ερείπια του γκέτο.

Ο αριθμός των Ροβινσώνων μετά την Εξέγερση της Βαρσοβίας έχει υπολογιστεί σε μερικές εκατοντάδες έως δύο χιλιάδες, κατανεμημένοι σε όλα τα προάστια της Βαρσοβίας.

Μια άλλη πηγή δίνει τον αριθμό μεταξύ 400 και 1.000.

Οι πρώτες ομάδες κρύφτηκαν στη Βόλα κατά τη διάρκεια της Σφαγής της Βόλα και στη Σταρούφκα (Παλιά Πόλη της Βαρσοβίας), ενώ οι μάχες συνεχίζονταν σε άλλα μέρη της πόλης. Η πλειοψηφία των Ροβινσώνων κρύφτηκε όταν οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν τις περιοχές Ζολίμπος και Σρουντμιέστσιε (Κέντρο της Βαρσοβίας) από τους αντάρτες.

Η μεγαλύτερη γνωστή ομάδα Ροβινσώνων αποτελούνταν από περίπου 37 άτομα υπό την ηγεσία του Ρόμαν Φίσερ και των ιατρών, Δρ. Μπιρ και Δρ. Χένρικ Μπεκ.

Ο Μπεκ ήταν διευθυντής ενός αυτοσχέδιου νοσοκομείου ανταρτών κατά τη διάρκεια της εξέγερσης. Καθώς έγινε σαφές ότι η εξέγερση επρόκειτο να αποτύχει, αυτός και ο Βουαντίσουαφ Κοβάλσκι, ένας στρατιώτης του Εσωτερικού Στρατού που αποφάσισε επίσης να μείνει, μετέτρεψε δύο παρακείμενα υπόγεια σε μια καλά εξοπλισμένη και εφοδιασμένη κρυψώνα.

Η ομάδα συγκέντρωνε νερό, καφέ, φάρμακα, καύσιμα και διάφορα τρόφιμα.

Επιπλέον, ο Μπεκ κράτησε ένα σετ από ακουαρέλες, κραγιόνια, μελάνι και χαρτί, τα οποία χρησιμοποίησε για να απεικονίσει τη ζωή στο καταφύγιο. Καθώς μερικά από τα μέλη είχαν πολεμήσει στην εξέγερση, η ομάδα είχε επίσης μια μικρή κρύπτη όπλων, ασυνήθιστη για τους Ροβινσώνες.

Μαζί τους έμεινε και ένας σκύλος, ο Bunkierek («κουτάβι μπούνκερ») και, σύμφωνα με τα απομνημονεύματα, δεν γάβγιζε και δεν έκανε θόρυβο.

Αφού τελείωσε το νερό τους, η ομάδα Μπεκ/Φίσερ ανέπτυξε μια ρουτίνα σύμφωνα με την οποία κάποιοι από την ομάδα εργάζονταν για να σκάψουν ένα πηγάδι, ενώ άλλοι πρόσεχαν αν πλησιάζουν Γερμανοί και άλλοι τολμούσαν έξω από το καταφύγιο για να ψάξουν για χρήσιμα αντικείμενα.

Η ομάδα τελικά έσκαψε προς δύο κανάλια νερού και έχτισε ένα πηγάδι.

Στις 17 Νοεμβρίου, κατά τη διάρκεια μιας επιδρομής έξω από το καταφύγιο, η ομάδα ήρθε σε επαφή με μια μικρή αντάρτικη μονάδα, επίσης κρυμμένη, με επικεφαλής έναν Ρώσο αιχμάλωτο που είχε απελευθερωθεί κατά τη διάρκεια της εξέγερσης.

Στη συνέχεια, αρκετοί από την ομάδα θα εντάσσονταν στους παρτιζάνους για επιθέσεις μικρής κλίμακας στα γερμανικά στρατεύματα.

Η ομάδα επέζησε μέχρι την είσοδο του Κόκκινου Στρατού στα μέσα Ιανουαρίου.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

ΓΙΑ ΛΙΓΕΣ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ΝΕΡΟ…

Ενώ το φαγητό ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί, μια ακόμη πιο επιτακτική ανάγκη ήταν η έρευση πόσιμου νερού.

Η δίψα και η αναζήτηση νερού αναφέρονται στα περισσότερα απομνημονεύματα των Ροβινσώνων.

Οι πιο κοινές πηγές περιελάμβαναν αρχικά καζανάκια τουαλέτας, λέβητες και στάσιμο νερό που βρίσκονταν μέσα στις μπανιέρες.

Καθώς αυτά τελείωσαν, όσοι κρυβόταν αναγκάζονταν να διακινδυνεύσουν κρυφά την πρόσβαση σε πηγάδια, τα οποία συχνά φρουρούνταν από Γερμανούς στρατιώτες.

Ορισμένα απομνημονεύματα περιγράφουν μεγάλες περιόδους παρατήρησης ενός συγκεκριμένου πηγαδιού και αναμονής για την ευκαιρία να πιουν γρήγορα όσο μπορούσαν.

Μια άλλη μέθοδος περιλάμβανε τη λήψη μολυσμένου νερού αποχέτευσης από τα κανάλια και στη συνέχεια το φιλτράρισμα μέσω κάρβουνων τυλιγμένων σε κουρέλια.

Γενικά, τα αρχεία δείχνουν ότι λιγοστό νερό υπήρχε μοιράζονταν δίκαια μεταξύ ατόμων που κρύβονταν ως ομάδα.

Σε τουλάχιστον μία περίπτωση, ένα άτομο δεν μπόρεσε να αντέξει τη δίψα και ήπιε το νερό ολόκληρης της ομάδας.

Ως αποτέλεσμα, ο Γιάκουμπ Βίσνια, πρώην τρόφιμος της φυλακής Γκεσιούφκα και μετά την απελευθέρωσή της, στρατιώτης του Εσωτερικού Στρατού, οδηγήθηκε σε στρατοδικείο από τα μέλη της ομάδας του και καταδικάστηκε σε θάνατο.

Η εκτέλεση επρόκειτο να αναβληθεί για μετά την απελευθέρωση, αλλά όταν συνέβη αυτό, οι Ροβινσώνες ήταν τόσο γεμάτοι από χαρά, το έγκλημα συγχωρέθηκε και η ποινή δεν αναφέρθηκε ποτέ ξανά.

Υπήρχαν πολυάριθμες περιπτώσεις θανάτου από κατανάλωση δηλητηριασμένου ή βρώμικου νερού (υπήρχαν ακόμη πολλά άταφα, σε αποσύνθεση πτώματα μέσα στα ερείπια).

Σε μια περίπτωση, οι απελπισμένοι Ροβινσώνες οδηγήθηκαν να πιουν τα ούρα τους και στη συνέχεια πέθαναν.

Ο ερχομός του χειμώνα βελτίωσε την κατάσταση του νερού για κάποιους που είχαν πρόσβαση σε παγοκρύσταλλους, αλλά το κρύο χειροτέρεψε τις συνθήκες διαβίωσης. Ήταν αδύνατο για όσους κρύβονταν να ανάψουν φωτιές για να ζεσταθούν, καθώς ο καπνός μπορούσε να αποκαλύψει τη θέση τους στους Γερμανούς.

Ως αποτέλεσμα, πολλοί πέθαναν από το κρύο.

Σε ορισμένα από τα κατεστραμμένα προάστια, δημιουργήθηκε ένα περιορισμένο ταχυδρομικό σύστημα μεταξύ διαφόρων ομάδων Ροβινσώνων.

Ο Ντάβιντ Λάνταου είχε υπηρετήσει ως σωματοφύλακας στον αγγελιαφόρο της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης, Γιαν Κάρσκι, ενώ ο Κάρσκι μπήκε κρυφά στο γκέτο για να συγκεντρώσει πληροφορίες για μια έκθεση σχετικά με την εξόντωση των Πολωνοεβραίων από τη Ναζιστική Γερμανία για τους δυτικούς συμμάχους, το 1943.

Στα απομνημονεύματά του αναφέρει ότι το ταχυδρομείο λειτούργησε μέσω της χρήσης κενών ηλεκτρικών κουτιών πρίζας.

Διάφορες ομάδες άφηναν σημειώσεις για άλλους που τους ενημέρωναν για το ποιος ήταν ζωντανός και κρυμμένος, νέα από το μέτωπο που είχαν λάβει, καθώς και αιτήματα για ειδικές μορφές βοήθειας.

Σύμφωνα με τον Λάνταου, οι πιο συνηθισμένες εκκλήσεις ήταν για ιατρούς ή άλλες μορφές ιατρικής βοήθειας.

Από τον συνολικό αριθμό των Ροβινσώνων που κρύφτηκαν στα ερείπια της πόλης μόνο ένα μέρος των ονομάτων και των τοποθεσιών είναι γνωστά.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Τα αναγνωρισμένα άτομα είναι ως επί το πλείστον αυτά που είτε επέζησαν οι ίδιοι από τον πόλεμο είτε ήρθαν σε επαφή με άλλους επιζώντες κάποια στιγμή.

Ως εκ τούτου, ο κατάλογος με τα γνωστά καταφύγια δεν είναι αντιπροσωπευτική.

Η πλειονότητα των Ροβινσώνων πέθαναν ενώ κρύβονταν, και ως εκ τούτου οι ταυτότητές τους δεν καταγράφηκαν ποτέ.

Πληροφορίες

Haltof, Marek (2 Φεβρουαρίου 2015). The Warsaw Robinson

Engelking-Boni, Barbara· Leociak, Jacek (2009). The Warsaw ghetto: a guide to the perished city. Yale University Press.

Forczyk, Robert (2009). Warsaw 1944: Poland's Bid for Freedom.

Borodziej, Włodzimierz (2006). The Warsaw Uprising of 1944. University of Wisconsin Press.

The post Οι Ροβινσώνες της Βαρσοβίας appeared first on Militaire.gr.