ΗΠΑ-Ιράν: Προς παρατεταμένη σύγκρουση;

Του Δρα Δημ. Σταθακόπουλου 

 Γιατί ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν δεν οδηγούνται σε λύση ;

    Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν βαδίζει προς εκτόνωση αλλά προς σταθεροποίηση της έντασης. Η τρέχουσα αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν δεν βρίσκεται σε τροχιά επίλυσης, αλλά σε ένα μεταβατικό στάδιο επιχειρησιακής παύσης με έντονα χαρακτηριστικά στρατηγικής αβεβαιότητας. Η εύθραυστη εκεχειρία των αρχών Απριλίου λειτουργεί περισσότερο ως παράθυρο τακτικής ανασύνταξης παρά ως προοίμιο

Τα διαθέσιμα δεδομένα συγκλίνουν σε ένα σαφές συμπέρασμα: η πιθανότητα συνέχισης της σύγκρουσης υπερβαίνει αισθητά εκείνη της άμεσης αποκλιμάκωσης. Σε όρους εκτίμησης κινδύνου, η συνέχιση — έστω και σε ελεγχόμενη μορφή — προσεγγίζει το 60–70%, ενώ μια συμφωνία τύπου JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης), δεν φαίνεται να υπερβαίνει το 30–40%.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Η αιτία είναι δομική. Το βασικό σημείο τριβής, δηλαδή η διάρκεια και η φύση των περιορισμών στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δεν αποτελεί τεχνική διαφορά αλλά στρατηγική αντίθεση. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει μακροχρόνιο και επαληθεύσιμο περιορισμό, ενώ η Τεχεράνη αποδέχεται μόνο βραχυπρόθεσμες και αναστρέψιμες δεσμεύσεις. Αυτή η απόκλιση υπονομεύει τη βιωσιμότητα οποιασδήποτε άμεσης συμφωνίας και καθιστά τη διπλωματία περισσότερο εργαλείο διαχείρισης της έντασης παρά μηχανισμό επίλυσης.

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος του Benjamin Netanyahu. Η ισραηλινή στρατηγική δεν περιορίζεται στην ανάσχεση, αλλά στοχεύει στη δομική αποδυνάμωση της ιρανικής πυρηνικής ικανότητας. Αυτό μεταφράζεται σε σταθερή πίεση προς συνέχιση επιχειρήσεων, ακόμη και όταν η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Η ισραηλινή παράμετρος λειτουργεί ως επιταχυντής κλιμάκωσης, περιορίζοντας τα περιθώρια πολιτικού συμβιβασμού.

Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, δεν θα λάβει τη μορφή γενικευμένου πολέμου τύπου Ιράκ 2003. Το επικρατέστερο σενάριο είναι μια ελεγχόμενη σύγκρουση χαμηλής έως μεσαίας έντασης, με χαρακτηριστικά όπως περιορισμένα αεροπορικά πλήγματα, ναυτική πίεση και επιχειρήσεις μέσω πληρεξουσίων (proxy warfare). Σε αυτό το πλαίσιο, οργανώσεις όπως η Hezbollah και οι Houthis διευρύνουν γεωγραφικά το πεδίο σύγκρουσης, χωρίς να οδηγούν άμεσα σε πλήρη διακρατικό πόλεμο.

Παράλληλα, υπάρχει ένα κρίσιμο θεσμικό ορόσημο στις Ηνωμένες Πολιτείες: η προθεσμία εντός της οποίας ο Πρόεδρος οφείλει να λογοδοτήσει στο Κογκρέσο βάσει του War Powers Resolution. Παρά ταύτα, η αμερικανική πρακτική έχει αποδείξει ότι τέτοιοι περιορισμοί συχνά παρακάμπτονται μέσω επαναπροσδιορισμού των επιχειρήσεων ως «περιορισμένων» ή «αμυντικών». Το Κογκρέσο, ιδίως σε περιόδους διεθνούς έντασης, σπανίως επιλέγει ευθεία σύγκρουση με την εκτελεστική εξουσία.

Η δυναμική της κρίσης θα εξαρτηθεί από συγκεκριμένα γεγονότα-καταλύτες. Ένα άμεσο πλήγμα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προκαλέσει ευθεία στρατιωτική απάντηση. Μια απόπειρα διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, μια μαζική ενεργοποίηση των περιφερειακών proxies θα μπορούσε να δημιουργήσει πολυμέτωπη πίεση κατά ισραηλινών και αμερικανικών στόχων.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Υφίσταται βεβαίως και το σενάριο διπλωματικής αποκλιμάκωσης, είτε βραχυπρόθεσμα είτε προς το καλοκαίρι. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν θα είναι μια οριστική διευθέτηση, αλλά μια «παγωμένη σύγκρουση» με περιοδικές εξάρσεις.

Με άλλα λόγια, δεν βρισκόμαστε μπροστά στο τέλος της κρίσης, αλλά στην αρχή μιας παρατεταμένης φάσης ελεγχόμενης σύγκρουσης.

The post ΗΠΑ-Ιράν: Προς παρατεταμένη σύγκρουση; appeared first on Militaire.gr.