Mercosur: Συμφωνία με ρήγματα

Η έγκριση της συμφωνίας Ε.Ε.–Mercosur από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες δεν προκάλεσε έκπληξη, αλλά επιβεβαίωσε κάτι βαθύτερο: πρόκειται για έναν φάκελο βαθιά διχαστικό, που προωθήθηκε έπειτα από μήνες έντονων πιέσεων, παρασκηνιακών ελιγμών και πολιτικών συμβιβασμών. Μια συμφωνία που, αντί να κλείνει πληγές, ανοίγει νέες.

Πέντε χώρες ψήφισαν κατά: η Γαλλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία,

η Ιρλανδία και η Αυστρία. Το Βέλγιο απείχε. Όλες οι υπόλοιπες χώρες ψήφισαν υπέρ.

Μια συμφωνία «διορθωμένη», αλλά όχι δίκαιη

Παρά τις τελευταίες αλλαγές στις πρόσθετες ρήτρες ασφαλείας, οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις και οι συνεταιρισμοί παραμένουν ενωμένοι: η Mercosur θεωρείται δομικά άνιση και προβληματική. Οι βελτιώσεις δεν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος, δηλαδή τον αθέμιτο ανταγωνισμό από εισαγόμενα προϊόντα που παράγονται με κανόνες πολύ χαλαρότερους από αυτούς που ισχύουν στην Ευρώπη. Για τον αγροτικό κόσμο, πρόκειται για μια συμφωνία που ζητά θυσίες χωρίς ισοδύναμες εγγυήσεις.

Θεσμικό πισωγύρισμα και κρίση εμπιστοσύνης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απόφαση του Συμβουλίου να αποσύρει, την τελευταία στιγμή, τη δήλωση που διασφάλιζε ότι η συμφωνία δεν θα εφαρμοστεί προσωρινά πριν ψηφιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η κίνηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δεσμεύσεις και υπονομεύει τη θεσμική αξιοπιστία της Ε.Ε., τη διαφάνεια και τον δημοκρατικό έλεγχο, σε μια περίοδο που η εμπιστοσύνη των πολιτών ήδη δοκιμάζεται.

Το Κοινοβούλιο στο επίκεντρο

Πλέον, το βάρος πέφτει στους 720 ευρωβουλευτές, οι οποίοι καλούνται να τοποθετηθούν με πολιτική ευθύνη και όχι υπό πίεση. Η νευρικότητα των χειρισμών δείχνει ότι μια πλειοψηφία κατά της συμφωνίας δεν έχει αποκλειστεί.

Η κινητοποίηση συνεχίζεται

Οι ηγεσίες των Copa-Cogeca συνεδριάζουν εκ νέου για να χαράξουν τα επόμενα βήματα. Το μήνυμα είναι σαφές: για τους Ευρωπαίους αγρότες η Mercosur δεν είναι απλώς μια εμπορική συμφωνία, αλλά ένα τεστ επιβίωσης και αξιοπιστίας για το ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό μοντέλο.

Εν κατακλείδι

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur πέρασε το κρίσιμο φίλτρο των κρατών-μελών, καθώς εγκρίθηκε από το Συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων (COREPER II). Παρά την έντονη πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση, η πλειοψηφία των χωρών έδωσε το πράσινο φως, με πέντε κράτη να καταψηφίζουν –Γαλλία, Πολωνία, Ουγγαρία, Ιρλανδία και Αυστρία– ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει καθαρά το ρήγμα που προκαλεί η συμφωνία στο εσωτερικό της Ένωσης.

Τι εγκρίθηκε και τι ακολουθεί

Η απόφαση αφορά μια ενδιάμεση εμπορική συμφωνία, στο πλαίσιο της ευρύτερης εταιρικής σχέσης με τις χώρες της Mercosur. Η τυπική διαδικασία ολοκληρώνεται μέσω γραπτής ψηφοφορίας, ενώ το επόμενο βήμα είναι η υπογραφή της συμφωνίας από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εκ μέρους της Ε.Ε.

Ωστόσο, η υπόθεση δεν κλείνει εδώ. Ο τελικός λόγος ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο καλείται να δώσει –ή να αρνηθεί– τη συγκατάθεσή του. Μόνο τότε ανοίγει ο δρόμος για την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί επικύρωση από τουλάχιστον μία χώρα της Mercosur.

Προσωρινή εφαρμογή, μόνιμα ερωτήματα

Η εταιρική συμφωνία προβλέπεται να τεθεί σε προσωρινή ισχύ έως ότου ολοκληρωθούν οι εθνικές διαδικασίες επικύρωσης τόσο στα 27 κράτη-μέλη όσο και στις χώρες της Mercosur. Αντίθετα, το εμπορικό σκέλος δεν απαιτεί εθνικές επικυρώσεις, καθώς θεωρείται αποκλειστική αρμοδιότητα της Ε.Ε.