Σύγχρονες ηθικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε και Αγκόλας Σεραφείμ Κυκκώτη

Στο κείμενο μου θα αναφερθώ ,πρώτο, να δούμε αν υπάρχει Διεθνές και Εθνικό Δίκαιο για την χρήση και την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεύτερο να δούμε πτυχές για θετικά και αρνητικά στοιχεία της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, τρίτο ,να προσεγγίσω ηθικές πτυχές της χρήσης της ΤΝ για τη προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων όπως αυτά θεσπίζονται στο Χάρτη του ΟΗΕ και σε Διεθνείς Διακηρύξεις και των σχετικών

Εθνικών Νομοθεσιών και τέταρτο να δούμε πτυχές του ρόλου της Εκκλησίας και των Θρησκειών στο θέμα της χρήσεως της ΤΝ.

Στην αρχή όμως να υπενθυμίσουμε ότι «ο όρος τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) αναφέρεται στον διεπιστημονικό τομέα με πυρήνα την πληροφορική, ο οποίος ασχολείται με τη σχεδίαση και την υλοποίηση υπολογιστικών συστημάτων που μιμούνται στοιχεία του ανθρώπου τα οποία υπονοούν έστω και στοιχειώδη ευφυΐα: μάθηση, προσαρμοστικότητα, εξαγωγή συμπερασμάτων, κατανόηση από συμφραζόμενα, επίλυση προβλημάτων κλπ. Ο Τζον Μακάρθι όρισε τον τομέα αυτόν ως «επιστήμη και μεθοδολογία της δημιουργίας νοημόνων μηχανών». Αποτελεί ένα ταχέως εξελισσόμενο επιστημονικό και τεχνολογικό πεδίο.

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σημείο τομής μεταξύ πολλαπλών επιστημών όπως της πληροφορικής, της ψυχολογίας, της φιλοσοφίας, της νευροεπιστήμης, της γλωσσολογίας και της επιστήμης μηχανικών, με στόχο τη σύνθεση ευφυούς συμπεριφοράς, με στοιχεία συλλογιστικής, μάθησης και προσαρμογής στο περιβάλλον. Διαιρείται στη συμβολική τεχνητή νοημοσύνη, η οποία επιχειρεί να προσομοιώσει την ανθρώπινη νοημοσύνη αλγοριθμικά χρησιμοποιώντας σύμβολα και λογικούς κανόνες, και στην υποσυμβολική τεχνητή νοημοσύνη, η οποία προσπαθεί να αναπαράγει την ανθρώπινη ευφυΐα χρησιμοποιώντας αριθμητικά μοντέλα βάσει στοιχειωδών υπολογιστικών στοιχείων, είτε εμπνευσμένα από πραγματικές βιολογικές διαδικασίες όπως η εξέλιξη των ειδών και η λειτουργία του εγκεφάλου, ή αποτελούν εφαρμογή στατιστικών μεθοδολογιών σε προβλήματα ΤΝ». (βλέπε περισσότερα https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B7)%CF%84%CE%AE_%CE%BD%CE%BF%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7

Α΄ Μέρος – Διεθνής και Εθνική Νομοθεσία για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Στο ερώτημα «αν υπάρχει διεθνής νομοθεσία για την ΤΝ; «, μπορούμε να απαντήσουμε τονίζοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται πιο γρήγορα από το Δίκαιο. Σήμερα δεν υπάρχει μία ενιαία, παγκόσμια, δεσμευτική συνθήκη που να ρυθμίζει συνολικά την τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχει όμως ένα μωσαϊκό από διεθνείς πρωτοβουλίες, αρχές και κώδικες δεοντολογίας.

Σε επίπεδο G7 (οι μεγαλύτερες ανεπτυγμένες οικονομίες) έχει αναγνωριστεί η ανάγκη για διεθνή διακυβέρνηση και εποπτεία της ΤΝ, καθώς οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται σε ένα κράτος αλλά αγγίζουν την εθνική ασφάλεια, τις κυβερνοεπιθέσεις, τη βιοτρομοκρατία και τη στρατιωτική χρήση.

Υπάρχουν οδηγίες, κατευθυντήριες γραμμές και κώδικες πρακτικής

1.για διαφάνεια των συστημάτων ΤΝ

2. για ασφάλεια και έλεγχο των πολύ ισχυρών μοντέλων

Για τη προστασία ανθρώπινων δικαιωμάτων και δημοκρατίας. Πολύ συχνά γίνεται λόγος για τη δημιουργία διεθνών αρχών ελέγχου της ΤΝ, αντίστοιχων με τους οργανισμούς πυρηνικής ενέργειας, ώστε να παρακολουθούν τις πιο επικίνδυνες εφαρμογές.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κι άλλοι αξιωματούχοι Διεθνών Οργανισμών, Αρχηγοί Κρατών, Επιστήμονες, οι επικεφαλής μεγάλων εταιρειών και θρησκευτικοί ηγέτες ομιλούν γενικά για τις νέες δυνατότητες της χρήσεως της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά και για τους κινδύνους που ήδη ενυπάρχουν στη χρησιμοποίησή της.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται σε μία μεταβατική φάση: όλοι αναγνωρίζουν ότι χρειάζεται ρύθμιση, αλλά ακόμη αναζητείται το κατάλληλο μοντέλο διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης. Στο μεταξύ είναι και τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα και Κρατών και εταιρειών και Πανεπιστημιακών ερευνητικών κέντρων για τον έλεγχο και την ανάπτυξη της ΤΝ που συνδέονται όχι μόνο με τεράστια οικονομικά κέρδη, αλλά και την παγκόσμια ασφάλεια και την ασφάλεια των Κρατών και των επιχειρήσεων.

Στο ερώτημα αν υπάρχει σχετική Νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο της κάθε χώρας, μπορούμε να πούμε ότι πολλά κράτη ενώ δεν έχουν ακόμη ειδικό νόμο μόνο για την ΤΝ, άρχισαν να προσαρμόζουν υφιστάμενους νόμους (προστασία προσωπικών δεδομένων, πνευματικά δικαιώματα, ευθύνη προϊόντος, εργατικό δίκαιο) στην νέα εποχή της ΤΝ που ήδη μπήκε στη καθημερινή μας ζωή σε όλους τους τομείς.

Αρκετές χώρες, που ανήκουν στις λεγόμενες αναπτυγμένες οικονομίες, άρχισαν να εκπονούν εθνικές στρατηγικές για την τεχνητή νοημοσύνη, όπου θέτουν στόχους για καινοτομία, εκπαίδευση, υποδομές και ρυθμίσεις.

Σε ορισμένες έννομες τάξεις, η νομοθεσία ξεκαθαρίζει για παράδειγμα ότι η ΤΝ δεν μπορεί να θεωρηθεί «δημιουργός» σε θέματα πνευματικών δικαιωμάτων – ο δημιουργός παραμένει ο άνθρωπος (σημαντικό για την προστασία της ανθρώπινης δημιουργικότητας). Σε επίπεδο Ευρώπης, υπάρχει έντονη συζήτηση για:κανόνες σήμανσης περιεχομένου που έχει παραχθεί από ΤΝ, ώστε ο πολίτης να ξέρει τι βλέπει απαιτήσεις για διαφάνεια, ασφάλεια και σεβασμό θεμελιωδών δικαιωμάτων από τα συστήματα ΤΝ.

Γενικά σε εθνικό επίπεδο, τα κράτη συνήθως κινούνται σε δύο κατευθύνσεις:
– από τη μία, προσπαθούν να αξιοποιήσουν την ΤΝ για ανάπτυξη και καινοτομία,
– από την άλλη, αναζητούν νέους κανόνες για να προστατεύσουν τους πολίτες, την εργασία, την ιδιωτικότητα και τους Δημοκρατικούς θεσμούς.

Η περίπτωση της Ελλάδας και της Κύπρου για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Στην Ελλάδα και στη Κύπρο έχουν εκπονηθεί εθνικές στρατηγικές για την τεχνητή νοημοσύνη για να τη μετατρέψουν σε συγκεκριμένα μέτρα, ώστε να υποστηριχθούν οι επιχειρήσεις και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της οικονομίας. Η πρόκληση είναι διπλή:να μην μείνουν οι χώρες μας πίσω στην αξιοποίηση της ΤΝ ,αλλά ταυτόχρονα να αναπτυχθούν κανόνες, υποδομές και δεξιότητες, ώστε η χρήση της ΤΝ να είναι ασφαλής, ηθική και συμβατή με τα ανθρώπινα δικαιώματα.Πρόσφατα στη Κύπρο έγινε πρόταση στη Βουλή των Αντιπροσώπων για τη δημιουργία και τη λειτουργία Ειδικής Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης

Β΄ Μέρος – Θετικά και Αρνητικά της Τεχνητής Νοημοσύνης

1. Θετικές όψεις – Γιατί είναι χρήσιμη η ΤΝ;

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο κίνδυνος· είναι και ένα ισχυρό εργαλείο προόδου και ανάπτυξης. Ήδη αναδιαμορφώνει την έρευνα, την εκπαίδευση, την υγεία, την οικονομία, τη βιομηχανία, την εργασία, την επικοινωνία, την ενέργεια και την ασφάλεια.

Βασικά θετικά σημεία:

Υγεία: διαγνωστικά συστήματα που αναλύουν ιατρικές εικόνες , υποστήριξη στη λήψη κλινικών αποφάσεων και εξατομικευμένη ιατρική και πρόληψη. Παιδεία και έρευνα: εργαλεία που βοηθούν στη μάθηση, την πρόσβαση στη γνώση, τη μετάφραση και υποστήριξη ερευνητών στην ανάλυση δεδομένων και στην παραγωγή νέας γνώσης (για παράδειγμα το ερευνητικό υλικό που πρέπει να βρει και να μελετήσει κάποιος που γράφει την εργασία του για Μαστερ ή τη Διδακτορική του Διατριβή δεν χρειάζεται μήνες και χρόνια , μπορεί να εντοπίσει το υλικό του σε μερικές ώρες και μερικές ημέρες).Οικονομία και παραγωγή: αυτοματοποίηση διαδικασιών, μείωση κόστους, αύξηση παραγωγικότητας

Γ’ Μέρος- Προβληματισμοί για έλεγχο και εποπτεία της χρήσης της ΤΝ

Εδώ θα δούμε πρώτο, ποιος πρέπει να ελέγχει την ΤΝ και δεύτερο, πώς η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει στις μεγάλες κρίσεις της ανθρωπότητας.
Αφού λοιπόν η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τόσο μεγάλες δυνατότητες, θετικές και αρνητικές, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιος πρέπει να ελέγχει αυτή τη δύναμη; Ένας διεθνής οργανισμός όπως ο ΟΗΕ; Η κάθε χώρα ξεχωριστά; Ή οι ίδιες οι ιδιωτικές εταιρείες που αναπτύσσουν την τεχνολογία;

1. Έλεγχος από Διεθνείς Οργανισμούς (π.χ. ΟΗΕ)

Ένα πρώτο σενάριο είναι ο έλεγχος της ΤΝ να γίνει κυρίως μέσω διεθνών οργανισμών, με προεξάρχοντα τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να διασφαλίσει ότι οι βασικοί κανόνες για την ΤΝ –ιδίως για τις πιο επικίνδυνες εφαρμογές, όπως τα αυτόνομα όπλα και η μαζική επιτήρηση– θα είναι κοινοί για όλα τα κράτη. Θα επέτρεπε επίσης στις μικρότερες χώρες, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, να έχουν φωνή στη διαμόρφωση των κανόνων και να μην εξαρτώνται μόνο από τις αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων ή των πολυεθνικών εταιρειών.

Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι οι διεθνείς οργανισμοί συχνά κινούνται αργά, με δύσκολες διαπραγματεύσεις και συγκρούσεις συμφερόντων, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται θέματα γεωπολιτικής ισχύος και ασφάλειας (προσωπικά έχω αυτή την εμπειρία από τη συμμετοχή μου στις COPs του ΟΗΕ για τη Κλιματική Αλλαγή και στο ΠΣΕ).

2. Έλεγχος σε εθνικό επίπεδο – η κάθε χώρα ξεχωριστά

Ένα δεύτερο σενάριο είναι η εθνική ρύθμιση: κάθε χώρα να φτιάχνει τους δικούς της νόμους για την ΤΝ.

Αυτό επιτρέπει καλύτερη προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες κάθε κοινωνίας, στο Σύνταγμα, στις αξίες και στις προτεραιότητές της.

Η Ελλάδα και η Κύπρος, για παράδειγμα, καλούνται να ρυθμίσουν την ΤΝ λαμβάνοντας υπόψη το μικρό τους μέγεθος, τη θέση τους στην Μεσόγειο και τις δικές τους οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες. Στο μεταξύ να μη ξεχνούμε ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος πρέπει να προσαρμόζουν τις εθνικές τους νομοθεσίες στη Ευρωπαϊκή σχετική νομοθεσία όπως αυτή αναπτύσσεται και υιοθετείται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Με το δικαίωμα της κάθε χώρας να υιοθετεί τη δική της εθνική νομοθεσία για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργείται ταυτόχρονα ο κίνδυνος για το ακόλουθο πρόβλημα: Αν κάθε χώρα ακολουθεί εντελώς διαφορετικούς κανόνες, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν “παράδεισοι χωρίς ρύθμιση”, όπου εταιρείες ή κακόβουλοι δρώντες θα εγκαθίστανται για να αξιοποιήσουν την ΤΝ χωρίς κανέναν ουσιαστικό έλεγχο.

3. Έλεγχος από ιδιωτικές εταιρείες

Ένα τρίτο σενάριο είναι να αφεθεί ο έλεγχος κυρίως στις ιδιωτικές εταιρείες που αναπτύσσουν και προσφέρουν τα συστήματα ΤΝ. Οι εταιρείες διαθέτουν την τεχνογνωσία και την ευελιξία να προσαρμόζονται γρήγορα στους τεχνολογικούς κινδύνους. Ήδη πολλές από αυτές διακηρύσσουν κώδικες δεοντολογίας και μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου.

Το ερώτημα όμως είναι αν μπορούμε να στηριχθούμε αποκλειστικά στην αυτορρύθμιση της αγοράς, όταν διακυβεύονται ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατικοί θεσμοί, ακόμη και η ειρήνη και η ασφάλεια.

Η εμπειρία δείχνει ότι χωρίς ανεξάρτητη εποπτεία, το κίνητρο του κέρδους μπορεί να οδηγήσει σε κατάχρηση της τεχνολογίας, σε ανισότητες και σε μαζική παραπληροφόρηση.

4. Ένα δίκαιο και ισορροπημένο μοντέλο για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ίσως η πιο ρεαλιστική απάντηση δεν είναι “ή ο ΟΗΕ ή τα κράτη ή οι εταιρείες”, αλλά μια πολυεπίπεδη διακυβέρνηση:
– με παγκόσμιους ελάχιστους κανόνες και αρχές μέσω του ΟΗΕ και άλλων διεθνών φορέων,
– με εθνική νομοθεσία που προσαρμόζει αυτούς τους κανόνες στην κάθε κοινωνία,
– και με υπεύθυνες εταιρείες, που να υποχρεώνονται από το νόμο να λειτουργούν με διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στον άνθρωπο.

Δ΄ Μέρος – Η Τεχνητή Νοημοσύνη απέναντι στις μεγάλες κρίσεις της ανθρωπότητας
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο ένα ζήτημα κινδύνων. Είναι επίσης ένα ισχυρό εργαλείο που μπορεί –αν χρησιμοποιηθεί σωστά– να συμβάλει στην αντιμετώπιση των μεγάλων κρίσεων που απειλούν σήμερα την ανθρώπινη ύπαρξη, τη συλλογική μας ασφάλεια, την ειρηνική συνύπαρξη των Λαών και τη αντιμετώπιση των προβλημάτων της Κλιματικής Αλλαγής και την επιβίωση του Πλανήτη μας ως του κοινού Σπιτιού όλων μας και των μελλοντικών γενιών.
Σήμερα ζούμε σε μια εποχή όπου η ανθρωπότητα δοκιμάζεται.
Καταστροφικοί πόλεμοι διαρκείας (Ουκρανία, Μέση Ανατολή), Κλιματική αλλαγή, πυρηνικές απειλές, αναγκαστική μετανάστευση, φτώχεια και ακρίβεια· είναι πληγές που δεν γνωρίζουν σύνορα, δεν ξεχωρίζουν λαούς, δεν κάνουν διακρίσεις. Μπροστά σε αυτές τις προκλήσεις, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς μια νέα τεχνολογία· είναι ένα νέο ηθικό και πολιτικό στοίχημα για τον κόσμο μας.
Ως γνωστό, η γνώση είναι δύναμη. Μα σήμερα, η γνώση χωρίς συνείδηση ευθύνης μπορεί να γίνει απειλή. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μας δίνει τη δύναμη να βλέπουμε πιο μακριά, να προβλέπουμε κρίσεις πριν ξεσπάσουν, να κατανοούμε σε βάθος τις αιτίες των πολέμων, της φτώχειας, των μεταναστευτικών ροών. Όμως, χρειάζεται να τη συνοδεύσουμε με το άλλο μισό της εξίσωσης: η σοφία είναι ευθύνη. Η ευθύνη να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δύναμη για να θεραπεύουμε, όχι για να πληγώνουμε.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει, δεν αρκεί να ρωτάμε τι μπορεί να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη για εμάς. Το πραγματικά κρίσιμο ερώτημα είναι:
τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, ως κοινωνίες και ως άνθρωποι, με την Τεχνητή Νοημοσύνη, για να προστατεύσουμε την ανθρωπότητα;
Με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούμε:

-να προβλέψουμε φυσικές καταστροφές και να σώσουμε ζωές,

-να σχεδιάσουμε πιο δίκαιες πολιτικές για τη μείωση της φτώχειας,

-να αναλύσουμε τις αιτίες των συγκρούσεων και να ενισχύσουμε τη διπλωματία,

-να διαχειριστούμε τις μεταναστευτικές ροές με ανθρωπιά και συνεργασία, χωρίς την απάνθρωπη ξενοφοβία,

-να ενισχύσουμε την ειρηνική συνύπαρξη των λαών, δίνοντας φωνή σε όσους δεν ακούγονται.

Υπάρχει μια φράση που ταιριάζει απόλυτα στην ταραγμένη και αναστατωμένη εποχή μας:
Η τεχνολογία είναι καθρέφτης της ψυχής μας.
Αν τη γεμίσουμε με πανικό, απελπισία και φόβο, ανταγωνισμό και αδιαφορία, θα μας το αντανακλά. Αν τη γεμίσουμε με ανθρωπιά, συνεργασία και σεβασμό στην αξία κάθε ανθρώπου, μπορεί να γίνει εργαλείο ειρήνης.
Το μέλλον δεν το προβλέπουμε· το χτίζουμε.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, στα χέρια υπεύθυνων ανθρώπων, μπορεί να μας βοηθήσει να χτίσουμε ένα μέλλον όπου η κλιματική κρίση δεν θα απειλεί τις επόμενες γενιές, όπου οι πυρηνικές απειλές θα έχουν δώσει τη θέση τους στον διάλογο, όπου η μετανάστευση δεν θα είναι τραγωδία αλλά οργανωμένη, δίκαιη πορεία ανθρώπων προς αξιοπρεπή ζωή, όπου οι πόλεμοι θα υποχωρούν μπροστά στη δύναμη της συνεργασίας.
Τελικά, η ουσία δεν είναι αν φοβόμαστε ή αν ενθουσιαζόμαστε με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η ουσία είναι να θυμόμαστε ότι η τεχνολογία χωρίς ηθική είναι κενό γράμμα. Κι ότι η μεγάλη μας ευθύνη, ως ανθρωπότητα, είναι να βεβαιωθούμε πως αυτό το ισχυρό εργαλείο γίνεται γέφυρα ειρήνης, δικαιοσύνης και ελπίδας – και όχι νέος παράγοντας διχασμού.
Γιατί, η ειρήνη δεν είναι απλώς η απουσία πολέμου, είναι η παρουσία δικαιοσύνης. Η σωστή χρήση και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης προς αυτή τη κατεύθυνση είναι μια μοναδική ευκαιρία για την Ανθρωπότητα για την ελπίδα για ένα καλύτερο κόσμο για όλους μας, και για τους ανθρώπους και το Περιβάλλον κι όλο το Πλανήτη μας.
Ειδικά για την Πυρηνική απειλή και την ενίσχυση της παγκόσμιας ασφάλειας, η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει στην ανίχνευση και παρακολούθηση στρατιωτικών κινήσεων, στην έγκαιρη προειδοποίηση για εκτοξεύσεις πυραύλων, στην ανάλυση δορυφορικών εικόνων.

Ρόλος της Εκκλησίας και των Θρησκειών για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Στο ερώτημα “ποιος είναι ο ρόλος της Εκκλησίας και των θρησκειών στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης;” , θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι χριστιανοί, μαζί με όλους τους θρησκευόμενους ανθρώπους (80% του παγκόσμιου πληθυσμού), καλούνται να θυμίζουν με σταθερότητα και συνέπεια ότι το ανθρώπινο πρόσωπο είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο και ότι καμία μηχανή, όσο “έξυπνη” κι αν είναι, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ιερότητα της ανθρώπινης ζωής, της ελευθερίας και της συνείδησης.
Η Εκκλησία δεν στέκεται εχθρικά απέναντι στην επιστήμη και στην τεχνολογία· αντιθέτως, καλεί σε μια δημιουργική, αλλά και νηφάλια σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε αυτή να γίνει εργαλείο διακονίας του ανθρώπου και όχι μέσο κυριαρχίας επάνω του.
Ο λόγος της Εκκλησίας είναι να υπενθυμίζει αδιάκοπα τα κριτήρια της αγάπης, της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και του σεβασμού της «κατ’ εικόνας” του Θεού στον κάθε άνθρωπο, και να ενθαρρύνει τη συνεργασία επιστημόνων, πολιτικών, διεθνών οργανισμών και κοινωνίας των πολιτών, ώστε η τεχνολογική πρόοδος να υπηρετεί την ειρήνη, την κοινωνική συνοχή και την προστασία της δημιουργίας.
Σε έναν κόσμο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επηρεάσει συνειδήσεις, θεσμούς και λαούς, η Εκκλησία καλείται να είναι φωνή διακρίσεως, προσευχής και ευθύνης, να φωτίζει τον δρόμο της ανθρωπότητας, ώστε οι αποφάσεις μας για την Τεχνητή Νοημοσύνη να είναι αντάξιες της υψηλής κλήσεως του ανθρώπου και του προορισμού του για κοινωνία με τον Θεό και τον αδελφό του, και ταυτόχρονα να ζούμε με αθωότητα και ακακία μέσα στην ειρηνική συνύπαρξη του Κήπου της Εδέμ όπως ήταν πρίν την εγωιστική αποστασία και την πτώση των πρωτοπλάστων, με οικολογική συνείδηση ευθύνης να προστατεύουμε το Περιβάλλον χωρίς να μολύνουμε τα πάντα και να βλέπουμε την όλη Δημιουργία του Θεού ως δώρο για όλες τις Γενιές. Να ζούμε μια νέα καθημερινή οικολογική ζωή με σεβασμό στον άνθρωπο και στη Φύση.
Η Εκκλησία δεν είναι τεχνικός ρυθμιστής της Τεχνητής Νοημοσύνης· είναι όμως θεολογικός και ηθικός φρουρός της. Υπενθυμίζει ότι κάθε τεχνολογικό επίτευγμα κρίνεται από το κατά πόσο υπηρετεί τον άνθρωπο ως «κατ’ εικόνα Θεού», προάγει την αγάπη, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, και σέβεται την ελευθερία και την αξιοπρέπεια κάθε προσώπου. Αυτός είναι ο διαχρονικός ρόλος της Εκκλησίας και στην λεγόμενη ψηφιακή εποχή.

Επιστημονικές Ενδεικτικές φωνές της επιστημονικής κοινότητας για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης:
1. Stuart Russell (καθηγητής ΤΝ, Berkeley)
– Τονίζει ότι «αν δεν αναπτύξουμε μηχανές που θα ευθυγραμμίζονται με τις ανθρώπινες αξίες, τότε διακινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε συστήματα πιο ισχυρά από εμάς, αλλά όχι κατ’ ανάγκην προς όφελός μας».
– Προτείνει ως κεντρική αρχή ότι «η μηχανή πρέπει να καταλαβαίνει ότι δεν γνωρίζει πλήρως τις ανθρώπινες προτιμήσεις και γι’ αυτό να παραμένει πάντοτε υπηρέτης και όχι κύριος του ανθρώπου».
2. Nick Bostrom (Ινστιτούτο Μελλοντικής Ανθρωπότητας, Οξφόρδη)
– Μιλά για τον κίνδυνο η «υπερνοήμων ΤΝ» να εξελιχθεί γρηγορότερα από την ικανότητά μας να τη ρυθμίσουμε, και γι’ αυτό ζητά παγκόσμια συνεργασία και όχι μόνο εθνική δράση.
– Υπενθυμίζει ότι «η ΤΝ μπορεί να είναι είτε το καλύτερο είτε το χειρότερο γεγονός στην ιστορία της ανθρωπότητας», ανάλογα με το πώς θα την κατευθύνουμε.
3. Max Tegmark (φυσικός, Institute for AI and the Future of Life)
– Προειδοποιεί για την «αυτοματοποίηση της παραπληροφόρησης» και τον κίνδυνο να πλημμυρίσουν τα δημόσια αγαθά της γνώσης από περιεχόμενο που παράγουν μηχανές, αποδυναμώνοντας την ανθρώπινη δημιουργικότητα.
– Ταυτόχρονα βλέπει την ΤΝ ως ευκαιρία να «αυξήσουμε την ανθρώπινη σοφία» αν χρησιμοποιηθεί για εκπαίδευση, έρευνα και επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων.
4. Tim O’Reilly (εκδότης και τεχνολόγος)
– Περιγράφει τον κίνδυνο ένα οικοσύστημα γνώσης που κυριαρχείται από συστήματα ΤΝ να «αποψιλωθεί» και να σταματήσει να παράγει πρωτότυπη γνώση, αν οι άνθρωποι παύσουν να δημιουργούν επειδή η μηχανή «τα γράφει όλα».
– Υπογραμμίζει ότι χρειαζόμαστε πολιτικές που να ενισχύουν, όχι να αντικαθιστούν, την ανθρώπινη συμβολή στη γνώση.
5. Καθηγητές ηθικής της τεχνολογίας (ενδεικτικά)
– Πολλοί σύγχρονοι ερευνητές ηθικής της ΤΝ επιμένουν σε τέσσερις άξονες: διαφάνεια, λογοδοσία, δικαιοσύνη/όχι φυλετικές διακρίσεις και ρατσισμός, σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
– Επισημαίνουν ότι η ΤΝ δεν είναι ηθικά ουδέτερη: ενσωματώνει τις προϋποθέσεις, τις προκαταλήψεις και τα συμφέροντα όσων τη σχεδιάζουν και τη χρηματοδοτούν.
Με το ίδιο πνεύμα, δεν μιλούν μόνο οι θεολόγοι· μιλούν με αγωνία και οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες και οι ερευνητές της.

Αγία Γραφή για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης
1. Κατ’ εικόνα Θεού – αξία του προσώπου
– «Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν…» (Γεν. 1,26).
Η Εκκλησία υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος, ως κατ’ εικόνα Θεού, δεν μπορεί να εξισωθεί με κανένα τεχνούργημα, όση “νοημοσύνη” κι αν αυτό διαθέτει. Όλη η τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένης της ΤΝ, οφείλει να είναι στην υπηρεσία του προσώπου και όχι το αντίστροφο.
2. Καλλιέργεια και φύλαξη της κτίσεως – υπεύθυνη δημιουργικότητα
– «Καὶ ἔλαβεν Κύριος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασεν, καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ… ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν» (Γεν. 2,15).
Η εντολή δεν είναι μόνο να “εργαστούμε”, αλλά και να “φυλάξουμε” την κτίση. Η ΤΝ, ως καρπός της ανθρώπινης εργασίας, πρέπει να υπηρετεί την προστασία της δημιουργίας και όχι την καταστροφή της· να βοηθά στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, της φτώχειας και της αδικίας, όχι να τα επιδεινώνει.
3. Τα τάλαντα και η ευθύνη της αξιοποίησης των δώρων
– Παραβολή των ταλάντων (Ματθ. 25,14–30).
Ο Ιησούς Χριστός μάς καλεί να αξιοποιήσουμε τα “τάλαντα” – τα χαρίσματα που έχει ο κάθε άνθρωπος για το κοινό καλό. Ο καλύτερος τρόπος να προστατεύουμε και τις οικογένειες μας και τους εαυτούς μας και τις χώρες μας και την Ανθρωπότητα και το Περιβάλλον είναι όταν κάνουμε το παν να προστατεύουμε τον άλλο και τη Φύση, με δικαιοσύνη, σεβασμό και αγάπη.

The post Σύγχρονες ηθικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης appeared first on Dogma.