Ιστορική αναδρομή στα 100 χρόνια της ΔΕΘ

Σε ρυθμούς ΔΕΘ κινείται ήδη η Θεσσαλονίκη, με τα τεχνικά συνεργεία να εργάζονται εντατικά για την κατασκευή των περιπτέρων που θα φιλοξενήσουν την επετειακή 90η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου, με τιμώμενη χώρα την Ιαπωνία

Η ΔΕΘ,

που έκανε «ποδαρικό» το 1926, φέτος γίνεται 100 ετών, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας, της οικονομίας και του πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Από τότε, στο πέρασμα των δεκαετιών «σημαδεύτηκε» από σημαντικά γεγονότα: έζησε πολεμικές συρράξεις, κατέγραψε ρεκόρ επισκεπτών, έγινε τόπος γυρισμάτων κινηματογραφικών ταινιών, ενώ βρέθηκε αντιμέτωπη με υγειονομικούς περιορισμούς εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού.

Η πρώτη ΔΕΘ, το πανηγυρικό κλίμα και οι 150.000 επισκέπτες

Μέσα στο γενικότερο κλίμα του Μεσοπολέμου, το 1925, μόλις 12 χρόνια μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο Ελληνικό Κράτος, γεννήθηκε η ιδέα ίδρυσης της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης, από τον επιστήμονα και πολιτικό Νικόλαο Γερμανό.
Η προετοιμασία της πρώτης ΔΕΘ, συνάντησε πολλά και σημαντικά εμπόδια, τα οποία ξεπεράστηκαν και τελικά το πρωί της Κυριακής 3 Οκτωβρίου 1926, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της πρώτης έκθεσης στο Πεδίο του Άρεως, στις παρυφές του ιστορικού κέντρου της πόλης και λίγα μόλις μέτρα από την σημερινή θέση της έκθεσης.
Το κλίμα ήταν πανηγυρικό. Συνολικά συμμετείχαν περισσότεροι από 600 εκθέτες και 150.000 επισκέπτες, καλύπτοντας επιφάνεια περίπου 7.000 τ.μ. Τα στοιχεία για την εποχή εντυπωσιακά, καθώς ο πληθυσμός της πόλης δεν ξεπερνούσε τους 180.000 κατοίκους.

Ο πόλεμος του ’40 ανέστειλε τη λειτουργία της

Μετά και τη 2η διοργάνωση η ΔΕΘ πλέον εξελίσσεται σε θεσμό για τη Θεσσαλονίκη και γενικότερα για τη χώρα. Διοργανώνεται κάθε Σεπτέμβριο, αναπτύσσεται διαρκώς, αυξάνοντας τον αριθμό εκθετών και επισκεπτών, ενώ παράλληλα ολοένα και διεθνοποιείται. Είναι χαρακτηριστικό πως την 3η ΔΕΘ για πρώτη φορά την επισκέφτηκε Έλληνας πρωθυπουργός. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος περιηγήθηκε στα περίπτερα, ενώ σε όλη τη διαδρομή κόσμος, με πολύ ενθουσιασμό, τον επευφημούσε.

Η έκθεση επαναλήφθηκε μέχρι το 1939 στον χώρο του Πεδίου του Άρεως, με επιδείξεις που ξεχώριζαν όπως το «φλεγόμενο αερόστατο», ο «άνθρωπος κανόνι» αλλά και εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας, ενώ το 1940 πριν ακριβώς από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταφέρθηκε σε μεγαλύτερο χώρο, στο σημείο που λειτουργεί ακόμα και σήμερα.
Η 15η ΔΕΘ του 1940, όπου συμμετείχαν επίσημα τέσσερα κράτη (Γερμανία, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία και Τουρκία), ήταν και η τελευταία προπολεμική. Λίγες ημέρες μετά τη λήξη της κηρύχθηκε ο πόλεμος, ενώ πολλοί από τους εκθέτες δεν πρόλαβαν ούτε τα εκθέματά τους να πάρουν από τα περίπτερα. Στα χρόνια του πολέμου, η έκθεση ανέστειλε τη λειτουργία της -λειτουργούσε υποτυπωδώς-, αφού οι Γερμανοί χρησιμοποιούσαν τα κτίρια σαν αποθήκες.

Το απόλυτο ρεκόρ επισκεπτών, τα τεχνολογικά επιτεύγματα και η παρουσία του ελληνικού κινηματογράφου

Έπειτα από μία διακοπή 10 ετών, λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του εμφυλίου, η ΔΕΘ επανέρχεται δυναμικά το 1951, ξεπερνώντας κάθε προσδοκία. Οι επισκέπτες της ΔΕΘ τριπλασιάστηκαν και το 1966 έφτασαν στο απόλυτο ρεκόρ με 1.634.542 επισκέπτες να περνούν τις πύλες της.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αυτής, στη ΔΕΘ παρουσιαζόταν από τα διάφορα κράτη, τα τεχνολογικά επιτεύγματά τους. Μέσα στο ψυχροπολεμικό κλίμα που επικρατούσε, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση αντιμετώπισαν την έκθεση ως ένα πεδίο αντιπαράθεσης και μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να επιδείξουν τα επιτεύγματά τους στη διαστημική τεχνολογία.
Λόγω της δυναμικής που είχε αποκτήσει η ΔΕΘ την περίοδο 1951-1973, αρκετές ελληνικές ταινίες της εποχής είχαν σκηνές μέσα στους χώρους της έκθεσης ή ακόμα και όλη τους η πλοκή διαδραματιζόταν μέσα σε αυτή. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το «Κάτι και να καίει» σε σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη και «Ο Ανακατωσούρας» του Γρηγόρη Γρηγορίου.
Στα αξιοσημείωτα συγκαταλέγονται η «γέννηση» του φραπέ (22η ΔΕΘ – 1957), η κατασκευή του Αλεξάνδρειου Μελάθρου, γνωστό ως Παλέ ντε Σπορ, (25η ΔΕΘ – 1960), το πρώτο γκάλοπ σε επισκέπτες και εκθέτες με τη μέθοδο ερωτηματολογίου (29η ΔΕΘ – 1964), το ράλι ΔΕΘ (30η ΔΕΘ – 1965), τα εγκαίνια της ΔΕΘ εν μέσω της Χούντας των Συνταγματαρχών (32η ΔΕΘ – 1967), η κατασκευή του Πύργου του ΟΤΕ, ύψους 65 μέτρων (34η ΔΕΘ – 1969), αλλά και το περίπτερο της Κύπρου, που αποτέλεσε χώρο προσκυνήματος για τους Θεσσαλονικείς μετά τα θλιβερά γεγονότα (39η ΔΕΘ – 1974).

Οι τελευταίες συναλλαγές με δραχμή, οι τιμώμενες χώρες και η πανδημία του κορονοϊού

Η ΔΕΘ, με το πέρασμα των χρόνων έγινε σημείο αναφοράς με την παρουσία πολιτικών αρχηγών, τις εξαγγελίες, τα shows, τα λούνα παρκ και τις μνήμες να μένουν χαραγμένες στους χιλιάδες επισκέπτες. Μετά το 1974, παράλληλα με τη ΔΕΘ που συνέχισε να διοργανώνεται κάθε Σεπτέμβρη, αναπτύχθηκαν και άλλες κλαδικές εκθέσεις, που συγκέντρωναν το ενδιαφέρον χιλιάδων επαγγελματιών του κλάδου.
Το 2000, η ΔΕΘ συμπλήρωσε 75 χρόνια ζωής και διοργάνωσε έκθεση ντοκουμέντων με τίτλο «75 χρόνια Διεθνής ‘Εκθεση Θεσσαλονίκης, η ΔΕΘ του κόσμου, της Ελλάδος, της Θεσσαλονίκης». Μία χρονιά αργότερα, το 2001, λόγω της τρομοκρατικής επίθεσης της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, το αμερικανικό περίπτερο έκλεισε και άνοιξε τρεις μέρες αργότερα με αυξημένα μέτρα ασφαλείας, ενώ η 66η ΔΕΘ ήταν η τελευταία στην οποία λειτούργησαν οι συναλλαγές με την δραχμή.
Το 2017, η 82η ΔΕΘ είχε τιμώμενη χώρα την Κίνα, που δέσποζε εκθεσιακά σε μία από τις πιο εντυπωσιακές συμμετοχές στην ιστορία της έκθεσης, καταλαμβάνοντας όλο το περίπτερο 13. Αντίθετα, η δεκαετία του 2020 ξεκίνησε χωρίς τη ΔΕΘ αλλά με το «Thessaloniki Helexpo Forum», λόγω της πανδημίας του κορονοϊού και με την τήρηση όλων των υγειονομικών πρωτοκόλλων, ενώ με αυστηρά μέτρα προστασίας πραγματοποιήθηκε το 2021 η 85η ΔΕΘ. Πέρα από την Κίνα ως τιμώμενες χώρες ακολούθησαν οι ΗΠΑ, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Βουλγαρία, η Γερμανία και φέτος τη «σκυτάλη» παίρνει η Ιαπωνία.

Το άρθρο Ιστορική αναδρομή στα 100 χρόνια της ΔΕΘ εμφανίστηκε πρώτα στο Εφημερίς Δημοπρασιών & Πλειστηριασμών.