ΝΑΤΟ … πούντο;

Η σύνοδος της ατλαντικής συμμαχίας στην Άγκυρα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιστορική, μολονότι στην εγχώρια πολιτική ανάλυση δεν έτυχε περίοπτης θέσης. Περισσότερο αναλωθήκαμε να σχολιάζουμε την «εγκάρδια συνεννόηση» μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν παρά να εστιάσουμε σε όσα αποφασίστηκαν και όσα θα μπορούσαμε να πράξουμε και παραλείψαμε να το κάνουμε. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας ουκ ολίγοι σχολιαστές θεωρούσαν ότι ο βιοστορικός κύκλος του ΝΑΤΟ έχει ολοκληρωθεί. Και εκεί που κάποιοι το «αναζητούσαν» το

Πρώτα πρώτα, η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Τουρκική πρωτεύουσα ήταν μια τεράστια νίκη των απανταχού εμπόρων όπλων. Στο περιθώριό της συνάφθηκαν συμβάσεις για πώληση εξοπλισμών ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τα κράτη που έχουν αναπτύξει αμυντική βιομηχανία υποβοήθησαν τις επιχειρήσεις τους προς αυτήν την κατεύθυνση. Κράτη – καταναλωτές οπλικών συστημάτων, όπως η Ελλάδα για άλλη μια φορά καταλάβαμε ότι είμαστε το … μενού στο τραπέζι.

Δεύτερον, υπήρξε συμβατική δέσμευση των συμμάχων να δαπανούν 5% του ΑΕΠ τους σε αμυντικές δαπάνες. Αυτό το ποσοστό πρέπει να επιτευχθεί μέσα σε μία δεκαετία. Πρόκειται για τεράστιο άλμα από το υφιστάμενο 2%, το οποίο, σημειωτέον, δεν τηρείται από τα 8 εκ των 32 κρατών – μελών του ΝΑΤΟ. Τούτο σημαίνει ότι θα περιοριστούν πόροι σε κοινωνικές δαπάνες, όπως η υγεία, η πρόνοια, η παιδεία και οι συντάξεις.

Τρίτον, τα εγκώμια του Τραμπ – σε υπερθετικό βαθμό – για τον Ερντογάν μπορεί να μη συνοδεύτηκαν από απτά αποτελέσματα (άδεια πώλησης των F 35 στην Τουρκία) αλλά δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Την εποχή της παντοκρατορίας του ανερμάτιστου Αμερικανού προέδρου μια τέτοια προσωπική σχέση μπορεί να σταθεί αιτία προβλημάτων για τη γειτονιά μας.

Τέταρτον, στο περιθώριο της συνόδου υπήρξαν πολλές παράλληλες συναντήσεις (έστω και ολιγόωρες). Άλλες με αφορμή το παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου (συνάντηση των πρωθυπουργών Βρετανίας και Νορβηγίας και φωτογράφηση με τις φανέλες των εθνικών τους ομάδων) και άλλες λιγότερο θεαματικές. Η Ελλάδα ήταν από τις λίγες που δεν είχε καμία παράλληλη δραστηριότητα.

Αλήθεια, ποια είναι η παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή διπλωματική κονίστρα; Πόσες συναντήσεις έγιναν τον τελευταίο χρόνο στο εξωτερικό με ξένους ηγέτες; Ο υπουργός εξωτερικών πόσους ομολόγους τους επισκέφθηκε; Σε ποιες χώρες αποκτήσαμε παρουσία; Έχουμε αναπτύξει κάποια ιδιαίτερη επικοινωνιακή παρουσία στο εξωτερικό; Ζούμε μια από τις πιο ισχνές περιόδους διπλωματικής παρουσίας της χώρας μας στο εξωτερικό.

Αλλά και στο πλαίσιο της ίδιας της Συνόδου, η Ελληνική συμμετοχή περιορίστηκε στην ανάδειξη της απειλής πολέμου (casus belli) ως «ιστορικής ανορθογραφίας» εκ μέρους της Τουρκίας. Όλα αυτά κινούνται στη λογική των «ήρεμων νερών». Τόσο ήρεμα που στο τέλος εμείς αφιονιζόμαστε. Η πνευματική αποκοίμιση δεν μπορεί να είναι επιλογή μας.

Μήπως θα έπρεπε να περάσουμε από τη στάση της «παθητικής διπλωματίας» σε μια πιο ενεργητική πολιτική; Μήπως πρέπει να αναζητήσουμε «διπλωματικές καλλιγραφίες» αντί να εμμένουμε σε «ανορθογραφίες»;

Μήπως αντί να ζητάμε απλώς να μην προμηθευτεί τα F 35 η Τουρκία να θέταμε κοινό αίτημα Ελλάδας – Ισραήλ να θεσμοθετηθεί από το αμερικανικό κογκρέσο η απαγόρευση πρόσβασης σε σύγχρονο αμερικανικό εξοπλισμό οποιαδήποτε χώρας, μέχρι η τελευταία:

α. να αποκηρύσσει τη ρητορική εχθροπάθειας και απειλής πολέμου (casus belli)

β. να αποδεχθεί την εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ που την αφορούν (βλέπε παράνομη κατοχή της Κύπρου) και του διεθνούς εθιμικού δικαίου της θάλασσας (δηλαδή να αποδεχθεί το δικαίωμα μονομερούς επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, να συγκαθορίζει με τους γείτονες της τις θαλάσσιες οικονομικές ζώνες και την υφαλοκρηπίδα). Σημειωτέον ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν υπογράψει την UNCLOS (Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας) αλλά αποδέχονται την εφαρμογή του διεθνούς εθιμικού δικαίου της θάλασσας που έχει παρόμοιες προβλέψεις.

Τέλος, μήπως μόνοι μας θα έπρεπε να ζητήσουμε να θεσμοθετηθεί εντός ΝΑΤΟ ένας Κώδικας Καλής Συμπεριφοράς μεταξύ των κρατών – μελών που θα απαγορεύει τη ρητορική εχθροπάθειας, μίσους και απειλής πολέμου μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ;

Μήπως, εντέλει, δεν κάνουμε αρκετά;