Το θαύμα της Βραζιλίας

09:05 16/11/2026 - Πηγή: efsyn

Εφτασα στο Ρίο ντε Ζανέιρο για πανεπιστημιακές διαλέξεις στις 6 Νοεμβρίου, λίγες μέρες μετά τη νίκη του Λούλα στις δεύτερες προεδρικές εκλογές. Παντού χαρά και αισιοδοξία, τραγούδια και σάμπα. Για κάποιον που ερχόταν από την Ελλάδα της καθεστωτικής κυβέρνησης, του αριστερού κατακερματισμού, της κατάθλιψης, το κλίμα μού θύμισε τον Ιανουάριο του 2015. Η νίκη του Λούλα δεν έχει προηγούμενο στη βραζιλιάνικη Ιστορία. Ο Φλάβιο Μπολσονάρο είχε κερδίσει τον πρώτο γύρο με πάνω από 2 εκατομμύρια ψήφους και τα δεξιά κόμματα είχαν επικρατήσει στις εκλογές για το Κογκρέσο και τις κυβερνήσεις των Πολιτειών. Μετά από τέτοια συντριπτική ήττα η απογοήτευση των αριστερών ήταν πάνδημη. Ποτέ στο παρελθόν ο νικητής του πρώτου γύρου δεν έχασε στον δεύτερο. Τα 9 εκατομμύρια ψηφοφόροι των δύο δεξιών κόμματων που αποκλείστηκαν από τον δεύτερο γύρο ήταν αναμενόμενο να ψηφίσουν τον Φλάβιο. Ο Μπολσονάρο είχε πάρει 56,1 εκατομμύρια ψήφους στον πρώτο γύρο και πήρε άλλα 3,7 στον δεύτερο. Ο Λούλα όμως πήρε 10 εκατομμύρια παραπάνω και πήγε από τα 53,9 στα 64,2 εκατομμύρια.

Ο 21ος είναι ο αιώνας του νεοφιλελευθερισμού, της καταστολής, του καθεστώτος πολέμου (https://www.efsyn.gr/themata/1480897/kathestos-polemoy/). Αλλά είναι και ο αιώνας των αντιστάσεων. Από την «Αραβική Ανοιξη», στην Πουέρτα δε Σολ, το Σύνταγμα, την Ταξίμ, το Black Lives Matter, το MeToo, τα Gillets Jeunes, τους φοιτητές στη Γαλλία, την Ισπανία, το Μπανγκλαντές, τους αλληλέγγυους στους πρόσφυγες και την Παλαιστίνη, οι πλατείες και οι δρόμοι γεμίζουν τακτικά από αγανακτισμένους, θυμωμένους, αποφασισμένους πολίτες. Αλλά με εξαίρεση τη σύντομη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και την άνοδο των Ποδέμος στην Ισπανία, η αστυνομία, τα ΜΑΤ και τα δικαστήρια κατέστειλαν τις αντιστάσεις. Η κατάληψη δημόσιων χώρων έχει αποτέλεσμα αλλά η κούραση των διαδηλωτών και η καταστολή των Αρχών είναι πιο αποτελεσματικές. Η εξουσία χάνει για λίγο τον έλεγχο αλλά όταν δεν υπάρχουν ορατές επιτυχίες, αδειάζουν οι πλατείες. Η «Αραβική Ανοιξη» έγινε χειμώνας, το Occupy Wall Street έγινε Wall Street occupies the world. Το κύμα των αντιστάσεων έσπασε στον τοίχο του κυρίαρχου κράτους. Αλλά η βάναυση λιτότητα και η αυξανόμενη ανισότητα έχουν παραβιάσει το κοινωνικό συμβόλαιο και έχουν εξαφανίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στις διεφθαρμένες, καθεστωτικές κυβερνήσεις. Εγραφα ότι δεν ξέρουμε πότε θα γίνει η επόμενη εξέγερση αλλά είμαστε σίγουροι ότι θα γίνει. Η Βραζιλία και η Σερβία το επιβεβαίωσαν. Πώς έγινε αυτό το θαύμα σε τρεις μακρές εβδομάδες;

H ήττα στον πρώτο γύρο ήταν λυτρωτική. Ο κόσμος τρομοκρατήθηκε ότι μια νέα περίοδος κρυπτοφασισμού ερχόταν. Το ίδιο βράδυ, φοιτητές από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Φλουμινένσε έκαναν μια πορεία υπέρ του Λούλα που ξεκίνησε ένα κύμα κινητοποιήσεων σε όλη τη χώρα. Εκατοντάδες διαδηλώσεις οργανώθηκαν σε όλη τη Βραζιλία· εκατομμύρια βγήκαν στους δρόμους. Κάποιοι οργάνωναν τις γειτονιές τους, μοίραζαν φυλλάδια πόρτα πόρτα, σε σταθμούς του μετρό και στάσεις λεωφορείων. Αλλοι γύριζαν στους δρόμους με πλακάτ και σημαίες με τον αριθμό 13 (τον αριθμό του Λούλα στα ψηφοδέλτια) και συζητούσαν για το τι διακυβευόταν. Οδηγοί και ταξιτζήδες πήγαιναν τους ηλικιωμένους στα εκλογικά τμήματα την ημέρα των εκλογών. Το κίνημα ήταν αυθόρμητο, γεμάτο φαντασία και χωρίς κεντρική καθοδήγηση.

Τη νύχτα της ήττας στον πρώτο γύρο, η Ανα-Ελίσα, μια ακτιβίστρια 21 ετών, ανέβασε ένα βίντεο λέγοντας ότι η Αριστερά πρέπει να είναι πιο «ταπεινή» και να «μάθει» να χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διότι «δεν υπάρχει πλέον διαχωρισμός μεταξύ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των δρόμων. Οι απλοί πολίτες βρίσκονται στο Instagram και στο TikTok». Ο Λούλα αγόρασε κινητό για πρώτη φορά και άρχισε να ανεβάζει βιντεάκια.

Ο Αντρέ Τζανονές, ένας γερουσιαστής φίλος του Λούλα, δημιούργησε πριν από τον δεύτερο γύρο το κανάλι «Ο Στρατός του Λούλα» στο WhatsAp. Σε λίγο είχε 10 εκατομμύρια μέλη που έβαζαν μηνύματα υπέρ του Λούλα στα κοινωνικά δίκτυα. Το πιο εντυπωσιακό τους εύρημα ήρθε μετά το πρώτο debate των δύο υποψηφίων. Ο Φλάβιο είχε γράψει στην παλάμη του CORRUPTO (διεφθαρμένος) και την έδειχνε στραμμένη προς τον Λούλα ελπίζοντας να επηρεάσει τους θεατές. Το πήραν τα κοινωνικά μέσα και γρήγορα εμφανίστηκαν εκατοντάδες φωτογραφίες κανονικών ανθρώπων αλλά και celebrities με τις στολές της δουλειάς και γραμμένη στην παλάμη την ιδιότητά τους: γιατρός, μηχανικός, ποδοσφαιριστής, τραγουδίστρια κ.λπ. Το συμπέρασμα σαφές. «Διεφθαρμένος» είναι ιδιότητα του Φλάβιο, όχι του Λούλα. Μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, οι «στρατιώτες» δημοσίευσαν άλλη φωτογραφία τους με την κίτρινη φανέλα της εθνικής ομάδας κάνοντας με τα δάχτυλα το σήμα «L» για τον Λούλα. Οπως είπε ο Τζανονές, πρέπει να δημιουργηθεί μια «αίσθηση κοινότητας, το συναίσθημα ότι δεν είμαστε μόνοι». Η κοινότητα φτιάχτηκε, έστω για λίγο. Ηταν αρκετό για να σταματήσει την Ακροδεξιά.

Τη μέρα της νίκης του Λούλα, οι φοιτητές της Σερβίας άφησαν τους δρόμους, τις καταλήψεις, τις πορείες που διέσχιζαν όλη τη χώρα και ανέβηκαν τις σκάλες του Κοινοβουλίου και της κυβέρνησης. Αποκαθήλωσαν τον Βούτσιτς μετά 14 χρόνια στην εξουσία. Αλλο θαύμα που ανέτρεψε την πολιτική ιστορία της Σερβίας. Οι Βραζιλιάνοι και οι Σέρβοι πέτυχαν κάτι πρωτοφανές. Ηταν οι πρώτες εκλογές που νίκησαν οι πολίτες, κυρίως οι νέοι, με την κινητοποίησή τους πολύ ισχυρότερες δυνάμεις. Αλλά τι άλλαξε στις δύο χώρες και επέτρεψε τη νίκη ενώ στα περισσότερα μέρη κερδίζει η Ακροδεξιά; Μπορεί κάτι ανάλογο να γίνει στην Ελλάδα; Στα επόμενα.

Χωρίς προηγούμενο

Για κάποιον που ερχόταν από την Ελλάδα της καθεστωτικής κυβέρνησης, του αριστερού κατακερματισμού, της κατάθλιψης, το κλίμα μού θύμισε τον Ιανουάριο του 2015. Η νίκη του Λούλα δεν έχει προηγούμενο στη βραζιλιάνικη Ιστορία

● Καθηγητής Πανεπιστημίου Λονδίνου

Keywords
θαυμα, occupy wall street, εκλογες, Ελλάδα, https, ανοιξη, σολ, συνταγμα, black, γαλλια, συριζα, ματ, διαδηλωσεις, world, νέα, μετρο, ψηφοδελτια, instagram, στρατος, κινηση στους δρομους, αποτελεσματα δημοτικων εκλογων 2010, εκλογες 2010, αγανακτισμενοι πολιτες, συνταγμα live, κυβερνηση εθνικης ενοτητας, νεα κυβερνηση, Καλή Χρονιά, Πρώτη Μέρα της Άνοιξης, εκλογες 2012, εκλογες 2015, κομματα, εκλογικα τμηματα, instagram, occupy wall street, καταληψεις, βιντεο, χωρες, αστυνομια, βραζιλια, ηττα, ισπανια, περιοδος, σημαιες, τραγουδια, φωτογραφιες, φωτογραφια, αισιοδοξια, αιωνας, βραδυ, γινει, δαχτυλα, δευτερο, δικτυα, εγινε, ειπε, υπαρχει, εβδομαδα, ετων, ιδιο, θυμισε, κυβερνηση, κυμα, κινητο, κλιμα, κογκρεσο, ματ, μηνυματα, μηχανικος, νικη, νυχτα, παλαιστινη, πορτα πορτα, πορτα, ριο, σερβια, σολ, τραγουδιστρια, φαντασια, φυλλαδια, φορα, χαρα, black, χωρα, οδηγοι, σημα, world, χειμωνας, ξεκινησε