Το σύγχρονο Πανοπτικόν
Πέρσι τέτοιον καιρό ετοιμαζόταν η έκδοση του βιβλίου «50 χρόνια μετά το “Επιτήρηση και τιμωρία” – Διεπιστημονικές προσεγγίσεις του φουκωικού έργου» (Futura, 2025) στο οποίο επιχειρούνταν μια διεπιστημονική προσέγγιση της αποτύπωσης της σκέψης του Γάλλου φιλοσόφου Μισέλ Φουκό (1926-1984) εκατό χρόνια από τη γέννησή του και 50 χρόνια από την έκδοση του εμβληματικού έργου του «Επιτήρηση και τιμωρία: η γέννηση της φυλακής» (αρχική έκδοση Γκαλιμάρ, 1975· στα ελληνικά εκδόσεις Ράππα/Κέδρος 1989, Πλέθρον 2011).
Στο έργο του αυτό ο Φουκό αφορμάται από τις συνθήκες καραντίνας λόγω επιδημιών του
Ο Φουκό αναφέρεται στο Πανοπτικόν, μέθοδο επιτήρησης που εισηγήθηκε το 1785 ο Αγγλος φιλόσοφος Τζέρεμι Μπένθαμ (1748-1832): μια κυκλικού σχήματος διάταξη, η οποία επιτρέπει σε έναν μόνο φύλακα που στέκεται στο κέντρο της κατασκευής να ελέγχει ταυτόχρονα όλα τα κελιά τα οποία βρίσκονται περιφερειακά. Πρόκειται για διαδικασία βελτιστοποίησης: μέγιστη δυνατή επιτήρηση στο ελάχιστο δυνατό κόστος.
Οπως στην ταινία «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» (Ρομπέρτο Ροσελίνι, 1945), όπου η στρατιωτική διοίκηση της πόλης στα τέλη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου σχεδιάζει βέλτιστες διαδρομές περιπολιών, ώστε να καλύπτονται όλα τα σημεία με όσο το δυνατόν λιγότερους στρατιώτες.
Τις έκδηλες και άδηλες σχέσεις επιτήρησης και εξουσίας τις βιώσαμε στην πρόσφατη καραντίνα 2020-2022. Περιοριστικά μέτρα χωρίς λογική και αποτέλεσμα (οι ανθρώπινες απώλειες ήταν δυσανάλογα υψηλές) που στόχευαν στην εμπέδωση αισθημάτων φόβου, στενής παρακολούθησης και της συνακόλουθης καταστολής ως μιας νέας «κανονικότητας». Τα αποτελέσματα του βαθιού κοινωνικού τραύματος που δημιουργήθηκε είναι πλέον εμφανέστατα, αποτυπώνονται στην άνευ προηγουμένου κοινωνική απορρύθμιση: αύξηση της βίας ακόμα και στις νεαρές ηλικίες, διαφθορά, στρέβλωση.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η δωρεάν διαφήμιση που προσφέρει εσχάτως υπουργός της κυβέρνησης για τα ειδικής κατασκευής γυαλιά που φέρουν κάμερα και μικρόφωνο, ώστε να καταγράφουν ό,τι βλέπει και ακούει αυτός που τα φορά.
Πέρα από έμμεση ομολογία του φόβου της κυβέρνησης για το γεγονός ότι η έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια μετατρέπεται ολοένα και συχνότερα σε λαϊκή οργή έναντι κυβερνητικών στελεχών, το ζήτημα έχει και μια φιλοσοφική διάσταση που μάλλον δεν φαντάστηκαν οι Μπένθαμ και Φουκό: στο σύγχρονο Πανοπτικόν η στενή επιτήρηση κάθε πτυχής του δημόσιου βίου συνεπικουρείται πλέον όχι μόνο από φύλακες και στατικές κάμερες, αλλά από φορητές/φορετές ηλεκτρονικές συσκευές που παρεμβάλλονται ανάμεσα στα μάτια μας και τον κόσμο.
* (Ph.D.)2, Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Το Ελ Νίνιο δυναμώνει πολύ: Τι μπορεί να σημαίνει για τον χειμώνα 2026-2027 στην Ελλάδα – Η ανάλυση του Σάκη Αρναούτογλου
- Έγκλημα στη Σύρο: Νέο βίντεο-ντοκουμέντο από την εισβολή της 42χρονης - Ακούγονται ανατριχιαστικές κραυγές (Βίντεο)
- Προειδοποίηση Άγκυρας για τη βάση μη επανδρωμένων στη Ρόδο: «Θα βλάψει την ειρήνη στο Αιγαίο»
- Κουνούπια που ταξίδεψαν με αεροπλάνο σκότωσαν εργαζομένους σε αεροδρόμιο της Γερμανίας
- Τι ώρα θα φτάσει στο αποκορύφωμα της η πανσέληνος Αυγούστου - Η στιγμή που θα φτάσει στο πικ
- Στο Ιράν κόβουν το κρέας από το τραπέζι
- Nvidia–Hugging Face: A $13 Billion Deal That Could Reshape Open AI
- Άγριο ξύλο στον Πύργο – Νεαροί τσακώθηκαν μέσα σε κατάστημα – Ο ένας έπεσε στη βιτρίνα, την έσπασε και κατέληξε στο πεζοδρόμιο
- Έρχονται 40άρια και ισχυροί βοριάδες – Ο καιρός έως τις αρχές Σεπτεμβρίου
- Γυναικοκτονία στη Ροδόπη: Η 44χρονη πέθανε μέσα σε 5 λεπτά – Το μαχαίρι του 53χρονου έφτασε από τον λαιμό της στον πνεύμονα
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις efsyn
- Η Superbet εγκαινιάζει τη νέα εποχή του Κυπέλλου Ελλάδας
- Σε μετέωρη τροχιά η αγορά ενέργειας
- Φοίβος για Δημήτρη Κόκοτα: «Κάποιοι άνθρωποι φεύγουν από τη ζωή, αλλά δεν φεύγουν ποτέ πραγματικά από τη δική μας»
- Η Anytime ενισχύει τη διεθνή της παρουσία με νέα στρατηγική συνεργασία στη Ρουμανία
- Ιστορική στιγμή: Ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος γίνεται ο πρώτος κωφός διδάκτορας στη χώρα
- Δεκατρείς παρεμβάσεις για πράσινο στην Αττική
- Το έχουμε δει το έργο…
- Ρένα Δούρου: «Ούτε βήμα πίσω για την Έλενα Ακρίτα – Εγώ είμαι Αρβανίτισσα»
- Πέθανε o ραδιοφωνικός παραγωγός Βασίλης Πετράκης
- Φωτιά ξέσπασε στην Ιστιαία Ευβοίας – Σηκώθηκαν δύο αεροσκάφη
- Τελευταία Νέα efsyn
- Το σύγχρονο Πανοπτικόν
- Το έχουμε δει το έργο…
- Από το Ορμούζ στην Κασπία
- Ρένα Δούρου: «Ούτε βήμα πίσω για την Έλενα Ακρίτα – Εγώ είμαι Αρβανίτισσα»
- Η Κομισιόν ενέκρινε το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας: Πού θα κατευθυνθούν 4,8 δισ. ευρώ
- Οι 11 προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για μια «δίκαιη λύση» στο ιδιωτικό χρέος
- Εξάρχου: «Το μετρό Θεσσαλονίκης, το πιο σύγχρονο στην Ευρώπη»
- Με κατάνυξη το τάμα στον Άγιο Φανούριο στο Ναύπλιο – Εκατοντάδες φανουρόπιτες στο Παλαμήδι [βίντεο]
- Ιστορική στιγμή: Ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος γίνεται ο πρώτος κωφός διδάκτορας στη χώρα
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Γιατί οι άνδρες προτιμούν γυναίκες που είναι πιο κοντές από αυτούς; – Τι δείχνουν οι έρευνες για την έλξη
- Οι «μαμάκηδες» του ζωδιακού: Αυτά τα 3 ζώδια δεν κάνουν βήμα χωρίς τη μαμά τους σε κάθε σημαντική απόφαση
- Πώς να τακτοποιήσετε το μπάνιο για να μη φαίνονται σφουγγαρίστρες και καθαριστικά – 9 έξυπνες ιδέες για να δείχνει το μπάνιο ακριβότερο
- Εξετάσεις χοληστερίνης: Τι μπορείτε να φάτε το προηγούμενο βράδυ και τι είναι καλύτερο να αποφύγετε
- Έλλειψη βιταμίνης Β12: Τι την προκαλεί και ποια συμπτώματα μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεστε έλεγχο
- Χ. Σπίρτζης: Προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το σκάνδαλο των υποκλοπών
- Αθλητικό δελτίο ειδήσεων 27/08/2026
- Φοίβος: Το πιο συγκινητικό «αντίο» στον Δημήτρη Κόκοτα – Η throwback φωτογραφία
- Το λευκό χασίς φτάνει στη Νάπολη: Τι είναι και γιατί ανησυχεί τις αρχές
- Μητσοτάκης: Νέο εμβληματικό έργο η επέκταση του μετρό προς τη δυτική Θεσσαλονίκη
