Το παιχνίδι της αναμονής

-Τι κάνουμε τώρα; -Περιμένουμε.
Σάμιουελ Μπέκετ, «Περιμένοντας τον Γκοντό»

Περιμένοντας τον χειμώνα, αρκετοί στην Ευρώπη προσπαθούν να επινοήσουν προσεγγίσεις -αν όχι πλήρους αποκατάστασης- τουλάχιστον ελαχιστοποίησης των ζημιών που έχει προκαλέσει ο πρόεδρος Τραμπ στις ευρω-ατλαντικές αλλά και στις διμερείς σχέσεις. Οι πολιτικές Τραμπ έχουν προκαλέσει (α) θυμό και σύγχυση στην Ευρώπη, (β) διχασμό των ευρωπαϊκών κρατών και (γ), καχυποψίες (και με βάση τις αποκαλύψεις της «Wall Street Journal» περί λεγομένων της Κίμπερλι Γκιλφόιλ) για το αν σήμερα η Ουάσινγκτον μπορεί πράγματι να επηρεάζει

Βέβαια, σε κάθε πιθανή εξέλιξη, δεν θα καταρρεύσει καμία στρατηγική σχέση, ούτε σε διευρωπαϊκό ούτε σε διμερές πλαίσιο: όλοι απορρίπτουν κάθε υπόνοια άμεσης αμερικανικής απειλής και, ταυτόχρονα, υπογραμμίζουν τη σταθερότητα της σχέσης τους με τις ΗΠΑ. Είναι, όμως, η σωστή ανάγνωση της πραγματικότητας; Για να δεις τι είναι μπροστά σου, χρειάζεται διαρκής αγώνας, έλεγε ο Οργουελ, και είχε δίκιο.

Λ.χ., στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Χάγη, τον Ιούνιο του 2025, ο Μαρκ Ρούτε χρησιμοποίησε το «daddy» για τον Τραμπ, αστειευόμενος με τους συμμάχους. Ο συνειρμός «Μπαμπάς-Τραμπ» και «Παιδιά-Ευρωπαίοι» ενόχλησε γιατί ο Ρούτε είναι γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και όχι εκπρόσωπος της αμερικανικής κυβέρνησης. Θεσμικά, ο ρόλος του είναι να συντονίζει 32 κυρίαρχους συμμάχους, εκ των οποίων μερικοί παραπαίουν, άλλοι βιώνουν περιορισμούς κυριαρχίας και άλλοι είναι αναθεωρητικοί ή και επιθετικοί.

Για ακόμα μια φορά, θα μιλήσει ο χρόνος. Σίγουρα υπάρχει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ της επίδειξης ισχύος εναντίον του Τραμπ και της ανοιχτής αμφισβήτησής του. Κανείς δεν ξέρει πώς μπορεί να αντιδράσουν ο πρόεδρος και ο κύκλος του. Ετσι, σήμερα, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες επιλέγουν το παιχνίδι της αναμονής, για πολλούς λόγους.

Ο πρώτος είναι οι ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου 2026, από τις οποίες θα προκύψει η νέα Βουλή (435 βουλευτές) και θα πληρωθούν 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας (μαζί με πολλά πολιτειακά και τοπικά αξιώματα). Οι νέοι βουλευτές και γερουσιαστές θα συγκροτήσουν το 120ό Κογκρέσο των ΗΠΑ, που θα αρχίσει να λειτουργεί τον Ιανουάριο του 2027. Το αποτέλεσμα της Βουλής και της Γερουσίας θα μας δείξει τα όρια της παντοδυναμίας του Τραμπ για το υπόλοιπο της θητείας του. Ο δεύτερος λόγος είναι οι ισραηλινές εκλογές για την 26η Κνεσέτ (ισραηλινή Βουλή), στις 27 Οκτωβρίου 2026 – μία εβδομάδα πριν από τις αμερικανικές εκλογές και ενδιαφέρον κομμάτι του παζλ της Μέσης Ανατολής. Το συνδυαστικό αποτέλεσμα των δύο εκλογών σίγουρα θα επηρεάσει το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθούν Ισραήλ, Ελλάδα, Κύπρος, αλλά και Τουρκία. Δεν θα κριθεί απλώς από το ποιος θα είναι πρώτος, αλλά από το ποιος μπορεί να έχει 61 βουλευτές στην Κνεσέτ. Θα δούμε ποιος σχηματίζει κυβέρνηση στο Ισραήλ (Νετανιάχου ή μετα-Νετανιάχου εποχή), τι πολιτική θα ακολουθήσει απέναντι στη Γάζα και τους Παλαιστινίους και ποια θα είναι η στάση της νέας κυβέρνησης απέναντι στην Τουρκία. Ολες αυτές οι εξελίξεις θα δείξουν τις ποιότητες των συμμαχιών και το πόσο κοντά ή μακριά θα βρεθεί ο Ερντογάν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Οσο για εμάς; Ακολουθούμε κανονικά το παιχνίδι της αναμονής μέχρι τη δική μας κάλπη, σε κλίμα πόλωσης και ασυνεννοησίας με ελαύνουσα φτώχεια – υλική και νοητική. Υποθέτω ότι όλοι θα θέλανε να ηγούνται ενός άλλου λαού και μιας άλλης χώρας – και αυτό είναι μέτρο αδυναμίας, αναποτελεσματικότητας και όριο που χωρίζει τους επηρμένους καμποτίνους από τους κακομοίρηδες και τις ψαροκασέλες. Ομως, σε Μητσοτάκη ή σε μετα-Μητσοτάκη εποχή, όλοι θα γίνουν post mortem επισπεύδοντες αντιλαμβανόμενοι ότι δεν χρειαζόμαστε απλά ένα «νοικοκυρεμένο» κράτος, αλλά, ταυτόχρονα, πολλά είδη κράτους που δυστυχώς, ακόμα, δεν τα βλέπουμε γιατί δεν τα έχουμε.