Τι σημαίνει: Σούργελο

Μαθητές μαχαιρώνονται από φασίστες, εργάτες σκοτώνονται στη μάχη για το μεροκάματο, αντιφασίστες ξυλοκοπούνται, κτίρια ραγίζουν, ολόκληρες περιοχές βουλιάζουν, σπίτια πλημμυρίζουν, σοδειές καταστρέφονται, άνθρωποι μένουν στον δρόμο, πρόσφυγες θαλασσοπνίγονται – κι όλα αυτά, εδώ.

Εξω, τα ίδια και χειρότερα: φονικά τρένα, εξεγερμένα πλήθη, νεκροί διαδηλωτές, στρατός στις πόλεις. Το αυγό του φιδιού έχει προ πολλού εκκολαφθεί στο ευνοϊκό περιβάλλον της φτώχειας, του φόβου και της άγνοιας, τα τύμπανα του πολέμου ηχούν πάνω από την Ευρώπη, οι βιομηχανίες όπλων δουλεύουν 24/7 διπλοβάρδια, οι μεγάλοι ενεργειακοί παίκτες χαράσσουν πάνω στην ανθρώπινη, εύπλαστη μάζα κάθετους, οριζόντιους και πλάγιους διαδρόμους για να περάσουν τα τεθωρακισμένα γεωστρατηγικά συμφέροντά τους, οι ηγέτες κι οι ηγέτιδες της ηπείρου μοιάζουν με δισδιάστατες γελοιογραφίες των εαυτών τους, οι υπήκοοι φιλούν το χέρι που τους ελεεί με ένα ψίχουλο από τα πολλά καρβέλια που τους έχει ήδη υφαρπάξει, ενώ σχεδόν σε κάθε γωνιά της Γης, η Ισχύς ασελγεί συστηματικά επί του Δικαίου.

Τα διαβάζει κάποιος όλα αυτά στον έντυπο Τύπο, τα βλέπει στον ηλεκτρονικό, και μετά ανοίγει, ως μη όφειλε ο ανόητος, την τηλεόραση. Και τότε μένει ενεός – τα πιο δημοφιλή σόου κυριαρχούνται από σούργελα της εσχάτης γκλαμουροσελεμπριτώδους υποστάθμης. Εννοείται πως αυτός ο κάποιος ούτε περιμένει, ούτε και θα ήθελε να βλέπει συνεχώς, πρωί-βράδυ, τη φρίκη και την αγωνία του κόσμου όλου στην οθόνη του – δεν θα το άντεχε.

Επιπλέον, ασφαλώς κι αυτός θα ήθελε να ξεχαστεί, να ευθυμήσει, ακόμα και να χαζέψει κάτι ελαφρύ για να νυστάξει πριν πάει για ύπνο. Αλλά, για τ’ όνομα του Θεού, πώς είναι δυνατόν να υπάρχει τόσο εξωπραγματικά μεγάλη ανοησία στην τηλεόραση, πώς είναι δυνατόν να παράγεται και, ακόμα χειρότερα, να καταναλώνεται τόση πολλή φτηνή παπάτζα, του είναι πολύ δύσκολο να καταλάβει αυτού του περιστασιακού τηλεθεατή. Βέβαια, κάποιος θα μπορούσε να του πει, και ορθώς, πως σούργελα, δηλαδή γελοίοι τύποι, περίγελα, φαιδρές φυσιογνωμίες, ποτέ δεν έλειψαν, ούτε από την κοινωνία, ούτε από την τηλεοπτική της εκδοχή. Ασφαλώς. Αλλά και πάλι, αν κάποιος έχει αποτοξινωθεί από την τηλεόραση και κάνει το λάθος να την ξανανοίξει, θα πάθει πολιτισμικό σοκ με την αυθεντική, την ανόθευτη γελοιότητα της σύγχρονης ελληνικής τηλεόρασης.

Η οποία αναβλύζει κυρίως από τα πρωινάδικα και τα μεσημεριανάδικα, όπου οι καλεσμένοι, οι παρουσιαστές και οι παρουσιάστριες διαγωνίζονται, και διαγκωνίζονται, για το ποιος θα κάνει τις μεγαλύτερες βλακείες ή για το ποιο σούργελο θα πει τις ηλιθιωδέστερες, κενές περιεχομένου μπαρούφες, προς δόξαν του φιλοθεάμονος κοινού, που καταβροχθίζει με βουλιμία αυτόν τον πνευματικό χυλό, όπως προκύπτει από τις μετρήσεις της τηλεθέασης.

Σούργελο, λοιπόν. Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως η λέξη παράγεται από συμφυρμό των λέξεων «σούρνω» και «γέλιο». Δηλαδή, «σούργελο» είναι εκείνο το άτομο που σούρνει, σέρνει, δηλαδή επισύρει το γέλιο, που προκαλεί τον χλευασμό, την αποδοκιμασία των υπολοίπων. Βέβαια, τα σούργελα της τηλεόρασης, ακόμα και αν έχουν την επίγνωση του πόσο γελοίοι και γελοίες είναι, μάλλον δεν ενοχλούνται καθόλου.

Διότι, ένας από τους βασικούς κανόνες της επικοινωνίας σήμερα λέει πως δεν έχει σημασία εάν γελάνε μαζί σου, αρκεί το όνομά σου να επιπλέει στον αφρό της επικαιρότητας, σ’ αυτήν την εφήμερη, πολύχρωμη, λαμπερή πανωλαδιά της πλανητικής μας χύτρας, όπου στο εσωτερικό της βράζουν όλα τα βαριά, ζοφερά γεγονότα του κόσμου.