Μελίνα προς Λίνα (μέρος ΙΙ)

Αγαπητή Λίνα. Προσπάθησα ειλικρινά, μα τελικά δεν το κατάφερα διόλου έως ολωσδιόλου να σε αποκαλέσω «αξιαγάπητη». Δεν έχει νόημα να σου ζητήσω εκ νέου συγγνώμη, ελάχιστα έως καθόλου, γι’ αυτό. Μεγάλες κοπέλες είμαστε, ξέρουμε πλέον και οι δύο πού μας πάει η καρδιά. Εσένα, βέβαια, σου πάει η καρδιά να κάνεις τα όσα κάνεις. Εμένα, πάλι, μου πάει η καρδιά, τελεία. Μου ταιριάζει. Πάντα το πάθος και η ένταση με πήγαιναν. Εσύ πάλι σέρνεις τη στέκα-στέμμα σου. Αλλη φτιασιά – κάπου δεν. Δεν είμαστε συμβατές, για να μιλήσω τη γλώσσα σου.

Ωστόσο, σου ξαναγράφω. Οχι επειδή μου απάντησες. Μεταξύ μας, θ’ ανησυχούσα αν το έκανες (το φαντάζεσαι; Ω θέ’ μου, που λέτε και οι εσείς εκεί). Σου ξαναγράφω, γιατί προηγουμένως μιλήσαμε για όσα κάνεις εσύ. Τώρα θέλω να σου μιλήσω για όσα ονειρεύτηκα εγώ. Μήπως και καταλάβεις τη διαφορά ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού και στον πολιτισμό. Ακου λοιπόν: το πρώτο έχει υπουργό, ο δεύτερος έχει πολίτες.

Εγώ, Λίνα μου, δεν ήθελα την τέχνη κορνίζα σε υπουργικό γραφείο, με υπογραφή ιδιώτη επάνω. Την ήθελα στον δρόμο, στα σχολειά, στο χωριό, στις γειτονιές. Εκεί όπου το παιδί ξέρει τα μοντέλα κινητών, αλλά κανείς δεν του έδειξε ποτέ έναν πίνακα, μια θεατρική σκηνή, μια μουσική που να μην του πουλάει κάτι. Γι’ αυτό πίστεψα στις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες, στην επιστροφή των κλεμμένων Γλυπτών, στα θέατρα έξω από το αθηναϊκό σαλόνι. Εσύ μόνο εγκαινιάζεις! Μάθε όμως αυτό: τα εγκαίνια κόβουν κορδέλες. Ο πολιτισμός κόβει αλυσίδες. Αν ήθελα κορδελάδικο, είχα της κορδελιάστρας της γειτονιάς. Αυτό που έγινες εσύ δηλαδή. Με βούλα εργολάβου.

Οσο για τον πολιτισμό, δεν τον είδα ποτέ ως διακοσμητικό της πολιτικής. Τον έβλεπα ως προϋπόθεσή της. Γιατί δημοκρατία δίχως παιδεία είναι φιδές δίχως πυρετό. Δίχως κάψα, σου μένει μόνο η νερουλίλα. Οπως και κοινωνία δίχως τέχνη είναι πολυκατοικία δίχως παράθυρα: κατοικείται, αλλά δεν βλέπει. Σαπίζεις και δεν το παίρνεις καν χαμπάρι. Ούτε κανείς άλλος…

Ημουν πολιτικό ον προτού γίνω υπουργός. Πολέμησα μια δικτατορία. Πίστεψα σε μια Ευρώπη των λαών, όχι των λόμπι. Σε μια Ελλάδα που θα ξυπνά τον κόσμο, δεν θα τον πνίγει στις θάλασσες. Σε μια γυναίκα που δεν θα ζητά συγγνώμη επειδή μιλά δυνατά. Σ’ έναν λαό που θα ’ναι πρωταγωνιστής, όχι θεατής. Εσείς τον προτιμάτε κομπάρσο. Και μάλιστα απλήρωτο.

Λένε πως σε πέντε χρόνια θα μας εξουσιάζουν τα ρομπότ και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν ανησυχώ. Για να μας εξουσιάσουν, πρέπει πρώτα να μας ξεχωρίσουν από τις συσκευές. Εσείς εκπαιδεύετε παιδιά να εκτελούν εντολές, εργαζομένους να μη διεκδικούν, πολίτες να μη νιώθουν. Σχεδόν λυπάμαι τα ρομπότ: φτιάχνονται για να εξουσιάσουν τους ανθρώπους και θα βρουν ζόμπι.

Εξυπνότεροι από τις μηχανές δεν θα γίνουμε. Να θυμηθούμε όσα εκείνες δεν μπορούν να είναι, μπορούμε έστω; Ελεύθεροι, αλληλέγγυοι, ανυπάκουοι, τρυφεροί. Να μορφώνουμε παιδιά που δεν θα ξέρουν μόνο να δίνουν σωστές απαντήσεις, αλλά να κάνουν επικίνδυνες ερωτήσεις. Να φτιάχνουμε τέχνη που δεν προβλέπεται από αλγόριθμο και κοινωνίες όπου ο αδύναμος δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνικό σφάλμα.

Αν χαθεί ο πολιτισμός, Λίνα, δεν θα μας κατακτήσουν τα ρομπότ. Θα μας κοιτάξουν, θα διαβάσουν τα δεδομένα μας, θα υπολογίσουν τι κάναμε στη δημοκρατία, την παιδεία, τη φύση, και απλά θα αρνηθούν να μας κυβερνήσουν.

Για λόγους αξιοπρέπειας.

Δικής τους.