Κομέντια α λα γκρέκα

Τα τελευταία επτά χρόνια η χώρα μεταμορφώθηκε θεσμικά και λειτουργικά: πάνω στους ήδη καταστροφικούς μετασχηματισμούς των μνημονίων προστέθηκαν η μαζική διαφθορά της πολιτικής διοίκησης και η ιδιωτικοποίηση, μάλλον η εκποίηση των πάντων, από τις παρθένες εκτάσεις της εγκαταλειμμένης υπαίθρου έως την παιδεία και τις αρχαιότητες, ό,τι έχει απομείνει στο χρεοκοπημένο κράτος.

Τα χρόνια των μνημονίων και τα χρόνια της μητσοτακικής επταετίας λειτουργώντας πολλαπλασιαστικά έφτιαξαν μια χώρα πολλών φτωχών σιωπηλών και ολίγων

κερδοσκόπων πλούσιων, διεφθαρμένων. Μια χώρα στην οποία οι πολλοί φέρονται σαν να αποδέχονται τη μοίρα τους, με μόνη διέξοδο να φθονούν τους πλούσιους ή απλώς να τους μισούν βουβά, υποταγμένα, χωρίς να αμφισβητούν εμπράκτως την κυριαρχία τους. Ή να γυρνούν την πλάτη στη ζοφερή πραγματικότητα μεταναστεύοντας, ιδιωτεύοντας.

Θέατρο σκιών

Η κρίση κοινωνικής αναπαραγωγής, η διαγενεακή κρίση, η κρίση θεσμών, η κρίση πολιτικής αξιοπιστίας, όπως κι αν ονομάσουμε τις πολλαπλές κρίσεις, ουσιαστικά καταλήγουν στην απώλεια της πίστης ότι μπορούμε να ονειρευτούμε μια καλύτερη ζωή, άξια να τη ζεις. Είναι εσωτερικευμένη ήττα, είναι σωματοποιημένο ρήγμα. Για πολλούς η μόνη ανακούφιση είναι η σιωπηρή αποδοχή, υποταγή με σφιγμένα δόντια, βουβό σιχτίρισμα και βαρυγκόμια. Έτσι περπατούν βιαστικά στις στοές του μετρό, έτσι περιμένουν καρτερικά στις στάσεις των λεωφορείων, ανοίγουν με τελετουργικό δέος τους λογαριασμούς στα app, παίζουν πυρετικά στοιχήματα. Αυτοί είναι οι πολλοί εμείς, λιγότερο ή περισσότερο σιωπηλοί, λιγότερο ή περισσότερο καρτερικοί, θυμωμένοι, με πεισμωμένη αδιαφορία, ανίσχυροι εν τέλει.

Σε αυτό το έδαφος της βουβαμάρας, της παγερής αδιαφορίας για την πολιτική, βλασταίνουν οι ανθρωπότυποι της πολιτικής διαχείρισης, αυτοί που βλέπουμε στο καθημερινό θέατρο σκιών, σουρεαλιστικές φιγούρες αποσπασμένες από την καθημερινότητα, που εντούτοις ηλεκτρίζουν την καθημερινότητα, την καθιστούν όλο και πιο ακατανόητη, όλο και πιο δυσφορική.

Βίαιοι, βρόμικοι και κακοί

Η αλλοίωση των προσώπων από την εξουσία έχει περιγραφεί εκτενώς στην τέχνη, από την πάλι επίκαιρη «Οδύσσεια» έως τον Σέξπιρ, από τον σεξπιρικό Κουροσάβα έως τις μαφιόζικες αλληγορίες του αμερικανικού σινεμά και πρόσφατα τον «Il Divo» Αντρεότι και το «Loro» Μπερλουσκόνι του Σορεντίνο.

Για την ελληνική περίπτωση τα χρόνια του 2020 θα μπορούσαν να αποδοθούν μόνο με μαύρη πικρή κομέντια α λ’ ιταλιάνα, π.χ. με το «Βίαιοι, βρόμικοι και κακοί» του Ετορε Σκόλα. Οι αδίστακτοι, μοχθηροί, βίαιοι χαρακτήρες, που μοιράζονται κάθε μήνα τη σύνταξη της γιαγιάς και κατόπιν την εγκαταλείπουν, είναι οι νεοδεξιοί χρυσοκάνθαροι που απομυζούν μια ξέπνοη κοινωνία, μια νεο-ΕΡΕ με λευκό κολάρο και μανικετόκουμπα, αδίστακτα τρολ, αδιευκρίνιστοι με offshore και πεντακοσάρικα που δεν απολογούνται σε κανέναν κερατά. Αυτοί είναι τα role models για ένα μέρος του πληθυσμού, διόλου ευκαταφρόνητο.

Μαζί με τους ακροδεξιούς και τους μεταλλαγμένους δεξιούς, τα ανθεκτικά απομεινάρια του σημιτικού εκσυγχρονισμού, με φαιοκύανες λεοντές, διαγωνιζόμενοι σε ωμότητα και gaslighting.

Η Αριστερά αυτοφαγοκυτταρώνεται

Aλλά και στην Αριστερά παρατηρούνται μεταλλάξεις, μάλιστα σοκαριστικές. Εδώ ερμηνευτικό κλειδί είναι μάλλον η εξουσία, η μεταμορφωτική της δύναμη. Η Αριστερά κατόρθωσε να κυβερνήσει υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες σε όλη τη Μεταπολίτευση, διατηρώντας ένα πολιτικό κεφάλαιο και χωρίς κανένα απολύτως οικονομικό σκάνδαλο.

Μετά το 2019 κατόρθωσε να περιπέσει διαδοχικά σε πολιτική αφλογιστία, σύγχυση έως ευνουχισμού, αυτοδιάλυση, αυτοκανιβαλισμό και αυτοεξευτελισμό.

Σαν τρελαμένος μικροοργανισμός που φαγοκυτταρώνει τον ίδιο του τον εαυτό και αυτοδιαιρείται. Τη συλλογική φαγοκυττάρωση την εκτέλεσαν άνθρωποι: ηγέτες, στελέχη, μέλη, followers. Πώς; Σκέφτομαι ότι η εμπειρία της εξουσίας, πλούσια και πικρή ταυτοχρόνως, για κάποιους, πολλούς, έδρασε σαν διαρκές υπερδιεγερτικό, τους έριξε σε βαρύ εθισμό. Οι ανθρώπινες αδυναμίες, συγγνωστές ώς έναν βαθμό, υπερδιεστάλησαν από την εξουσία και κατακυρίευσαν τον νου, οδήγησαν σε πολιτική τύφλωση, κυνισμό, στον αταβισμό της καρέκλας, στην πλήρη αναξιοπρέπεια.

Η κυβερνήσασα Αριστερά σαγηνεύτηκε από την εξουσία, εγκιβωτίστηκε στο οιονεί κληρονομικό «ηθικό πλεονέκτημα» και λησμόνησε ότι αφενός αυτό είναι προσωπική κατάκτηση, αφετέρου, πρέπει διαρκώς να κατακτάται. Και πάντα εντός Ιστορίας.

Rien;

Η Ιστορία: Μέσα στο χάος ακούστηκε το γιακωβίνικο «ή αυτοί ή εμείς», κατόπιν ήρθε η Παλινόρθωση, ωμή και ιταμή, ήρθε η αυτοδιάλυση και ο αυτοεξευτελισμός, θα ακολουθήσει μπλερισμός. Και οι πολλοί, οι ηττημένοι των κρίσεων, θα παραμένουν σιωπηλοί. Εκτός και εάν πέφτουμε έξω όπως ο Λουδοβίκος ΙΣΤ’ όταν τη 14η Ιουλίου 1789 έγραφε στο ημερολόγιό του «Rien», τίποτα.