Κι όμως υπάρχει ελπίδα

Κινήματα πολιτικής ανυπακοής σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Η Ακρα Δεξιά καραδοκεί για να αρπάξει την ευκαιρία στη Γαλλία, στη Γερμανία, στη Μεγάλη Βρετανία. Οι διενέξεις στην περιοχή της πληθυντικής Αριστεράς πολλές. Εκλογικές ήττες για τα προοδευτικά κόμματα αλλού, εκλογικές νίκες για προοδευτικούς πολιτικούς αλλού. Στη μητρόπολη του ιμπεριαλισμού, επικεφαλής ένας διαταραγμένος ακροδεξιός που απειλεί να εξαφανίσει από τον χάρτη μια χώρα με μεγάλη ιστορία. Στην Ευρώπη, οι συντηρητικές κυβερνήσεις αγοράζουν όπλα, μειώνουν τις κοινωνικές δυνάμεις, ενισχύουν τους μηχανισμούς καταστολής για να εξουδετερώσουν την οργή των καθημαγμένων και υιοθετούν κομμάτια της ακροδεξιάς ατζέντας, ελπίζοντας να κόψουν τη διαρροή οπαδών τους.

Η σοσιαλδημοκρατία με ελάχιστες εξαιρέσεις παρακολουθεί τις εξελίξεις ανήμπορη λόγω της ιδεολογικής μετάλλαξής της και περιθωριοποιημένη εξαιτίας της διάρρηξης των σχέσεών της με τα λαϊκά στρώματα που κάποτε εξέφραζε προνομιακά. Εχουμε εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, στη Γάζα, στη Δυτική Οχθη, στον Λίβανο από τις πολιτικές και στρατιωτικές ελίτ που κάνουν κουμάντο στο Ισραήλ με τις ευλογίες των ΗΠΑ και την ανοχή των Ευρωπαίων.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, έχουμε λόγους να είμαστε αισιόδοξοι; Να συμφωνήσουμε με το τσιτάτο που αποδίδεται στον Μάο «Μεγάλη αναταραχή, υπέροχη κατάσταση» που πρέπει να καθοδηγεί τους εξεγερμένους ή μήπως πρέπει να συνταχθούμε με τη ρεαλιστική και προσγειωμένη άποψη του Πολωνού στοχαστή Ζίγκμουντ Μπάουμαν «Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος, αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»; Γιατί πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι;

Γιατί έχουν ξεσηκωθεί οι πολίτες σε πολλές χώρες της Ευρώπης, δεν φοβούνται, διεκδικούν μια καλύτερη ζωή και δεν διστάζουν να αμφισβητήσουν το πολιτικό σύστημα και το οικονομικό κατεστημένο. Οι πολιτικοί εκπρόσωποι της αστικής τάξης (δεξιοί, ακροδεξιοί, ακροκεντρώοι, σοσιαλδημοκράτες της συμφοράς) μιλούν για εξτρεμιστές, αριστεριστές, μετανάστες, παραβατικούς, για να τρομάξουν τους μικροαστούς, πουλάνε νόμο και τάξη, κατεβάζουν τον στρατό και οι πιο φανατικοί έχουν φτάσει στο σημείο να προτείνουν να ξεκινήσει συζήτηση για το αν πρέπει κάποια αριστερά κόμματα να τεθούν εκτός νόμου.

Γιατί είχαμε δύο σημαντικές επιτυχίες προοδευτικών πολιτικών που θορύβησαν τα καθεστώτα τα οποία πίστευαν ότι η θεωρία τους «Δεν υπάρχει εναλλακτική, είναι μάταιο να αγωνίζεσαι εναντίον της υπάρχουσας κατάστασης» δεν αμφισβητείται. Αναφέρομαι στη νίκη του σοσιαλιστή Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη και στην πρωτιά της υποψηφίας του Die Linke Ελίφ Εράλπ στις δημοτικές εκλογές στο Βερολίνο. Επεσε όλο το σύστημα πάνω τους για να τους σταματήσει, τους συκοφάντησε, τους προβόκαρε, στήριξε με πολλά λεφτά τους αντιπάλους τους, κάλεσε με επιθετική ρητορική και ακατάσχετη κινδυνολογία τους πολίτες να μην τολμήσουν να τους επιλέξουν γιατί θα μπλέξουν σε περιπέτειες, ωστόσο ήρθε η έκπληξη. Ευχάριστη για τους πληβείους, δυσάρεστη για τους έχοντες.

Γιατί είχαμε δυο μεγάλες νίκες σχημάτων που ανέτρεψαν τους συσχετισμούς, έδωσαν ελπίδα στα ατίθασα κινήματα και στις υποτελείς τάξεις, προκάλεσαν σοκ στους κομπραδόρους και τους ραντιέρηδες – για να θυμηθούμε την περιγραφή του Ανδρέα Παπανδρέου για την εγχώρια παρασιτική αστική τάξη την περίοδο που μιλούσε ριζοσπαστικά και τροφοδοτούσε τα πλήθη με ανατρεπτικά μηνύματα. Τι σηματοδοτούν αυτές οι δύο μεγάλες νίκες: Με τα λόγια του πρώην πρωθυπουργού και πρώην αρχηγού του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Παπανδρέου: «Η επανεκλογή του Λούλα στη Βραζιλία και η νίκη του φοιτητικού κινήματος στη Σερβία στέλνουν ένα μήνυμα που ξεπερνά τα σύνορά τους: ο αυταρχισμός δεν είναι πεπρωμένο. Οταν οι πολίτες οργανώνονται, συμμετέχουν και επιμένουν, μπορούν να αλλάξουν την πορεία της χώρας τους».

● Ακούω τον αντίλογο από τους νεοφιλελεύθερους: Δεν υπάρχει εναλλακτική. Η απάντηση από έναν αστό πολιτικό που βλέπει πέρα από τη μύτη του: «Η απονομιμοποίηση του μεταπολεμικού κοινωνικού και πολιτικού οικοδομήματος με ευθύνη της ευρωπαϊκής άρχουσας τάξης, πολιτικής και οικονομικής, έρχεται καλπάζοντας και βάζει σε κίνδυνο την ομαλότητα, την κοινωνική συνοχή και ηρεμία, τον τρόπο ζωής που γνωρίσαμε. Η βοή των πλησιαζόντων γεγονότων τείνει να γίνει εκκωφαντική» (Κώστας Καραμανλής, ομιλία στο Πολεμικό Μουσείο, 26/10/2026).

● Ακούω τον αντίλογο από αριστερούς: Πάλι θα καλλιεργήσουμε αυταπάτες ότι ο καπιταλισμός διορθώνεται; Η απάντηση από τον Ζιλ Βενσάν: «Προτιμώ μια Αριστερά να κάνει αυτό που μπορεί, παρά μια Δεξιά να κάνει αυτό που θέλει» («Εφημερίδα των Συντακτών», 28/4/2015).