Κλοπή καλωδίων από την Πολιτική Αεροπορία: Και κλεμμένα και υπερκοστολογημένα

Σε καθεστώς συνεχούς απογείωσης είναι το κόστος για τα έργα εκσυγχρονισμού των συστημάτων αεροναυτιλίας, η παλαιότητα των οποίων αναδείχθηκε περίτρανα με το πολύωρο μπλακάουτ στο FIR Αθηνών τον περασμένο Ιανουάριο.

Μπορεί η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας να ανακοίνωσε ότι η πρόσφατη κλοπή καλωδίων που προορίζονταν για το σύστημα Επικοινωνιών

και Καταγραφής Φωνής (VCRS) «δεν επηρεάζει την υλοποίηση του έργου εγκατάστασης», αναζητούνται τώρα όμως νέα κονδύλια καθώς δεν είχε προβλεφθεί το κόστος για την τηλεπικοινωνιακή διασύνδεση, που βγαίνει πολλαπλάσιο από την προμήθεια του συστήματος.

Το σύστημα VCRS, όμως, είναι ένα μόνο από τα πολλά έργα που καθυστερούν επί σειρά ετών και αφορούν τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Τα μεγαλύτερα κονδύλια αφορούν τα ραντάρ και το σύστημα διαχείρισης DPS των σχεδίων πτήσης μέσα στο FIR Αθηνών, όπου το κόστος συνεχίζει να φουσκώνει, αλλά και μια σειρά άλλων προμηθειών για πομποδέκτες και ραδιοφάρους.

Η «Εφ.Συν.» είχε ασχοληθεί αναλυτικά με τα έργα αυτά («Τα “παγωμένα” έργα που υπονομεύουν την ασφάλεια πτήσεων») στις 10/1/2026, με αφορμή το μπλακάουτ που είχε συμβεί την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026.

Η «πρόοδος» των έργων

Ποια είναι έκτοτε η πρόοδος που έχει σημειωθεί;

■ Πριν αναφερθούμε στα έργα και τις προμήθειες, ας υπενθυμίσουμε ότι εκείνο το μπλακάουτ ήταν η αφορμή για την απομάκρυνση του τότε διοικητή της ΥΠΑ, Γ. Σαουνάτσου. Οκτώ μήνες μετά, η θέση του διοικητή παραμένει κενή και τα καθήκοντά του εκτελεί ο υποδιοικητής Γ. Βαγενάς. Ομως, η ΥΠΑ μετατράπηκε πρόσφατα σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ενώ πριν ήταν Δημόσια Υπηρεσία και τις αποφάσεις υπέγραφε ο αρμόδιος υπουργός Υποδομών και Μεταφορών. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ευθύνη μετακυλίστηκε στον επικεφαλής της ΥΠΑ και ο υπουργός απλώς ασκεί πίεση για την υπογραφή αποφάσεων. Θεωρητικά ο κ. Βαγενάς έχει δικαίωμα να αντισταθεί στις πιέσεις του υπουργού, όμως ο ίδιος είναι υποψήφιος για τη θέση του διοικητή που προκηρύχθηκε μέσω ΑΣΕΠ.

■ Το μεγαλύτερο από τα έργα ήταν εκείνο που αφορά την εποπτεία του ελληνικού εναέριου χώρου και θα αντικαταστήσει το σύστημα PALLAS που εγκαταστάθηκε τη δεκαετία του ’90. Για το νέο σύστημα, ο προϋπολογισμός ξεκίνησε το 2017 από τα 27 εκατομμύρια ευρώ και κατέληξε στις αρχές του 2026 στα 160 εκατομμύρια ευρώ, αφού η εταιρεία Thales (η ίδια που είχε πάρει και το PALLAS) που θα το εγκαθιστούσε πρότεινε συνεχώς νέες αναβαθμίσεις.

■ Την άνοιξη του 2026 αποφασίστηκε τελικά η μεγάλη αυτή προμήθεια να σπάσει σε δύο κομμάτια. Να συνεχίσουν οι απευθείας διαπραγματεύσεις με την Thales για το σύστημα που διαχειρίζεται τα σχέδια πτήσης (DPS), το κόστος του οποίου ανέβηκε στα 126 εκατομμύρια ευρώ. Το υπόλοιπο κομμάτι του έργου που αφορούσε την εγκατάσταση νέων ραντάρ σε διάφορες περιοχές της χώρας έφυγε από τη διαπραγμάτευση με τη γαλλική εταιρεία και θα προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός με προϋπολογισμό 42 εκατομμύρια. Το άθροισμα των δύο τμημάτων, δηλαδή, είναι ήδη αυξημένο κατά 8 εκατομμύρια σε σχέση με τα 160 του τελευταίου προϋπολογισμού. Το σημαντικότερο είναι όμως ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, η διαπραγμάτευση με την Thales περνά από νέους κλυδωνισμούς και είναι αμφίβολο εάν η διαδικασία θα εγκριθεί από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων και το Ελεγκτικό Συνέδριο.

■ Για το τηλεπικοινωνιακό σύστημα VCRS, όπως προαναφέραμε, το έργο εγκατάστασης, κόστους 4,7 εκατομμυρίων ευρώ, προχωρά μετά την απόφαση της κυβέρνησης να μην κάνει διαγωνισμό αλλά να το παραγγείλει με «δωρεά» ιδιωτών. Προκύπτει όμως τώρα νέο θέμα καθώς τα συστήματα αυτά πρέπει να συνδεθούν μεταξύ τους από τηλεπικοινωνιακό πάροχο. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ποσό που ζητείται για τις συνδέσεις σε βάθος χρόνου είναι πολλαπλάσιο από το κόστος της προμήθειας του συστήματος. Και αυτό μπορεί να μην είναι εντελώς περίεργο (τα επικοινωνιακά τέλη ενός φτηνού κινητού είναι πολλαπλάσια της τιμής αγοράς του), αλλά το ερώτημα παραμένει για το αν έπρεπε και αυτά να μπουν στη δωρεά ή να είναι αντικείμενο χωριστού διαγωνισμού.

■ Για τους πομποδέκτες VHF, η προμήθεια με κόστος 4,2 εκατομμύρια υποτίθεται πως ξεμπλόκαρε μετά από περιπέτειες που ξεκίνησαν το 2021 και αφού το 2024 το Ελεγκτικό Συνέδριο αρνήθηκε να επικυρώσει τη σύμβαση επειδή το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δεν είχε υποβάλει τις αποφάσεις ένταξης της πράξης για χρηματοδότηση και έγκρισης της δέσμευσης του ποσού από τον προϋπολογισμό. Ομως, και εδώ απειλείται εμπλοκή καθώς αναζητείται υπεργολάβος για να εγκαταστήσει τα συστήματα – και αυτός μπορεί να επιβάλει πρόσθετο κόστος.

■ Χαρακτηριστική περίπτωση διόγκωσης του κόστους παραμένει και εκείνη για τα συστήματα αεροναυτιλίας που θα εγκατασταθούν στον νέο Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης (ΔΑΗΚ) στο Καστέλι. Εκεί το κόστος ξεκίνησε από τα 75 εκατομμύρια, αλλά ο προμηθευτής (Indra) που επέλεξε ο παραχωρησιούχος ζήτησε 30 εκατομμύρια παραπάνω λόγω πολέμων και άλλων απρόβλεπτων. Το Δημόσιο που χρηματοδοτεί υπέγραψε τη σύμβαση, ενώ ο ΔΑΗΚ ζητά και πρόσθετο διαχειριστικό κόστος 7 εκατομμυρίων ευρώ.