Η ήττα έχει ήδη αρχίσει

Η εκλογική ήττα μιας κυβέρνησης δεν αρχίζει την ημέρα που κλείνουν οι κάλπες. Προηγείται η πολιτική ήττα, όταν χάνει την πρωτοβουλία, όταν η κοινωνία αρχίζει να αμφισβητεί όχι μόνο τις επιλογές της αλλά και την ικανότητά της να ελέγχει την πραγματικότητα. Αυτό συμβαίνει σήμερα.

Στη ΔΕΘ, ο κ. Μητσοτάκης αντιμετώπισε με ειρωνεία το ενδεχόμενο η Νέα Δημοκρατία

να περιοριστεί στο 28%. Εναν μήνα αργότερα, στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ, η συζήτηση κατέβηκε στο 25%. Μάλιστα, ο ίδιος αναγνώρισε ότι με ένα τέτοιο αποτέλεσμα, όσοι αμφισβητούν την ηγεσία του θα είχαν δίκιο. Κι ακόμη δεν έχουμε μπει στην τελική ευθεία των εκλογών. Ο πρωθυπουργός εξακολουθεί να μιλά για αυτοδυναμία, αλλά η συζήτηση που ο ίδιος πλέον αποδέχεται αφορά την έκταση της εκλογικής υποχώρησης και τις συνέπειές της για την ηγεσία του. Με τους ενδοκυβερνητικούς καβγάδες, τις διαφοροποιήσεις και τις αναδιπλώσεις να συνεχίζονται, πόσο θα αργήσουμε να συζητάμε για το 20%; Δεν πρόκειται για πρόβλεψη. Είναι το ερώτημα που γεννά η ίδια η πορεία της κυβέρνησης.

Ο Αντώνης Σαμαράς έχει αναδείξει με τις παρεμβάσεις του τις αντιφάσεις της κυβερνητικής πολιτικής. Και η κυβέρνηση, αντί να απαντά με μια συνεκτική στρατηγική, βρίσκεται όλο και συχνότερα στη θέση να δικαιολογεί τους χειρισμούς της και να περιορίζει το πολιτικό κόστος. Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα δεν έλυσε το πρόβλημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου ούτε απαλλάσσει την κυβέρνηση από την ευθύνη να υπερασπίζεται έμπρακτα τα ελληνικά δικαιώματα. Οι καλές σχέσεις με τους συμμάχους είναι αναγκαίες. Δεν αποτελούν, όμως, υποκατάστατο εθνικής στρατηγικής.

Η Κάσος παραμένει χαρακτηριστική περίπτωση. Κυβερνητικός βουλευτής και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου δήλωσε ότι στα δύο επεισόδια με τις έρευνες βυθού η Ελλάδα υποχώρησε, καθώς οι έρευνες δεν συνεχίστηκαν. Η κυβέρνηση μπορεί να διαφωνεί με αυτή την αποτίμηση. Δεν μπορεί, όμως, να προσπερνά το ουσιαστικό ερώτημα: όταν η Τουρκία αμφισβητεί στην πράξη την άσκηση των δικαιωμάτων μας, ποιο είναι το σχέδιο;

Τα «ήρεμα νερά» δεν είναι στρατηγική. Είναι μια περιγραφή της κατάστασης που θα θέλαμε να έχουμε. Στρατηγική είναι να γνωρίζεις τι επιδιώκεις, πώς το επιτυγχάνεις και τι κάνεις όταν ο άλλος επιχειρεί να σε εμποδίσει. Οι υψηλοί τόνοι δεν συνιστούν αποφασιστικότητα. Στην οικονομία, το ίδιο μοτίβο. Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός προειδοποιεί πλέον για νέες ανατιμήσεις. Τα τεκμήρια για τους ελεύθερους επαγγελματίες, που υπερασπιζόταν ως δίκαιο μέτρο, χρειάζονται τώρα διορθώσεις. Και οι αλιείς χρειάστηκε να κινητοποιηθούν, για να αυξηθεί η επιδότηση στο πετρέλαιο για συγκεκριμένους μήνες. Σε κάθε περίπτωση, η κυβερνητική στάση μεταβάλλεται όταν η πίεση γίνεται έντονη. Αντί για μια σταθερή πολιτική που προλαμβάνει τα προβλήματα, βλέπουμε διορθώσεις υπό την πίεση των γεγονότων. Και αυτό δεν είναι σχέδιο διακυβέρνησης. Είναι διαχείριση πολιτικού κόστους.

Ακόμα και στην υπόθεση Μαζωνάκη, όσα αποκαλύφθηκαν γύρω από τους ελέγχους στον τομέα της Υγείας γεννούν ένα πολύ ευρύτερο πολιτικό ερώτημα. Πώς γίνεται να υπάρχουν κανόνες και αρμόδιοι φορείς, αλλά να αμφισβητείται η λειτουργία τους αφού συμβεί το κακό; Οταν το κράτος κινητοποιείται εκ των υστέρων, όταν οι έλεγχοι και οι ευθύνες αναζητούνται μετά το οποιοδήποτε περιστατικό, όταν η αδιαφάνεια και οι προνομιακές μεταχειρίσεις τροφοδοτούν διαρκώς τη δημόσια συζήτηση, το πρόβλημα δεν είναι η επικοινωνία. Είναι η εμπιστοσύνη.

Ο πολίτης δεν ζητά από το κράτος να προβλέπει τα πάντα. Ζητά να εφαρμόζει τους κανόνες, να ελέγχει εγκαίρως και να αποδίδει ευθύνες χωρίς εξαιρέσεις. Ζητά έλεγχο πριν από την καταστροφή και όχι εξηγήσεις μετά από αυτήν. Αυτό είναι το βαθύτερο πρόβλημα του «επιτελικού κράτους των αρίστων», η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα που καλλιεργεί και στην πραγματικότητα που βιώνει ο πολίτης. Και αυτό δεν αντιμετωπίζεται με καλύτερη επικοινωνία.

Οταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός περνά στην παραδοχή ότι το 25% θα δικαιολογούσε την αμφισβήτησή του, δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε αλλού τα σημάδια της πολιτικής φθοράς. Τα περιγράφει πλέον ο ίδιος, με τα δικά του λόγια. Και όταν μια κυβέρνηση περνά από τη θέση εκείνου που θέτει την ατζέντα στη θέση εκείνου που διαρκώς εξηγεί, απολογείται και προσπαθεί να διαχειριστεί την επόμενη κρίση, τότε η πολιτική ήττα έχει ήδη αρχίσει.

Στην κάλπη θα φανεί η έκτασή της. Η διαδικασία, όμως, έχει ήδη ξεκινήσει.

*Πρ. Υφυπουργός