Η γελοιογραφία έχασε τον ιστορικό της

Την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, έχοντας σώας τας φρένας και πλήρη διαύγεια, έφυγε ήσυχα στα 92 του έτη ο Δημήτρης Σαπρανίδης. Η πολιτική του κηδεία έγινε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στο Κοιμητήριο Καισαριανής. Ακούραστος, πρωτοπόρος και φιλοπερίεργος, ο Σαπρανίδης διέγραψε μια μακροχρόνια πορεία στη δημοσιογραφία, ερωτεύτηκε τη γελοιογραφία και δεν σταμάτησε ποτέ να καταδεικνύει τα στραβά της εξουσίας.

H «Εφημερίδα των Συντακτών», μάλιστα, είχε την τιμή

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1934 και το 1953 ξεκίνησε σπουδές ζωγραφικής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Την ίδια χρονιά ξεκινά και ως δημοσιογράφος στο αστυνομικό ρεπορτάζ του «Βήματος» και των «Νέων» μέχρι το 1967. Φαίνεται, ήταν από τότε «ενοχλητικός», μιας και η χούντα τον διέγραψε από την Ενωση Συντακτών και τον καταδίκασε σε μονοετή φυλάκιση. Το 1971, προβαίνει σε ακόμα μια «ενοχλητική» πράξη εκθέτοντας 40 δικά του αντιδικτατορικά πόστερ, μια έκθεση που θα διαρκέσει μόλις 3 μέρες ώσπου να την κλείσουν οι Αρχές! Μετά τη Μεταπολίτευση, εργάζεται σε μια πλειάδα ενημερωτικών μέσων, από αρχισυντάκτης του περιοδικού «Αντί» (1975-76) έως στη δημόσια τηλεόραση και ραδιοφωνία, καθιερώνοντας, μεταξύ άλλων, την πρώτη «ζωντανή» ραδιοφωνική εκπομπή «Κάθε μέρα παντού» και εισάγοντας την πληροφορική στη μηχανοργάνωση των ειδήσεων της ΕΡΤ.

Η ανιψιά του, θεατρική σκηνοθέτρια και μουσικός Αλίνα Σαπρανίδου μοιράζεται στην «Εφ.Συν.»: «Ανήκε σε μια γενιά και συνομοταξία ανθρώπων που λέμε homo universalis. Ηταν φύσει ανήσυχος άνθρωπος με πάρα πολλά ενδιαφέροντα και πάρα πολλές γνώσεις. Δεν σταματούσε ποτέ να αναρωτιέται και να ψάχνει. Τον χαρακτήριζε, επίσης, η ζωντάνια και το χιούμορ, του άρεσε πάρα πολύ να σχολιάζει με σκωπτική διάθεση τα πάντα».

Εγραψε αρκετά βιβλία και μελέτες για τις τέχνες και τη δημοσιογραφία, όμως το σπουδαιότερό του έργο αποτέλεσε η δίτομη «Ιστορία της Ελληνικής Γελοιογραφίας». Οντας ταυτόχρονα εικαστικός και δημοσιογράφος, συνειδητοποίησε όσο λίγοι τη διττή φύση της γελοιογραφίας: να ασκεί πολιτική κριτική με έργο εικαστικών αξιώσεων. «Μου έλεγε ότι του άρεσε το γρήγορο σκίτσο, το αυθόρμητο», μας λέει η Σαπρανίδου. «Και επίσης τον ενδιέφεραν πολύ η ιστορία και η πολιτική. Η γελοιογραφία συνδύαζε, λοιπόν, όλα αυτά που τον ενδιέφεραν: σκίτσο, χιούμορ, πολιτική και Ιστορία».

Ο Σαπρανίδης επί 30 χρόνια θα αναζητήσει σε κρατικά και ιδιωτικά αρχεία σκοροφαγωμένες εφημερίδες, από τα χρόνια του Οθωνα μέχρι το μιλένιουμ, θα πάρει συνεντεύξεις από ηλικιωμένους γελοιογράφους και ανθρώπους του Τύπου, ενώ θα καταγράψει και ψηφιοποιήσει αμέτρητες γελοιογραφίες, δημιουργώντας τις σχεδόν 1.000 σελίδες της «Ιστορίας της Ελληνικής Γελοιογραφίας, 3.000 Χρόνια Αμφισβήτησης» (Α’ Τόμος 2001, Β’ Τόμος 2006, εκδ. Ποταμός). Μέχρι σήμερα, αποτελεί τη μοναδική και πιο ολοκληρωμένη καταγραφή της εγχώριας γελοιογραφικής παραγωγής, παραμένοντας η σημαντικότερη πηγή για τους μελετητές και λάτρεις αυτής της -κακώς- παραγκωνισμένης τέχνης, αλλά και μια χιουμοριστική Ιστορία του ελληνικού κράτους όσο καμία άλλη.

Με συγκίνηση οι δημοσιογράφοι αποχαιρετούν έναν συνάδελφο και συναγωνιστή και οι γελοιογράφοι αποχαιρετούν τον ιστορικό τους, εκείνον που τους κατάλαβε και αναγνώρισε όσο κανείς. Η «Εφημερίδα των Συντακτών» εύχεται καλή ανάπαυση στον κύριο Σαπρανίδη.