Ενας πρωθυπουργός ξεχασιάρης και ανιστόρητος

Πριν λίγες μέρες, ο πρωθυπουργός κύριος Κ. Μητσοτάκης, έστησε ένα γιορτινό σκηνικό-φιέστα ονομάζεται διεθνώς- για την υπογραφή της σύμβασης εκτέλεσης του έργου Ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου, και μας έκανε γνωστό ότι το έργο θα αρχίσει το 2027.

Τουλάχιστον οι προκάτοχοί του, Κ. Καραμανλής και Α. Σαμαράς, οργάνωναν ανάλογες εκδηλώσεις, όταν εγκαινίαζαν ένα έργο ολοκληρωμένο και όχι με την υπογραφή της Σύμβασης για το Έργο προαναγγέλλοντας την ολοκλήρωσή του μετά από τρία χρόνια.

Από το 1974 υπάρχει ως εθιμικό

κεκτημένο για την ανάδειξη της συνέχειας και της αλήθειας των σχεδιασμών, της μελέτης και της προετοιμασίας των κρίσιμων έργων, να καλούνται και να παρίστανται οι Υπουργοί, που είχαν σημαντική και αποφασιστική συμμετοχή και να αναγνωρίζεται με ειδική μνεία η συμβολή τους με αναφορά σε πρόσωπα, σε προηγούμενους Πρωθυπουργούς και σε προηγούμενες Κυβερνήσεις.

Έτσι έκανε το 2004 ο αείμνηστος υπουργός Γ. Σουφλιάς, στα εγκαίνια της γέφυρας Ρίο – Αντίρριο, κάλεσε τον προκάτοχό του Κ. Λαλιώτη, ο οποίος παρέστη και επαίνεσε την συνεισφορά του στο έργο. Το ίδιο είχε συμβεί κατά τα εγκαίνια, από τις Κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, στα εγκαίνια για το Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», το «ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ», την «Αττική Οδό» και κατ’ αντιστοιχία σε όλα τα εγκαίνια των σύγχρονων υποδομών μεγάλων και μικρών, σε όλες τις Περιφέρειες, τους Νομούς και τις Πόλεις της Χώρας μας.

Προσωπικά ένιωσα ότι η πολιτική έχει την αρμόζουσα συμπεριφορά όταν ο Άρης Σπηλιωτόπουλος, υπουργός τουρισμού στην κυβέρνηση Κ. Καραμανλή, με κάλεσε ως προκάτοχό του, στα εγκαίνια της Μαρίνας Μυτιλήνης, αναγνωρίζοντας τη συμβολή μου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την αλαζονεία του ανατρέπει αυτή την παράδοση «Πολιτικού πολιτισμού», ανατρέπει αυτόν τον εθιμικό και θεσμικό κανόνα με τρόπο προκλητικό, αήθη και ανιστόρητο.

Το έργο του Φαληρικού Όρμου το βάφτισε ΑΕΝΑΟΝ και μας ανέφερε ότι “επιτέλους βάζουμε τέλος σε μια εκκρεμότητα πολλών δεκαετιών’’, φαντασιώνοντας ως Μεσίας το μοναδικό του ρόλο, προβάλλοντας το «Υπέρ – Εγώ» του, εννοώντας «Εγώ» το σκέφτηκα, «Εγώ» το σχεδίασα, «Εγώ» το μελέτησα, «Εγώ» το υπογράφω, «Εγώ» θα το τελειώσω…….

Καμμία αυτοκριτική για τη δική του εφταετία διακυβέρνησης, για τις ολιγωρίες, τις καθυστερήσεις, τις εγγενείς πολιτικές αδυναμίες, τις αστοχίες και τις αγκυλώσεις και τα εμφανή αδιέξοδα. (Δεν θα αναφερθώ εδώ στο Διαγωνισμό, στις διαδικασίες ανάθεσης και στο κόστος του Έργου).

Παρευρέθηκαν μόνον οι Υπουργοί της Νέας Δημοκρατίας. Ευλόγησαν και θαύμασαν εαυτούς, χωρίς καμία αναφορά στους πραγματικούς εμπνευστές και σχεδιαστές του έργου, οι οποίοι ανέθεσαν τις μελέτες και δρομολόγησαν την υλοποίησή του μεγαλύτερου έργου ανάπλασης της χώρας και όχι μόνο της Αττικής όπως είπαν.

Ο Πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του θα είχαν λάβει ολυμπιακό μετάλλιο -αν υπήρχε για την παραπλάνηση και την σπέκουλα όλων των μεγάλων έργων που οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ δρομολόγησαν και εκείνοι καπηλεύονται από το 2019, κόβοντας κορδέλες πάντα σε προεκλογική περίοδο.

Ο Κύριος Μητσοτάκης συνειδητά και προκλητικά αποκρύπτει το ιστορικό της “Ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου’’. Το ιστορικό αυτό δεν το αγνοεί. Αντίθετα το γνωρίζει πολύ καλά, διότι ενημερωνόταν ως υπεύθυνος περιβάλλοντος της Νέας Δημοκρατίας, από εμένα όντας αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος με αρμοδιότητα την χωροταξία και από την τότε Υπουργό την περίοδο 2010-2012 κ. Τίνα Μπιρμπίλη.

Πολλές φορές έχω αρθρογραφήσει και με κάθε λεπτομέρεια έχω αναδείξει όλες τις πτυχές του έργου, γιατί η αλήθεια δεν κρύβεται και δεν μασκαρεύεται. Μετά τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009 η νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Γ. Παπανδρέου προώθησε αυτό το έργο, ως έργο προτεραιότητας και ζωτικής σημασίας για την αστική ανάπτυξη και το παραλιακό μέτωπο της Μητροπολιτικής περιοχής της Αττικής.

Για να υπάρξει ομοιογένεια μεταξύ της Ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου και του “Κέντρου Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος Κ.Π.Σ.Ν.’’, προτάθηκε από την Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος να χρηματοδοτήσει τον ίδιο αρχιτέκτονα του πολιτιστικού κέντρου Κ.Π.Σ.Ν., τον Renzo Piano, για να εκπονήσει την μελέτη όλης της παράκτιας ζώνης.

Το “Ίδρυμα’’ ανταποκρίθηκε και την χρηματοδότησε κατ’ αρχήν με 3 εκατ. Ευρώ. Προσωπικά γνώριζα τον R. Piano γιατί σπούδασα αρχιτεκτονική στην Γένοβα, που είναι ο γενέθλιος τόπος του, και το γραφείο του, έχοντας παρακολουθήσει μαθήματα, ομιλίες και παρουσιάσεις μελετών του.

Ας περιγράψουμε πολύ συνοπτικά κρίσιμα χρονικά ορόσημα του έργου:

Με τον νόμο 3843/2010, προσδιορίσαμε τον χώρο, τους όρους και τις υποδομές μιας ενιαίας παρέμβασης. Προσδιορίσαμε μια μητροπολιτική ανάπλαση διασφαλίζοντας κλιμακωτά και τους αναγκαίους πόρους χρηματοδότησης κατά φάσεις (σχεδιασμός, μελέτη, εκτέλεση).Αρχές του 2010 ανατέθηκαν οι μελέτες, που εκπονήθηκαν σε τέσσερεις φάσεις: α) Σχέδιο γενικής διάταξης, β) Προπαρασκευαστικές μελέτες των έργων υποδομής και δικτύων, γ) Μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων με ενσωμάτωση της τεχνοοικονομικής μελέτης, δ) Οριστικές μελέτες εφαρμογής.Την διετία 2010-2012 οι συναντήσεις μας με τον R. Piano γίνονταν στην Αθήνα ή στο στούντιο του στην Γένοβα.15 Οκτωβρίου 2010, στην Γένοβα μας παρουσίασε το master plan της μελέτης30 Ιουνίου 2011, παρουσίασε την μελέτη στην Αθήνα στο Tae Kwon Do, παρουσία του τότε πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, της ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, των Δημάρχων της περιοχής, του τότε Περιφερειάρχη Γ. Σγουρού.23 Νοεμβρίου 2011, ολοκληρώθηκε η διαβούλευση της ‘’Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων’’ και η Σύνταξη του Προεδρικού Διατάγματος και Προκηρύχθηκε ο Διαγωνισμός ανάθεσης της μελέτης της Κεντρικής Προβλήτας, που ήταν και το πιο εμβληματικό έργο από τις τρεις προβλήτες που προβλέπονται στην μελέτη.20 Φεβρουαρίου 2012, εισηγήθηκα στην Βουλή τον νόμο 4040/2012, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα λειτουργίας του πάρκου, αυξάνοντας την δόμηση από 2.500 τ.μ. σε 4.000 τ.μ. και την κάλυψη από 5.500 τ.μ. σε 8.500 τ.μ.. Επίσης συμπεριλήφθησαν και 6.400 τ.μ. ανοικτών στεγάστρων με μηδενική δόμηση για την ενεργειακή εξυπηρέτηση του πάρκου 550 στρεμμάτων.

Ο κ Μητσοτάκης εξήγγειλε ότι σε 30 μήνες, ήτοι τέλη του 2029, θα έχει ολοκληρωθεί το έργο, ήτοι 16 χρόνια μετά την ολοκλήρωση της μελέτης.

Δυστυχώς δεν συμπεριλαμβάνεται στο έργο που ανατέθηκε το ιστορικό τοπόσημο του Φαλήρου που είναι η Μεγάλη Προβλήτα, που υπήρχε έμπροσθεν του εμβληματικού “Hotel Ακταίο’’, και οι δύο μικρότερες που περιέχονται στην μελέτη του R. Piano.

Για την σύνδεση του πάρκου με την πόλη της Αθήνας και τα παρακείμενα προάστια σχεδόν οκτώ χρόνια διακυβέρνησης δεν φρόντισαν ούτε για ένα προσχέδιο.

Οι μέχρι σήμερα υποδομές, οδοποιία, δίκτυα, κ.α. έχουν γίνει χωρίς να έχει ο μελετητής κληθεί έστω για μια ενημέρωση.

Από εδώ και πέρα θα εκτελεστεί το πιο ευαίσθητο και το πλέον εμβληματικό μέρος του έργου, και δεν είναι μόνο οι περιπατητικές διαδρομές, οι υδατοδεξαμενές, οι φυτεύσεις, κ.α..

Αυτή η τελική φάση όπως έχω γράψει σε άρθρο μου πριν ένα χρόνο είναι η “Κορύφωση της Αισθητικής του Μεγάλου Έργου’’, και επιβάλλεται στενή συνεργασία με τον μελετητή, όπως επείγει η θεσμοθέτηση επ’ ακριβώς της μορφής και το καθεστώς του φορέα διαχείρισης όπως το είχαμε σχεδιάσει.

Στις Δημοκρατικές Πολιτείες υπάρχει θεσμική συνέχεια στην διοίκηση, και η επόμενη διαβουλεύεται την προηγούμενη.

Ο κ. Μητσοτάκης χρέωσε την καθυστέρηση και τις παλινωδίες οκτώ χρόνων στον αποπευθέντα περιφερειάρχη Γ. Πατούλη, και ξεμπέρδεψε χωρίς να απολογηθεί ότι ο Γ. Πατούλης ήταν η προσωπική επιλογή του και ο εκλεκτός της Νέας Δημοκρατίας για την Περιφέρεια Αττικής.

Βίωσα προσωπικά και άλλη φορά την προκλητική συμπεριφορά στα εγκαίνια του μεγάλου οδικού άξονα Καλλονή – Σίγρι στην Λέσβο πάλι δύο μήνες πριν τις εκλογές του 2023.

Εδώ κρίνω σκόπιμο να περιγράψω ένα άλλο διδακτικό παράδειγμα της αλλαζονικής και εγωπαθούς συμπεριφοράς του Κυριάκου Μητσοτάκη με τόπο αναφοράς την Λέσβο.

Ο Πρωθυπουργός έφθασε στο νησί, στις 12:00 το μεσημέρι, έβγαλε ένα δεκάρικο, έκοψε την κορδέλα, έβγαλε φωτογραφίες και αποχώρησε.

Η μόνη σχέση που είχε με το έργο ήταν η παρουσία του στα εγκαίνια γνωρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ ανέθεσαν τις μελέτες και δημοπράτησαν το έργο.

Για κακή του τύχη – ίσως δεν είχε ενημερωθεί καλά – επισκέφθηκε ανεπισήμως, ως τουρίστας το άλλο μεγάλο έργο του ΠΑΣΟΚ, ένα εμβληματικό έργο της Λέσβου, το Μουσείο του Απολιθωμένου Δάσους στο Σίγρι.

Δυστυχώς λίγο μετά άρχισαν να διολισθαίνουν τα πρανή του οδικού άξονα Καλλονή – Σίγρι. Μετά από τρία χρόνια από την φιέστα των εγκαινίων, διακόπηκε η κυκλοφορία.

Αιτία βασική υπήρξε η περικοπή και η μείωση του αντικειμένου του έργου.

Πριν λίγες μέρες η κυβέρνηση προχώρησε -με την γνωστή της μέθοδο- σε απευθείας ανάθεση ύψους εκατομμυρίων για την αποκατάσταση των ζημιών του άξονα Καλλονή – Σίγρι. Βεβαίως ο αυτοθαυμαζόμενος Πρωθυπουργός έχει στο αρχείο τις μεγαλοστομίες στη φιέστα των εγκαινίων και σίγουρα θα έχει στο αρχείο του το ψαλίδι, τις κορδέλες και τις φωτογραφίες των εγκαινίων του έργου.

Εύχομαι το μεγάλο έργο της ‘’Ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου’’ να μην υποστεί περεταίρω περικοπές και να εφαρμοστεί στο σύνολό της η μελέτη του μεγάλου αρχιτέκτονα Renzo Piano, ο οποίος έτυχε επίσημης αναγνώρισης από όλες τις χώρες του κόσμου που μελέτησε και υλοποιήθηκαν έργα του, πλην της Ελλάδας.

Βεβαίως στην πατρίδα του την Ιταλία, ως πρόσωπο διεθνούς κύρους και με πάνδημη αναγνώριση, εδώ και πολλά χρόνια ανακηρύχθηκε ισόβιος Γερουσιαστής.

Εύχομαι και ελπίζω μετά από τόσα χρόνια καθυστερήσεων και αναμονής να ολοκληρωθεί το έργο χωρίς υπερβάσεις στους χρόνους και στους προϋπολογισμούς.

* Αρχιτέκτων μηχανικός, τέως αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και τέως βουλευτής