Ενας δρομάκος στο Κουκάκι

Πάντα με μπέρδευε αυτή η περιοχή. Από πού κι ώς πού πάει το Κουκάκι και πότε αλλάζει σε Γαργαρέτα; Γνωρίζω βέβαια ότι τα τοπωνύμια οφείλονται σε επώνυμα: ο Κουκάκης ήταν στην εποχή του πρώτη φίρμα στα νυφικά κρεβάτια. Ο Γαργαρέτας, μεγαλοκτηματίας στην περιοχή.

Ο Κουκάκης έγινε ουδέτερο, ο Γαργαρέτας, θηλυκό! Τέλος πάντων, μεταξύ Κουκακίου και Γαργαρέτας, υπάρχει γραφικός δρομάκος, πεζόδρομος, με σκαλιά που βγάζει στην περιφερειακή Φιλοπάππου. Ονομάζεται Αντώνιου Αλμέιδα.

Σε όλη την περιοχή οι πιο πολλοί δρόμοι είναι αφιερωμένοι, τιμητικά, σε φιλέλληνες. Αλλοι έπεσαν

για την Ελλάδα, άλλοι αγωνίστηκαν ποικιλοτρόπως για την ανεξαρτησία μας. Ενας από τους πολλούς ήταν ο Αντόνιο Φιγκέιρα ντ’ Αλμέιδα. Αξιοσημείωτη περίπτωση. Διότι ήταν Πορτογάλος –πιθανότατα και ο μοναδικός–, διότι η Πορτογαλία δεν ήταν χώρα με οργανωμένο φιλελληνισμό, όπως ήταν π.χ. η Γαλλία και η Αγγλία.

Ο Αλμέιδα γεννήθηκε σαν σήμερα, 4 Ιουλίου, το 1784. Καταγόμενος από οικογένεια στρατιωτικών, έγινε αξιωματικός του πορτογαλικού στρατού. Πολέμησε το 1808, στη μάχη της Ιβηρικής Χερσονήσου εναντίον του Ναπολέοντα. Γοητευμένος από την Ελληνική Επανάσταση, ήρθε στην Ελλάδα 41 ετών, το 1825. Κατετάγη στον τότε τακτικό ελληνικό στρατό που διοικούσε ο Γάλλος φιλέλληνας Κάρολος Φαβιέρος και υπό τις διαταγές του μετείχε, επικεφαλής ίλης ιππικού, στην εκστρατεία απελευθέρωσης της Χίου, 1825. Πολέμησε επίσης με τον Κολοκοτρώνη και ανδραγάθησε στη νικηφόρα μάχη του Μεχμέταγα (Γαρέα, Αρκαδία) εναντίον του Ιμπραήμ, 200 χρόνια από σήμερα: 18 Ιουλίου 1826.

Αρχές του 1827 μετέχει στη μάχη της Αττικής, υπό τον Καραϊσκάκη. Ο κυβερνήτης Καποδίστριας του αναθέτει στην επιθεώρηση του τακτικού στρατού και την αναδιοργάνωση του ιππικού. Συνταγματάρχης πλέον του ιππικού, διορίζεται φρούραρχος Ναυπλίου (πρωτεύουσας). Οπου και συλλαμβάνει τον εκ των δολοφόνων του κυβερνήτη, Γιώργο Μαυρομιχάλη. Η Εθνοσυνέλευση τον προάγει σε στρατηγό. Ομως η βαυαρική αντιβασιλεία του ανήλικου ακόμα Οθωνα –ο διαβόητος κόμης Αρμανσμπεργκ δηλαδή– τον υποβιβάζει… ευγνωμόνως σε συνταγματάρχη και τον… εξορίζει φρούραρχο στην Αίγινα. Παντρεύτηκε τη Ζωή Μαυροκορδάτου, πιθανόν της γνωστής οικογένειας, πάντως, σίγουρα, όχι κόρη του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου.

Εδώ ανέπνευσα, διότι αυτός ο Μαυροκορδάτος είναι αυτός που ηγήθηκε… εξ αποστάσεως της σφαγής του απανθίσματος των φιλελλήνων από τον Κιουταχή στην ολέθρια μάχη του Πέτα, πάλι σαν σήμερα, 4 Ιουλίου, το 1822. Και αλίμονο, εμείς οι μεταγενέστεροι, ομοίως αγνώμονες και ανιστόρητοι όσο τότε οι Βαυαροί, αλλάξαμε έναν άλλο δρομάκο, στην Πλάκα αυτόν, που έβγαζε πάνω στην οδό Φιλελλήνων και λεγόταν –εις μνήμην εθνικού πένθους– Μάχης του Πέτα, σε… Κωνσταντίνου Τσάτσου, με το «Μάχης Πέτα» σε… υποσημείωση. Και διηγώντας τα να (γελάς και να) κλαις.

Εγραψαν, ενδεικτικά, για τον άμαχο «μαχητή» στη Μάχη του Πέτα Μαυροκορδάτο μεταξύ πολλών: ο ιστορικός Διονύσιος Κόκκινος: «…ήρχισε τον ανταγωνισμόν προς τον Δημήτριον Υψηλάντη, τον οποίον ήθελε να υπερτερήση και ως στρατιωτικόν». Ο επίσης ιστορικός Δημήτριος Βερναρδάκης: «Ο ανήρ ούτος ουδέποτε πρότερον εκράτησεν ουδ’ εδιδάχθη να κρατή ξίφος αλλ’ η πάντολμος δοξομανία του ώθησεν αυτόν, την Ελλάδα, και στίφος όλον ευγενών φιλελλήνων εις την καταστροφήν του Πέτα». Ο συγγραφέας Θεόδωρος Δ. Παναγόπουλος («Ολα στο φως», Ενάλιος): «Ζωσμένος το σπαθί και κρατώντας στο χέρι τη στραταρχική ράβδο, κακέκτυπο ομοίωμα του Μεγαλέξανδρου, οδήγησε στο θάνατο, που παραμόνευε στο Πέτα, δύο λόχους Φιλελλήνων και άλλους τόσους Ελληνες, θύματα της αφροσύνης ολέθριου 30χρονου εγωπαθούς, εξοπλισμένου από τη Βουλή των ομοίων του, με δικτατορικές εξουσίες».

Ο Ντ’ Αλμέιδα πέθανε στη Βενετία το 1847. Οσοι περάσετε από τον δρομάκο του, κοντοσταθείτε και θυμηθείτε τον…