Χώρα για συχώριο

Ας το παραδεχτούμε πλέον. Η Ελλάδα έχει πεθάνει και η κηδεία της τελείται καθημερινά στις βουβές πλατείες, στα καμένα δάση, στις βιτρίνες της ακρίβειας, στις ουρές των αεροδρομίων. Στο εφήμερο τέρας των σκανδάλων.

Κάθε εικοσιτετράωρο φέρνει μαζί του και μια νέα αποκάλυψη, ένα νέο σκάνδαλο που έρχεται να αντικαταστήσει το προηγούμενο, σε έναν ασταμάτητο κύκλο πολιτικής, οικονομικής

Οταν λέμε πια «η χώρα είναι για συχώριο», δεν ζητάμε επιείκεια για τα λάθη της, αλλά προφέρουμε την ύστατη ευχή πάνω από το φέρετρό της. Αυτός ο τόπος έχει νοσήσει βαριά, έχει παραδώσει το πνεύμα, κι εμείς, οι υποτιθέμενοι ζωντανοί, είμαστε οι θλιβεροί συγγενείς που παρακολουθούν την αποσύνθεση, ανίκανοι να θρηνήσουν πραγματικά. Το σώμα της πατρίδας κείτεται ψυχρό κάτω από έναν ήλιο που μοιάζει πλέον με νεκρικό κερί παρά με πηγή ζωής.

Τα χωριά μας, με τα γκρεμισμένα ντουβάρια και τα χορταριασμένα κατώφλια, είναι τα πρώτα νεκροταφεία αυτής της ανώνυμης καταστροφής. Και ποιος δεν ανατρέχει εκεί που κάποτε πάλλονταν η χαρά και η ζωή; Τώρα βασιλεύει η απόλυτη σιωπή των μνημείων.

Οι πόλεις, από την άλλη, μετατράπηκαν σε απρόσωπα μαυσωλεία από μπετόν, όπου οι άνθρωποι δεν συμβιώνουν αλλά στοιβάζονται, αποξενωμένοι και παραιτημένοι, σαν σκιές στον Αδη.

Πεθαίνουν οι χώρες; Και βέβαια πεθαίνουν όταν στερεύει η παιδεία, η ιστορική μνήμη, και όταν οι λέξεις χάνουν το βάρος τους. Πεθαίνουν όταν η δικαιοσύνη γίνεται λείψανο και η αξιοπρέπεια είδος προς εξαφάνιση. Η χώρα που ξέραμε, η Ελλάδα της αλληλεγγύης, του μέτρου και της ποιητικής ανάσας, έχει ενταφιαστεί κάτω από τόνους κυνισμού, απληστίας και φτηνής εντύπωσης. Μετατράπηκε σε σκηνικό, σε τουριστική ατραξιόν για ξένους, σε «ένα αδειανό πουκάμισο» χωρίς σώμα να το κατοικεί. Τα νιάτα της, η τελευταία της ζωτική πνοή, την αποχαιρετούν για να σωθούν, αφήνοντας πίσω τους μια γη γερόντων και φαντασμάτων.

Ας της δώσουμε, λοιπόν, το καλό συχώριο. Οχι με την ελπίδα μιας ανάστασης που δεν πρόκειται να έρθει, αλλά με τη θλίψη εκείνου που αντικρίζει το οριστικό τέλος. Ας ανάψουμε ένα κερί στη μνήμη της χώρας που υπήρξε κάποτε φως και σήμερα είναι μόνο σκοτάδι και στάχτη. Το «συχώριο» για την Ελλάδα είναι η παραδοχή της ήττας μας, καθώς όταν μια χώρα πεθαίνει, η ευθύνη βαραίνει τους ζωντανούς που την άφησαν να ξεψυχήσει αβοήθητη.

Κι όμως, ακριβώς επειδή αυτό το σκοτάδι έγινε πηχτό, η παραμικρή σπίθα αποκτά ξαφνικά τη δύναμη πυρκαγιάς. Στα βάθη αυτού του απέραντου νεκροταφείου ιδεών, κάτι επιμένει ακόμα να ανασαίνει κρυφά. Είναι οι ελάχιστοι που αρνούνται να συνηθίσουν την ασχήμια, οι νέοι που δημιουργούν πεισματικά μέσα στα ερείπια, οι λέξεις των ποιητών μας που αρνούνται να σβήσουν. Αν το «καλό συχώριο» σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής, ας γίνει η αφετηρία για μια βαθιά κάθαρση.

Το τέλος του παλιού κόσμου είναι πάντα η γέννηση του επόμενου. Πιστεύω ακράδαντα πως η αληθινή ανάσταση δεν έρχεται ποτέ από εκείνους που καρτερούν θαύματα, αλλά από εκείνους που, ακόμα και μπροστά στο μνήμα, αρνούνται να ξεχάσουν πώς είναι να ζεις με τον ήλιο.

*Φιλόλογος, ποιήτρια, συγγραφέας