Χαμογελάτε – είναι τρομαχτικό!

09:41 18/10/2026 - Πηγή: efsyn

Είχα ανατσουτσουρώσει. Κάγκελο το τριχίδιον! Οχι φυσικά από τη σκηνή του μαχαιρώματος στο ντους (αν και το 1960 που βγήκε το «Ψυχώ» ήταν Παναγία Βόηθα! Τρέχαν έντρομοι έξω από τα σινεμά σού λέει). Αλλά από το χαμόγελο. Αυτό το στεγνό, παιδικό, βαθιά αρρωστημένο χαμόγελο του Πέρκινς στο τέλος. Ισα που ξεπροβάλλει. Ως μία αυτάρεσκη βεβαιότητα ότι η βία μπορεί να παρουσιαστεί ντροπαλή και αθώα. Αδιανόητη σκηνή…

Μέχρι να δω το «Funny Games» του Χάνεκε. Τον μισώ τον Χάνεκε. Μισώ! Και τη «Λευκή Κορδέλα» του και την πολύχρωμη μοκέτα του. Α πα πα… Χώρισα. Είδα με γκόμενο το «Funny Games», ένα

διαστροφικό παιχνίδι βίας κι εξουσίας, με δύο καλόπαιδα της καλοκοινωνίας να μπαίνουν σ’ ένα σπίτι και να βασανίζουν φριχτά την οικογένεια. Και σε μια στιγμή, ο ένας γυρίζει κοντινό στην κάμερα και χαμογελάει αυτάρεσκα. Τα κατάφερε ο Χάνεκε. Στο τότε αγόρι μου άρεσε, εγώ είχα γίνει έξαλλη, χωρίσαμε, ναι, γι’ αυτό χώρισα, μίσησα τον Μίκαελ, μίσησα και το καλό σινεμά που κάνει, σιχάθηκα το υποδόριο μήνυμα «κατανάλωσης της βίας ως ψυχαγωγίας» που αχνοφαίνεται στην ταινία και τέλος. Εκείνο το γκρο πλαν στο χαμόγελο του πρωταγωνιστή δεν θα το ξεχάσω ποτέ.

Είχε προηγηθεί, βέβαια, το χαμόγελο της Γάτας στην Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων του Λιούις Κάρολ-άλλος από κει. Αυτής της βρομόγατας που εξαφανίζεται σταδιακά έως που μένει μόνο το χαμόγελό της. Η Αλίκη παρατηρεί ότι έχει δει γάτα χωρίς χαμόγελο, αλλά ποτέ χαμόγελο χωρίς γάτα. Τουτέστιν, η ευχάριστη έκφραση εξακολουθεί να υπάρχει, ενώ ο άνθρωπος και η ευθύνη έχουν εξαφανιστεί. Οχι ευχαριστώ, δεν θα πάρω. Εχω βγει, πλέον, απ’ την κουνελότρυπα – θέλω χαμόγελο μ’ ευθύνη.

Εχω βγει;… Ο Γκόγια, γέρος, μόνος και κουφός, δημιούργησε τους 14 Μαύρους Πίνακες στους τοίχους της βίλας που έμενε. Ανάμεσά τους και το «Προσκύνημα στο Σαν Ισίδρο»: μία πυκνή πομπή προχωρά μέσα σε σκοτεινό τοπίο. Πρόσωπα με ανοιχτά στόματα, παραμορφωμένα χαρακτηριστικά και εφιαλτικά χαμόγελα μετατρέπουν τη συλλογική εκδήλωση σε απειλητική μάζα.

Ακριβώς όπως εκείνες οι κοπέλες. Μόνο που εκείνες… εκείνες έδειχναν τόσο φρέσκιες. Τόσο νέες. Τόσο υπέροχες. Τρώνε μύρτιλα, κάθονται στον φράχτη και χαμογελάνε. Πόσο πανέμορφα χαμογελάνε! Ο Καρλ Χέκερ τις απαθανάτισε. Υπασπιστής στο Αουσβιτς ήταν ο Καρλ. Και τα κορίτσια αυτά, βοηθητικό προσωπικό των SS. Τρώνε μύρτιλα έξω από το Αουσβιτς, κουνώντας τα ποδαράκια τους. Πάνω κάτω, πάνω κάτω. Στην εικόνα βλέπεις νιάτα, ανεμελιά και κανονική χαρά. Σε έναν κόσμο κανονικής εξόντωσης, οι εξοντωτές είναι κανονικά χαρούμενοι. Μπορούν να είναι…

Πριν από λίγες μέρες έβρεξε. Πολύ. Σ’ ένα εστιατόριο στη Σαντορίνη, νερά κατηφορίζουν προς τα μέσα. Δύο εργαζόμενοι προσπαθούν να τα εμποδίσουν σκουπίζοντας. Σκουπίζουν με μανία. Μέσα, οι πελάτες συνεχίζουν να περνάνε όμορφα. Αν το νερό ανέβαινε κι άλλο, θα τους έφερναν ψηλότερες καρέκλες. Υπάρχουν λύσεις. Δύο άνθρωποι θα συνέχιζαν να σπρώχνουν την πλημμύρα και οι υπόλοιποι θα ανέβαιναν λίγο. Ετσι προοδεύουν οι κοινωνίες. Με αναβάθμιση καθίσματος. Ετσι προοδεύουν. Ετσι ε; Μία κοπέλα, νέα κοπέλα, τους βιντεοσκοπεί. Οχι τους πελάτες, τους συναδέλφους της. Και χαμογελάει. Ισως το τρομακτικότερο χαμόγελο απ’ όλα τα παραπάνω. Δεν μετέχει. Δεν έδωσε αυτή την εντολή. Αλλά κοιτάζει. Με χαμόγελο.

Κι εμείς θα τους χαμογελάσουμε. Σαν έρθουν, θα σηκώσουμε ευγενικά τα πόδια, να σφουγγαρίσουν από κάτω τους. Και θα τους χαμογελάσουμε. Και τότε θα δούμε, πώς κοιτάμε εμάς τους ίδιους.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords