«Δουλεύοντας» με τους σκύλους

Δύο γενιές πίσω η οικογένεια μου ήταν αυτό που θα λέγαμε αγροτοκτηνοτροφική, όπως χιλιάδες άλλες στα χωριά. Τι «αγροτοκτηνοτροφική» δηλαδή; Λίγα γελάδια, λίγες ελιές και φραγκοσυκιές, μερικές κατσίκες για το γάλα, κάποιες κότες για τα αυγά και πάντα…ένας – δύο σκύλοι.

Ημίαιαιμοι σκύλοι που είχαν πολλές «δουλειές» να κάνουν : να περιφρουρούν το σπιτικό, να προστατεύουν τα ζώα από τα αγριμικά, να κυνηγάνε για το τσουκάλι της οικογένειας, να συνοδεύουν τον κύρη τους και να τον προειδοποιούν για κάποια «χωσία», όταν η οικογένεια είχε «έχθρητα» με κάποια άλλη…

Σήμερα, βέβαια, το να «εργάζεται»

Τι, δεν τα μάθατε; Τώρα οι σκύλοι πρέπει να φορούν πλοβεράκια, να τρώνε βίγκαν τροφή και να κοιμούνται οπωσδήποτε σε κρεβάτια ή καναπέδες. Αν π.χ. κοιμούνται στο σπιτάκι της αυλής, είστε «κακοποιητής». Και αν δεν αυτοπροσδιορίζεστε… ως «σκυλομπαμπάδες» ή «σκυλομαμάδες» , δεν τα αγαπάτε τα ζώα σας, ίσως και να τα «κακοποιείτε».

Υπάρχει ένας κόσμος που ούτε περνάει από το μυαλό του ότι ένας σκύλος μπορεί να είναι χαρούμενος όταν τρέχει και μυρίζει σε ένα δάσος, όταν κολυμπάει σε ένα ποτάμι, όταν κατευθύνει ένα κοπάδι αγροτικών ζώων, ή όταν γαβγίζει τα ίχνη ενός λαγού.

Γιατί γίνεται αυτή η παρανόηση; Νομίζω γιατί όσο περισσότερο απομακρύνεται ο άνθρωπος από την ύπαιθρο και τη φύση, τόσο περισσότερο αισθάνεται την ανάγκη να την ερμηνεύσει, να την «ανθρωποποιήσει», να την «τακτοποιήσει» μέσα στα μέτρα της δικής του ευαισθησίας.

Οπότε, ο σκύλος παύει να είναι ένα ζώο με συγκεκριμένες καταβολές, αισθήσεις και ανάγκες. Γίνεται ένα είδος τετράποδου ανθρώπου, που φοράει πουλοβεράκι όταν κάνει κρύο, κοιμάται στο κρεβάτι και έχει… δικό του προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα!

Ο άνθρωπος της πόλης κοιτάζει τον σκύλο του και… βλέπει τον εαυτό του, το «παιδί» του.

Όμως, ο σκύλος δεν είναι άνθρωπος με τέσσερα πόδια, έχει έναν διαφορετικό κόσμο αισθήσεων. Και θέλει να κάνει πράγματα, να έχει ρόλο…

Ο σκύλος που τρέχει στο δάσος και ψάχνει με τη μύτη του δεν κάνει «μια βόλτα». «Διαβάζει».

Ο σκύλος που ακολουθεί ένα ίχνος δεν «ταλαιπωρείται». Χρησιμοποιεί τον κόσμο.

Ο ποιμενικός που προστατεύει ένα κοπάδι δεν κάνει…υπερωρίες. Κάνει αυτό για το οποίο έχει επιλεγεί και εκτρέφεται επί γενιές.

Άραγε, ο σκύλος του διαμερίσματος είναι πιο «ελεύθερος» και ευτυχισμένος, επειδή φοράει πλοβεράκι και κάνει δυο φορές την ημέρα τον γύρο μιας πλατείας στην Κυψέλη; Ή είναι παγιδευμένος σε μια σχέση φαινομενικής αγάπης, που στην ουσία είναι «απαλλοτρίωση» των ενστίκτων, του σώματος και της φύσης του;

Η εργασία του σκύλου δεν είναι «καταναγκαστική» όταν γίνεται με βάση το ένστικτο και το δέσιμο με τον άνθρωπο του.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εργασία είναι αυτομάτως καλή ή ότι κάθε χρήση σκύλου είναι δικαιολογημένη. Ένα ζώο μπορεί να κακοποιηθεί, να εξαντληθεί, να φοβηθεί, να τραυματιστεί ή να χρησιμοποιηθεί ανεύθυνα.

Όμως, «ευζωία» είναι και η δυνατότητα ενός ζώου να κινείται, να εξερευνά, να μαθαίνει, να χρησιμοποιεί τις ικανότητές του και να εκφράζει συμπεριφορές που έχουν σημασία για το είδος και τον χαρακτήρα του.

Ο σκύλος δεν ονειρεύεται απαραίτητα ένα καλύτερο βιογραφικό στο Instagram. Μπορεί να προτιμά να τρέχει. Να μυρίζει. Να ψάχνει. Να μαθαίνει. Να συνεργάζεται.

Ζητά να του επιτρέψουμε να είναι σκύλος, να του προσφέρουμε μια ζωή που να έχει νόημα και για εκείνον.

Ο σκύλος του αγρότη, του βοσκού ή του κυνηγού, δεν είναι υποχρεωτικά «θύμα» επειδή «δουλεύει».

Μπορεί να είναι ένα ζώο που γνωρίζει τι του ζητούν, το… απολαμβάνει και έχει δημιουργήσει έναν βαθύ δεσμό συνεργασίας με τον άνθρωπό του.

Γιατί υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στο «αναγκάζω ένα ζώο να υποφέρει» και στο «ζητώ από ένα ζώο να κάνει αυτό που του αρέσει να κάνει».

Έχει ευθύνη, βέβαια, όλο αυτό…

Απαιτεί να σηκωθείς από τον καναπέ στις έξι το πρωί, να βγεις στη βροχή, να περπατήσεις στο βουνό, να εκπαιδεύσεις, να καθαρίσεις λάσπες, να περιποιηθείς πατούσες, να ξεμπλέξεις το τρίχωμα του από τα τριβόλια και τα άγανα.

Μερικές φορές η αγάπη είναι ένας σκύλος που γυρίζει σπίτι εξαντλημένος, ξαπλώνει κοντά σου και κοιμάται με τη βαθιά ηρεμία του ζώου που έκανε αυτό που του αρέσει να κάνει.

Αγάπη είναι να μπορείς να κοιτάξεις ένα άλλο πλάσμα, διαφορετικό από εσένα, με διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικό τρόπο να υπάρχει — και να πεις:

«Έλα, πάμε να το κάνουμε μαζί»

Κι ύστερα να ανοίξεις την πόρτα και να βγείτε έξω..

του Δημήτρη Στριλάκου