Ψηφιακό μπλόκο στη φοροδιαφυγή

Με ένα νέο πακέτο ψηφιακών παρεμβάσεων, που στοχεύει σε μόνιμα έσοδα 2,2 δισ. ευρώ ετησίως, η κυβέρνηση θέτει από το 2026 ψηφιακό μπλόκο στη φοροδιαφυγή, ενεργοποιώντας σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ ένα ενιαίο πλέγμα ελέγχων που αλλάζει ριζικά τον τρόπο παρακολούθησης της οικονομικής δραστηριότητας. Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκονται η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση σε όλες τις επιχειρήσεις και τα ψηφιακά δελτία αποστολής,

Παράλληλα, δημιουργείται Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων για τον εντοπισμό αδήλωτων τετραγωνικών και ενοικίων, ενώ ενισχύεται η αξιοποίηση εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης για στοχευμένους ελέγχους βάσει προφίλ κινδύνου. Στο ίδιο πλαίσιο, έως το 2026 ολοκληρώνεται και το θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση και φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων, κλείνοντας ένα ακόμη πεδίο φοροδιαφυγής που έως σήμερα λειτουργούσε σε γκρίζα ζώνη.

Το νέο πακέτο μέτρων πατά πάνω σε μια στρατηγική που εφαρμόζεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια και έχει ήδη αποδώσει απτά δημοσιονομικά αποτελέσματα. Η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, η γενίκευση των ηλεκτρονικών πληρωμών και η εντατικοποίηση των ελέγχων άλλαξαν σταδιακά τον χάρτη της φορολογικής συμμόρφωσης. Το 2024 τα έσοδα που αποδίδονται στον περιορισμό της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ, ενώ για το 2025 εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 2,2 δισ. ευρώ. Για το 2026, ο στόχος του οικονομικού επιτελείου δεν είναι απλώς να επαναληφθεί αυτή η επίδοση, αλλά να παγιωθεί, ώστε να αποτελέσει σταθερή και μόνιμη βάση εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ», δηλαδή η απόσταση ανάμεσα στα θεωρητικά έσοδα που θα έπρεπε να εισπράττονται υπό πλήρη συμμόρφωση και στα ποσά που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία. Κεντρικός πυλώνας του νέου πλαισίου είναι η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση σε όλες τις επιχειρήσεις από το 2026. Η εφαρμογή της θα ξεκινήσει σταδιακά από τις αρχές του έτους και θα αφορά τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων εντός Ελλάδας, καθώς και τις συναλλαγές με επιχειρήσεις τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στην πράξη, κάθε τιμολόγιο θα διαβιβάζεται αυτόματα σε ψηφιακή μορφή στην ΑΑΔΕ, τη στιγμή της έκδοσής του. Για παράδειγμα, μια εμπορική επιχείρηση που πωλεί προϊόντα σε χονδρέμπορο δεν θα μπορεί πλέον να «καθυστερεί» ή να «πειράζει» τα παραστατικά της, καθώς τα στοιχεία θα καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο στο πληροφοριακό σύστημα της Εφορίας.

Για τις συναλλαγές με επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η ηλεκτρονική τιμολόγηση θα παραμείνει προαιρετική, ωστόσο στελέχη του οικονομικού επιτελείου εκτιμούν ότι σταδιακά θα επικρατήσει και εκεί, καθώς απλοποιεί διαδικασίες, μειώνει το διοικητικό κόστος και περιορίζει τα λάθη.

Η άμεση διαβίβαση των τιμολογίων σε ψηφιακή μορφή δίνει στην ΑΑΔΕ τη δυνατότητα να πραγματοποιεί διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας αποκλίσεις ανάμεσα σε δηλωθέντα και πραγματικά στοιχεία. Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση δηλώνει χαμηλό κύκλο εργασιών αλλά εμφανίζει υψηλές αγορές ή αυξημένες διακινήσεις προϊόντων, το σύστημα μπορεί να τη «σημαδέψει» αυτόματα ως ύποπτη για έλεγχο. Με τον τρόπο αυτόν περιορίζονται δραστικά πρακτικές όπως η έκδοση εικονικών τιμολογίων, η υποτιμολόγηση συναλλαγών και η απόκρυψη φορολογητέας ύλης.

Συμπληρωματικά, από το 2026 καθίσταται καθολική η χρήση ψηφιακών δελτίων αποστολής για τη διακίνηση και παράδοση αγαθών σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται στην ψηφιακή έκδοση των παραστατικών και τη διαβίβασή τους στα myDATA, αλλά εισάγει και τη δυνατότητα παρακολούθησης της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο. Ενα φορτηγό που μεταφέρει εμπορεύματα από αποθήκη σε κατάστημα θα συνοδεύεται από ψηφιακό δελτίο αποστολής με QR Code, το οποίο θα μπορεί να ελεγχθεί επιτόπου από τις ελεγκτικές αρχές, διασταυρώνοντας ποσότητες, είδος προϊόντων και δηλωθέν προορισμό.
Με τον τρόπο αυτόν περιορίζονται φαινόμενα εικονικών διακινήσεων, πολλαπλών φορτώσεων με το ίδιο παραστατικό ή παραδόσεων χωρίς παραστατικά, πρακτικές που χρησιμοποιούνται συχνά για την απόκρυψη τζίρου και ΦΠΑ. Ταυτόχρονα, το μέτρο λειτουργεί αποτρεπτικά και για «σπαστές» παραδόσεις, όπου μέρος του φορτίου δηλώνεται και μέρος παραδίδεται χωρίς καταγραφή.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ακίνητη περιουσία, έναν τομέα όπου διαχρονικά εντοπίζονται σημαντικές απώλειες εσόδων. Το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων που αναπτύσσεται συγκεντρώνει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία ιδιοκτησίας και χρήσης για κάθε φορολογούμενο, προσφέροντας για πρώτη φορά μια συνολική εικόνα. Δηλώσεις Ε9, μισθωτήρια συμβόλαια, στοιχεία τετραγωνικών μέτρων και χρήσεις ακινήτων θα «κουμπώνουν» σε ένα ενιαίο σύστημα.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερο βάρος στη χρήση εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης. Η φιλοσοφία των ελέγχων αλλάζει, με τη μετάβαση από οριζόντιες και αποσπασματικές παρεμβάσεις σε στοχευμένους ελέγχους βάσει προφίλ κινδύνου. Μέσα από την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων, η Εφορία θα μπορεί να εντοπίζει μοτίβα μη συμμόρφωσης, όπως επιχειρήσεις με σταθερά χαμηλές δηλώσεις κερδών σε σχέση με τον κλάδο τους ή φυσικά πρόσωπα με εισοδήματα που δεν δικαιολογούν το επίπεδο διαβίωσης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ολοκλήρωση έως το 2026 του θεσμικού πλαισίου για τη ρύθμιση και φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων. Η απουσία σαφών κανόνων τα προηγούμενα χρόνια είχε δημιουργήσει ένα πεδίο αβεβαιότητας, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις αξιοποιήθηκε για την απόκρυψη εισοδημάτων ή τη μεταφορά κεφαλαίων εκτός του φορολογικού ραντάρ. Με τη θέσπιση συγκεκριμένων κανόνων φορολόγησης, το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να εντάξει και αυτόν τον τομέα στο γενικό πλαίσιο φορολογικής συμμόρφωσης, διασφαλίζοντας ίσους όρους για όλους τους φορολογούμενους.

Διαβάστε ακόμη

Συλλογικές συμβάσεις: Οι κλάδοι που παίρνουν σειρά και τα ανοιχτά μέτωπα για τους μισθούς

BTS: Πώς η φρενίτιδα για το σούπερ γκρούπ της K‑pop μετατρέπεται σε δισεκατομμύρια

ΗΠΑ: Πώς η ενεργοβόρα AI και τα data centers φρενάρουν την απολιγνιτοποίηση

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα