Η γερμανική ασθένεια της ευρωζώνης

Τις τελευταίες ημέρες ήρθαν στο προσκήνιο δύο γεγονότα που δικαιολογούν τη μεγάλη ανησυχία για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τη θέση της Ελλάδας σε αυτή.
Οι αποκαλύψεις στο βιβλίο του πρώην Ισπανού πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Θαπατέρο για τη νύχτα της Νίκαιας δείχνουν ξεκάθαρα ότι στην ευρωζώνη υπήρχαν από καιρό δύο ταχύτητες. Στην πρώτη βρίσκεται η Γερμανία και στη δεύτερη… οι υπόλοιπες χώρες. Οσα γράφτηκαν για τον Νικολά Σαρκοζί, σε ρόλο υστερικού ακόλουθου της καγκελαρίου, απλώς επισφράγισαν την εικόνα που ήδη είχαμε για τον ρόλο που πραγματικά έπαιξε στα ευρωπαϊκά πράγματα: επί των ημερών του η Γαλλία υποτάχθηκε πλήρως στην ηγεμονία της Ανγκελα Μέρκελ και η Ευρώπη έχασε το μόνο αντιστάθμισμα που παραδοσιακά υπήρχε στη γερμανική πολιτική.
Το δεύτερο γεγονός είναι η συμφωνία μεταξύ των τριών κομμάτων που στηρίζουν τον «μεγάλο συνασπισμό» για τη διακυβέρνηση της Γερμανίας. Στη συμφωνία αυτή δεν υπάρχουν αναφορές σε σχέδια Μάρσαλ, ευρωομόλογα ή άλλες πολιτικές τις οποίες ευαγγελίζονταν προεκλογικά οι Σοσιαλδημοκράτες. Οι τελευταίοι έκαναν πίσω στις θέσεις τους για τα ευρωπαϊκά πράγματα προκειμένου να πάρουν από τους Χριστιανοδημοκράτες τον κατώτατο μισθό στα 8,5 ευρώ την ώρα, αυξημένες συντάξεις για τις μητέρες, αλλά και μείωση της ηλικίας συνταξιοδότησης, ακόμα και στα 63 έτη για ορισμένες περιπτώσεις - σε αντίθεση με τις πολιτικές που επιβάλλει στους εταίρους της η Γερμανία.

Η νέα γερμανική κυβέρνηση, λοιπόν, ετοιμάζεται να διανείμει κοινωνικό μέρισμα στους πολίτες της από τα κέρδη και τα πλεονάσματα που εξασφάλισε εκμεταλλευόμενη τόσο το ευρώ κατά τη δεκαετία του 2000 όσο και τον τρόπο που διαχειρίστηκε την κρίση από το 2010 και μετά. Την ίδια στιγμή στην κυβερνητική συμφωνία αναφέρεται ξεκάθαρα ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να δεχθεί αμοιβαιοποίηση του χρέους (δηλαδή ευρωομόλογα), καθώς και ότι κάθε χώρα είναι μόνη της υπεύθυνη για τα χρέη της. Ευρωπαϊκή βοήθεια θα δίνεται μόνο εφόσον τίθεται σε κίνδυνο η συνοχή της ευρωζώνης και υπό την προϋπόθεση ότι η ίδια η χώρα θα προσφέρει «ισχυρή συμμετοχή» με «δικά της χρήματα» προτού λάβει οποιαδήποτε βοήθεια.
Με λίγα λόγια, θα εφαρμόζεται το bail in, η διάσωση εκ των έσω, με τα χρήματα που υπάρχουν μέσα στη χώρα, κάτι αντίστοιχο με ό,τι έγινε στην Κύπρο.
Και, βέβαια, από τη συμφωνία δεν λείπουν οι αναφορές στην ανάγκη για συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, με έλεγχο των προϋπολογισμών από τις Βρυξέλλες και συνέχιση της λιτότητας για να διατηρούνται χαμηλά τα ελλείμματα.

Γίνεται φανερό δηλαδή ότι από τον Οκτώβριο του 2010, όταν η Γερμανία έθεσε το θέμα της «συμμετοχής ιδιωτών» στις ζημίες από τα ομόλογα υπερχρεωμένων χωρών (κούρεμα ομολόγων), η βασική θέση της χώρας δεν έχει αλλάξει, παρότι κατά καιρούς μπορεί για λόγους τακτικής να γίνονται προσωρινές υπαναχωρήσεις.
Οι πολιτικές θα συνεχίσουν να είναι σκληρές και η Γερμανία δεν πρόκειται να βάλει το χέρι στην τσέπη επενδύοντας μέρος των πλεονασμάτων της στις χώρες της περιφέρειας.
Θα υπάρξει μεν ένα όφελος και για τις υπόλοιπες χώρες, από την ενίσχυση της ζήτησης μέσω των λελογισμένων παροχών που αποφασίστηκαν στη Γερμανία, αλλά θα είναι τόσο μικρό που είναι αμφίβολο έως απίθανο να κάνει τη διαφορά.

Η ειρωνεία είναι ότι υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν ότι με τις, μικρές έστω, αναπροσαρμογές που θα γίνουν στη Γερμανία αρχίζει μια αντίστροφη μέτρηση για τη χώρα, η οποία θα της δημιουργήσει προβλήματα στο εσωτερικό, την ώρα που και η ευρωζώνη -η οποία αποτελεί το βασικό στοιχείο της επιτυχίας της- θα μένει καθηλωμένη.
Μπορεί, λοιπόν, η Γερμανία να «καμαρώνει» για την οικονομική επιτυχία της και να επιχειρεί να επιβάλει το μοντέλο της στις υπόλοιπες χώρες, αλλά στην πραγματικότητα ευθύνεται για την «ασθένεια» της ευρωζώνης, από την οποία απειλείται και η ίδια.