Τρεις (συν τρεις) πολιτικοί ηγέτες

Τρεις συν τρεις πολιτικοί ηγέτες αναφοράς κυριαρχούν στην παγκόσμια σκηνή την περίοδο αυτή και διαμορφώνουν την πολιτική πραγματικότητα με αρνητικό ή θετικό τρόπο. Οι πρώτοι τρεις συγκροτούν την «τριάδα του πολέμου» – πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμι Πούτιν, πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Και οι τρεις διαμοιράζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά πέραν της διεξαγωγής ανελέητων, απάνθρωπων πολέμων.

Πρόκειται για αυταρχικούς ηγέτες σε

μικρό ή μεγάλο βαθμό, στο πρότυπο του ισχυρού ανδρός που αποδίδουν ελάχιστη σημασία σε δημοκρατικές αξίες, ανθρώπινα δικαιώματα, πολιτική ηθική. Συνειδητά ή ασυνείδητα έχουν μια Χομπσιανή αντίληψη του κόσμου.

Και οι τρεις περιφρονούν/παραβιάζουν τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Είναι ενδεικτικό ότι για δύο απ’ αυτούς (Πούτιν και Νετανιάχου) έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) κατηγορούμενοι για εγκλήματα πολέμου αλλά και πράξεις γενοκτονίας που έχουν διαπράξει.

Αλλά οι  αιματηροί πόλεμοι, η καταπάτηση του διεθνούς δικαίου και η γεωπολιτική αναταραχή με υπονόμευση του πολυμερούς συστήματος κανόνων και θεσμών «επέβαλαν» μια άλλη τριάδα επιδραστικών πολιτικών ηγετών στη διεθνή σκηνή ως ενσάρκωση του δικαίου, αξιών και ηθικής με στόχο μια εναλλακτική παγκόσμια τάξη που δεν θα στηρίζεται στην ισχύ αλλά στους κανόνες. Πρόκειται για τον πρωθυπουργό της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ και τον  πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ.

1. Πέδρο Σάντσεθ:

Ο σοσιαλιστής ηγέτης αγνόησε τις ιταμές απειλές του προέδρου Τραμπ και διακήρυξε ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν είναι έξω από το διεθνές δίκαιο, παράνομος, καθώς μεταξύ άλλων παραβιάζει τον καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. Ο οποίος απαιτεί την προηγούμενη εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας για συγκεκριμένους λόγους και προϋποθέσεις για την άσκηση βίας και παραβίαση κυριαρχίας κράτους.

Παράλληλα απαγόρευσε τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στην Ισπανία για τις πολεμικές δραστηριότητες. Υπογράμμισε έτσι τον χαρακτήρα της Ευρώπης ως σχέδιο ειρήνης και δικαίου. (Αν και θα πρέπει να επισημανθεί ότι η γεωγραφική απόσταση της Ισπανίας από την εστία του πολέμου διευκολύνει  τις τοποθετήσεις Σάντσεθ.)

2. Μαρκ Κάρνεϊ:

Ο πρωθυπουργός του Καναδά (πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας) σε μια εντυπωσιακή ομιλία του στη συνάντηση του Νταβός αναφέρθηκε στο ρήγμα (rupture) που έχει προκληθεί στο διεθνές σύστημα με την κατάλυση των κανόνων και των θεσμών. Και κυρίως υποστήριξε ότι οι λεγόμενες «μεσαίες δυνάμεις» (middle powers) μπορούν να συνασπισθούν και να αποκαταστήσουν αφ’ ενός μια νέα παγκόσμια τάξη κανόνων αλλά και να αποφύγουν τους ηγεμονισμούς που επιδιώκονται από ορισμένες χώρες (ΗΠΑ).

3. Αλεξάντερ Στουμπ:

Ο φινλανδός πρόεδρος, μολονότι «ψιθυριστής» του προέδρου Τραμπ, έχει ιδιαίτερα καθαρή και καινοτόμο σκέψη για την οργάνωση του κόσμου μετά τη γεωπολιτική κατάρρευση. Σε βιβλίο του με τίτλο «Το Τρίγωνο της Δύναμης» (The Triangle of Power), που έχει προκαλέσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, προτείνει μεταξύ άλλων την αναδιάρθρωση του ΟΗΕ για την καλύτερη αντιπροσώπευση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του «Παγκόσμιου Νότου».

Οι τρεις ηγέτες προσφέρουν συνεπώς μια προοπτική υπέρβασης της δυστοπίας που μας έχει κατακλύσει. Μια κατηγορία από μόνη της είναι βέβαια ο ηγέτης της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος όμως ανήκει σε μια άλλη εκδοχή αυταρχισμού.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής-σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο  «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική».