Τρανς, ιντερσέξ, γυναίκες

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024 στο Παρίσι, ένας/μία τρανς αθλητής της πυγμαχίας, ο/η Ιμάν Κελίφ από την Αλγερία, αγωνίστηκε ως γυναίκα και κέρδισε το χρυσό μετάλλιο. Η Ιταλίδα Αντζέλα Καρίνι, η οποία εγκατέλειψε με κλάματα μέσα σε 46 δευτερόλεπτα, μίλησε ότι η αναμέτρηση ήταν άδικη εις βάρος της, επειδή ουσιαστικά ανταγωνιζόταν αντίπαλο με μυϊκή δύναμη άντρα. Η συζήτηση γρήγορα μετατράπηκε σε μια συζήτηση για την ταυτότητα.

Ο παγκόσμιος προοδευτισμός της ταυτότητας, που ακολουθώντας τη φιλόσοφο Τζούντιθ Μπάτλερ (που τα τελευταία χρόνια αυτοπροσδιορίζεται ως «το» Τζούντιθ Μπάτλερ) υποστηρίζει ότι το φύλο είναι κοινωνική κατασκευή, θεωρεί κανονικό να αγωνίζονται στην κατηγορία των γυναικών τρανς αθλητές. Οσοι θεωρούν άδικη αυτή τη διάκριση και δεν παλεύουν για «την επιθυμία ολοκληρωτικής ανακατασκευής του σώματος», αποκαλούνταν από συντηρητικοί έως φασίστες, που αναπαράγουν το στάτους στο οποίο, δήθεν, κυριαρχεί «η τοξική αρρενωπότητα».

Ολα αυτά ήταν φυσιολογικό να απασχολήσουν τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, τη ΔΟΕ. Η οποία, από τους επόμενους Ολυμπιακούς του 2028 (θα γίνουν στο Λος Αντζελες) «κόβει» τα τρανς και ιντερσέξ άτομα από τη δυνατότητα συμμετοχής τους σε αγώνες γυναικών. Στο εξής, η συμμετοχή αθλητριών στους αγώνες γυναικών θα είναι δυνατή έπειτα από χρωμοσωμικό έλεγχο και «περιορίζεται πλέον σε άτομα βιολογικού γυναικείου φύλου» που δεν φέρουν ένα συγκεκριμένο γονίδιο. Η ΔΟΕ πιστεύει ότι μ’ αυτόν τον τρόπο «προστατεύει την αμεροληψία, την ασφάλεια και την ακεραιότητα στη γυναικεία κατηγορία».

Εξηγώντας την απόφασή της, η πρόεδρος της ΔΟΕ, Κίρστι Κόβεντρι, σημείωσε: «Στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ακόμη και τα μικρότερα περιθώρια μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ νίκης και ήττας. Επομένως, είναι απολύτως σαφές ότι δεν θα ήταν δίκαιο για τους βιολογικούς άνδρες να αγωνίζονται στην κατηγορία των γυναικών. Επιπλέον, σε ορισμένα αθλήματα απλώς δεν θα ήταν ασφαλές». Και υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη επιλογή «βασίζεται στην επιστήμη και έχει καθοδηγηθεί από επιστήμονες».

Η αλήθεια είναι ότι με την πρότασή της αυτή διαφωνούν πολιτικοί και κοινωνικοί επιστήμονες, για ιδεολογικούς λόγους. Οι συγκεκριμένοι, μεταξύ άλλων, θα πουν ότι είναι κι αυτοί επιστήμονες. Η απάντηση, βεβαίως, παραπέμπει σε θετικές επιστήμες, στη βιολογία και στην ιατρική.

Ολα αυτά είναι δεδομένο ότι δεν αρέσουν στους ακτιβιστές του «κοινωνικού φύλου». Και είναι βέβαιο ότι θα πολεμήσουν την απόφαση της ΔΟΕ. Μαντεύω τον πρώτο χαρακτηρισμό: θα αποκαλέσουν την Κίρστι Κόβεντρι και τα μέλη της ΔΟΕ «τρανσφοβικούς». Είναι κανόνας τέτοιοι όροι να αποδίδονται σε απόψεις και σε πρόσωπα με τις οποίες και με τα οποία οι ακτιβιστές διαφωνούν. Είναι προφανές ότι η απόφαση ελήφθη ώστε να είναι πιο δίκαιοι οι αγώνες και πιο ουσιαστικός ο ανταγωνισμός. Επειδή αν το παράδειγμα του/της Κελίφ ενέπνεε κι άλλες/κι άλλους αθλητές/αθλήτριες υπήρχε ο κίνδυνος οι γυναίκες να εκτοπίζονταν από τρανς άτομα. Και φυσικά, η απόφαση είναι προφανές ότι δεν ελήφθη επειδή υπάρχει μίσος για τα τρανς άτομα.

Απλώς, η κοινωνική θεωρία δεν μπορεί να εξηγεί τα πάντα. Οσο για τις πολιτικές της ταυτότητας, μπορεί να αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικές, αλλά αυτό δεν σημαίνει και πολλά. Η χειραφέτηση και η απελευθέρωση κοινωνικών (άρα και σεξουαλικών) μειονοτήτων είχε προηγηθεί της εποχής των ταυτοτήτων – κι ήταν μια δημοκρατική κατάκτηση.

Ο φιλελευθερισμός των ταυτοτήτων, αντίθετα, όπως εξηγεί ο φιλόσοφος Μαρκ Λίλα, «εξόρισε τη λέξη “εμείς” από τον αξιοσέβαστο πολιτικό λόγο». Και πριν μπερδέψει τις ζωές μας υπονομεύει ουσιαστικά τη φιλελεύθερη δημοκρατία.

Η είδηση αξίζει την επισήμανση: σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα το 2025 μείωσε τους θανάτους από τροχαία κατά 22%. Για να το πούμε και με αριθμούς, πέρυσι πέθαναν στους δρόμους 517 άτομα, έναντι 665 το 2024. Ο αριθμός αυτός είναι ταυτόχρονα και ο χαμηλότερος από το 1963.

Δεν είναι προϊόν σύμπτωσης. Το τελευταίο διάστημα αλλάζουν πολλά στους δρόμους σε σχέση με την οδηγική συμπεριφορά. Επιτέλους, η Τροχαία αρχίζει να εντοπίζει παραβάσεις στους δρόμους και να επιβάλλει ποινές: κυρίως για παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη, για οδήγηση υπό την επήρεια μέθης, για παραβιάσεις του ορίου ταχύτητας και για τη χρήση του κινητού τηλεφώνου από οδηγούς όσο οδηγούν. Οι ποινές και η αστυνόμευση, που ενισχύθηκε με κάμερες σε διάφορα σημεία και με αύξηση περιπολιών σε δρόμους όπου συχνά γίνονται παραβάσεις, φέρνουν αποτέλεσμα.

Επειδή, μάλιστα, έχει βελτιωθεί το οδικό δίκτυο, μπορούμε να προσπαθήσουμε να μειωθούν κι άλλο τα θανατηφόρα δυστυχήματα. Πώς; Απλούστατα, με ακόμα μεγαλύτερη επιτήρηση, με περισσότερες κάμερες και συστηματική αστυνόμευση. Μόνο έτσι αλλάζουν οι νοοτροπίες. Μπράβο σε όσους αποφάσισαν να τις αλλάξουν.