Το Κολοσσαίο από την πλευρά των θεατών

Επαιζαν αυτοσχέδια επιτραπέζια που χάρασσαν επί τόπου στις καβέες, τις μαρμάρινες σειρές καθισμάτων. Εβαζαν στοιχήματα και τσιμπολογούσαν ή απολάμβαναν ένα πλήρες γεύμα. Κι όταν η έκβαση της μάχης στην αρένα δεν ήταν σύμφωνα με τις προβλέψεις τους, σκάρωναν κατάρες για τον αντίπαλο. Είναι μερικοί από τους τρόπους που περνούσαν την ώρα τους οι χιλιάδες θεατές του εντυπωσιακότερου αμφιθεάτρου της Ρώμης, του Κολοσσαίου, όταν δεν επευφημούσαν ή δεν αποδοκίμαζαν όσους αγωνίζονταν στην αρένα, επηρεάζοντας καθοριστικά το αποτέλεσμα, όπως διαβάζουμε σε δημοσίευμα των “Times”.

Και σε αυτούς – τους θεατές – είναι αφιερωμένη η νέα έκθεση που φιλοξενείται στις υπόγειες στοές του μεγάλου ρωμαϊκού αμφιθεάτρου με ευρήματα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά από ανασκαφές που ξεκίνησαν το 2022, σε τμήμα του αρχαίου συστήματος απορροής υδάτων και σε αποθέτες (λάκκοι με σκουπίδια).

Ενα μολύβδινο έλασμα με κατάρες προς κάποιον αντιπαθή μονομάχο είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και ενδιαφέροντα εκθέματα που μαρτυρούν τη δραστηριότητα των 50.000 θεατών που γέμιζαν το αμφιθέατρο, του οποίου η κατασκευή διατάχθηκε από τον αυτοκράτορα Βεσπασιανό το 72 μ.Χ. και ολοκληρώθηκε οκτώ χρόνια αργότερα από τον γιο και διάδοχό του Τίτο.

Το ηλικίας 1.800 ετών έλασμα απεικονίζει μια ασπίδα, μια συντομογραφία της λατινικής λέξης για τον χοίρο και αστραπές γύρω από ένα ξερό δέντρο. Αναμφίβολα, κατέληξαν οι επιστήμονες, πρόκειται για ένα εχθρικό μήνυμα, χρονολογούμενο στον 3ο ή 4ο αιώνα μ.Χ., που έχει ως στόχο συγκεκριμένο μονομάχο.

Με τις μονομαχίες να διαρκούν ώρες ή ακόμη και μέρες, τα αντικείμενα που εντοπίστηκαν από τους αρχαιολόγους μαρτυρούν ότι οι γυναίκες – οι οποίες κάθονταν στο ανώτερο τμήμα του αμφιθεάτρου – περνούσαν την ώρα τους ράβοντας και φροντίζοντας την εμφάνισή τους, καθώς ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται βελόνες, καρφίδες για τα μαλλιά και ξύλινες χτένες.

Οι άνδρες έπαιζαν επιτραπέζια παιχνίδια χαραγμένα στο μάρμαρο, όπως μαρτυρούν τα χαμένα ζάρια και τα νομίσματα που πιθανόν να αναπηδούσαν και να κατέληγαν στις υπόγειες στοές του αμφιθεάτρου. Τα μικρά νομίσματα που κυκλοφορούσαν στα τελευταία χρόνια της αυτοκρατορίας, όταν ο πληθωρισμός ήταν ανεξέλεγκτος, χάνονταν ιδιαίτερα εύκολα.

Οστρακα από στρείδια και αχιβάδες, μικρά οστά ζώων, κουκούτσια φρούτων και σπόροι πεπονιού, αποδεικνύοντας ότι από ένα σνακ έως ένα πλήρες γεύμα μπορούσε να συνοδεύει την εμπειρία των αγώνων, επιβεβαιώνουν όσα μαρτυρούν τόσο ο Σουητώνιος – ότι δηλαδή ο αυτοκράτορας Δομιτιανός (81-96 μ.Χ.) μοίραζε καλάθια με τρόφιμα στο κοινό – όσο και ο ποιητής Μαρτιάλης που ανέφερε ότι το κοινό κατανάλωνε χοιρινό, κοτόπουλο, πιτσούνια και λαβράκια στις κερκίδες.

Η Μπάρμπαρα Νατσάρο, τεχνική διευθύντρια του Κολοσσαίου, σημειώνει στους “Times” ότι μια μέρα στο Κολοσσαίο παρέπεμπε αρκετά σε ένα σύγχρονο οικογενειακό πικνίκ. Πιθανόν οι πολίτες να έφερναν φαγητό από το σπίτι, ενώ κατανάλωναν και πρόχειρες λιχουδιές που αγόραζαν έξω από το αμφιθέατρο.