Το κλειδί των εκλογών

Ολο και περισσότερο φαίνεται πως στον δρόμο για τις εθνικές κάλπες το κόμμα-κλειδί θα είναι το ΠΑΣΟΚ. Και αυτό αφού είναι ο μόνος χώρος που προς το παρόν μπορεί να προσελκύσει όντως κεντρώο κοινό από τη Νέα Δημοκρατία και άρα να της επιφέρει ρήγμα στη μεγάλη κοινωνική και πολιτική συμμαχία της. Και από την άλλη λόγω της μονομέτωπης λογικής του Νίκου Ανδρουλάκη εναντίον της κυβέρνησης να προσεταιριστεί και να ξαναμιλήσει

Αυτός βέβαια ακριβώς ο δυϊσμός είναι που το καθιστά και ευάλωτο. Ούτε υψηλούς τόνους μπορεί να έχει ακριβώς για να μη φοβίσει τους κεντρώους ούτε από την άλλη μπορεί να εμφανίζεται ως μία λάιτ ΝΔ αφού θα αποδιώξει το αριστερό κοινό. Ο παραπάνω βέβαια δυϊσμός είναι από μόνος του εγκλωβιστικός για τη Χαρίλαου Τρικούπη αφού αυτή τη στιγμή αν έχει επιλέξει μια στρατηγική δεν είναι απλώς να διεμβολίσει τη Νέα Δημοκρατία στο Κέντρο ή να ξαναγίνει μεγάλη παράταξη προσπαθώντας να βρει την Αριστερά. Το ζητούμενο για το ΠΑΣΟΚ είναι να ξαναγίνει λαϊκό κόμμα, να φτιάξει ρεύμα και να ξαναμιλήσει στους πληθυσμούς των μεγάλων πόλεων.

Ταυτόχρονα με τη διάταξη μιας σκιώδους κυβέρνησης να μπορεί να επιδείξει ένα σήμα σοβαρότητας και θεσμικότητας που θα το καθιστά όχι μόνο ως εικόνα αλλά και ως ουσία εναλλακτικά πόλο. Οι διαφορές του δεν είναι τεράστιες από τη ΝΔ στα στρατηγικά θέματα της χώρας. Είναι όμως σε ζητήματα ήθους, σε ζητήματα κράτους ή σε ιεραρχήσεις που έχουν να κάνουν με άλλο μείγμα κοινωνικών πολιτικών που θα μπορούσε να ασκήσει.

Για αυτό ακριβώς δεν νοείται και δεν δικαιολογείται μία απουσία ψυχραιμίας έναντι του νέου σχηματισμού της ΕΛΑΣ ή έναντι της επίθεσης που δέχεται από τους επικοινωνιακούς μηχανισμούς του Μεγάρου Μαξίμου. Αντίθετα οι γραμμές άμυνας και ο τρόπος που θα διαταχθεί έναντι αυτής της πολεμικής είναι που θα το καθιστούν ακόμα πιο αυξημένα σοβαρό έναντι των αντιπάλων του. Εδώ η όλη πολεμική θα μπορούσε να απαντηθεί με περισσότερο προγραμματικό βάθος και με μια πιο απενοχοποιημένη προσπάθεια να συνδεθεί εκ νέου με τα λαϊκά στρώματα.

Ολα αυτά προφανώς δεν είναι εύκολα σε ένα πολιτικό σύστημα απόλυτα ρευστό, που μεταβάλλεται από την είσοδο νέων κομμάτων και που ένα μεγάλο μέρος του κοινού παραμένει αναποφάσιστο ή αμετακίνητο ως προς την πρόθεσή του να πάει να ψηφίσει στην επόμενη κάλπη. Ολα αυτά επίσης δεν είναι καθόλου εύκολα σε μια διεθνή συγκυρία όπου και η Δύση φαίνεται πως βρίσκεται σε μία φάση ενδο-ρήξης και γενικά και αόριστα δεν μπορεί να μιλάει κανείς με μία τυφλή υποταγή και προσήλωση απλώς και μόνον στην Ευρώπη και το κεκτημένο της. Η ίδια η εποχή βάζει το ΠΑΣΟΚ προ των ευθυνών του.

Οι παλιότεροι θα τον θυμούνται για τον «Αγνωστο Πόλεμο» του Νίκου Φώσκολου. Οι νεότεροι για τη σπουδαία του ερμηνεία στον «Μαρξ στο Σόχο» του Χάουαρντ Ζιν. Μάλιστα ο αμερικανός στοχαστής όταν βρέθηκε στην Αθήνα για να δει την εν λόγω παράσταση είπε πως ήταν ό,τι καλύτερο είχε δει πάνω στο κλασικό του κείμενο. Ενδιάμεσα πολλές γενιές τον απόλαυσαν στο θέατρο αλλά και στον μαζικό κινηματογράφο. Ο ηθοποιός Αγγελος Αντωνόπουλος που έφυγε για πάντα, είχε τη μέθοδο της σχολής Κάρολου Κουν, τη λαϊκότητα και ταυτόχρονα μια ιδιότυπη εσωτερικότητα που σπάνια εντοπίζεται.

Ενα πιάνο στο μετρό Συντάγματος που ενίοτε οι περαστικοί μπορούν να καθίσουν και να παίξουν. Ενα γλυπτό του Κ.Π. Καβάφη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Ο πίνακας με το έργο «Ουρά» του Κεσσανλή στον υπόγειο της Ομόνοιας. Ο Γαΐτης και ο Φασιανός στον Σταθμό Λαρίσης. Ενα γκράφιτι σε καφάο με τη Μαρία Κάλλας λίγο πριν το Ιδρυμα Νιάρχου. Η δημόσια τέχνη έχει πάντα τη σημασία της ακόμη κι αν παρεμβάλλεται λοξά στην καθημερινή ροή ως διάβημα. Θυμίζει και κινητοποιεί. Και ενίοτε μπορεί και πρέπει και να θυμώνει αλλιώς δεν έχει σημασία. Πολύ περισσότερο σήμερα που η τάση να ομογενοποιείται η πόλη είναι καλπάζουσα.