Το γνήσιο και η «μαϊμού»

Οσοι παρακολούθησαν την παράσταση του βασιλιά Καρόλου Γ’ στο Κογκρέσο των ΗΠΑ και είδαν τη θερμή ανταπόκριση του κοινού στην ομιλία του βρετανού μονάρχη είχαν την ευκαιρία να διαπιστώσουν τη διαφορά ανάμεσα στο αυθεντικό και την απομίμηση. Να διευκρινίσω, κατ’ αρχάς, ότι χρησιμοποιώ τον όρο «παράσταση», γιατί αυτό που έκανε ο Κάρολος, προκειμένου να γοητεύσει την ηγέτιδα τάξη των αποικιών, ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή ομιλία.

Ηταν κατά κυριολεξία μια παράσταση. Η εκφορά ήταν το σημαντικότερο όλων – γιατί ένα τόσο σύνθετο και πολυδιάστατο ως προς τη σημασία του κείμενο, τόσο πλούσιο σε υπονοούμενα και νοηματικές αποχρώσεις, χωρίς την ανάλογη εκφορά ισοπεδώνεται.

Ο Κάρολος όμως, παρά τα 78 χρόνια του και τη μάχη με τον καρκίνο, τα κατάφερε άριστα και μάλιστα με ένα μπρίο (βασιλικού τύπου, ανεπαίσθητο), που σου έδινε την εντύπωση ότι ονειρευόταν μια τέτοια ιστορική στιγμή, για να δικαιώσει μισό αιώνα αναμονής στον ρόλο του πρίγκιπα διαδόχου. (Με τη δύναμη της συνήθειας μισού αιώνα και βάλε, ακόμη κάποιοι τον λένε πρίγκιπα, ενώ βασιλεύει εδώ και περίπου τρία χρόνια…)

Το συναρπαστικό, κατά τη γνώμη μου, ήταν ότι ο Κάρολος με την ομιλία του στο Κογκρέσο έδωσε το υπόδειγμα του ηγετικού κύρους, με τρόπο που ήταν αδύνατο να μην κάνει τους ακροατές του να συγκρίνουν, από τη μία, το επίπεδο που είχαν μπροστά τους και τη γοητεία που τους ασκούσε και, από την άλλη, τη φτηνή απομίμηση που αντιπροσωπεύει ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο θρίαμβος του βρετανού μονάρχη ήταν ότι έθιξε όλα εκείνα τα ευαίσθητα θέματα στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Δύσης, που ερεθίζουν τον Τραμπ και, επιπλέον, διχάζουν βαθιά την πολιτική τάξη στην Αμερική, με τρόπο που έκανε, βουλευτές και γερουσιαστές αμφοτέρων των κομμάτων, να σηκωθούν όρθιοι δώδεκα φορές και να τον καταχειροκροτούν. Η δύναμη της ομιλίας του έκανε το κοινό του να ξεχάσει τις διαφορές που τους χωρίζουν – αυτές τις διαφορές που ενισχύει διαρκώς ο Τραμπ.

Ολοι αυτοί που χειροκροτούσαν ενθουσιωδώς είναι αδύνατο να μην έκαναν, ασύνειδα έστω, τη σύγκριση με τον 47ο πρόεδρο των ΗΠΑ. Κάποιοι μάλιστα ίσως να σκέφτηκαν πως ο ένας επιβάλλει ένα προσωρινό έστω κλίμα ενότητας, έχοντας ως μοναδικό όπλο του την Ιστορία, ενώ ο άλλος, ο δικός τους, κουρελιάζει και σπιλώνει την Ιστορία της χώρας τους κάθε μέρα, σκορπίζοντας στους ανέμους το γόητρο και το κύρος της. Δεν μπορεί να μη σκέφτηκαν ορισμένοι – έτσι ελπίζω τουλάχιστον – ότι είναι μέγιστη ντροπή να γιορτάζουν τα 250 χρόνια της δημοκρατίας τους με ένα τέτοιο σούργελο στην προεδρία της χώρας.

Ενιωσε τίποτε από όλα αυτά ο Τραμπ; Οχι, ούτε που κατάλαβε ότι η αναπόφευκτη σύγκριση ήταν καταστροφική για τον ίδιο, είμαι βέβαιος. Αντιθέτως, πρέπει μάλλον να καμάρωνε που τους κουβάλησε τέτοια διασημότητα στο Κογκρέσο, αληθινό βασιλιά, όχι αστεία! Πρέπει να ικανοποιήθηκε βαθιά από την προσοχή που του έδειξε ο Κάρολος και την οικειότητα που του επέτρεψε. Στον Τραμπ έφτανε η περηφάνια να νομίζει ότι αυτός (με την κυρά του και τον παρά του, όπως λέμε) τους έφερε κοτζάμ βασιλιά, για να τον δουν και να τον ακούσουν από κοντά. Πώς κάποιοι πολύ πλούσιοι φέρνουν τον Ρέμο – δηλαδή τον πληρώνουν – για να τραγουδήσει στο πάρτι των γενεθλίων τους; Παρομοίως το αντιλαμβάνεται και ο Ντόναλντ. Στα πιο τρελά του όνειρα, είμαι βέβαιος ότι πολύ θα ήθελε να φέρει και τον Τσάρο Βλαδίμηρο Πούτιν, τον άλλο εκπρόσωπο μιας παμπάλαιας μοναρχίας, για να μιλήσει στο Κογκρέσο. Οι περιστάσεις όμως, όπως καταλαβαίνετε, δεν θα το επέτρεπαν.

Ισως αρχαιότερη και από τη βρετανική μοναρχία είναι εκείνη της Δανίας. Εχει ιστορικό βάθος 13 αιώνων, καθώς η Δανία είναι το παλαιότερο έθνος-κράτος (συγγνώμη για την αναχρονιστική χρήση του όρου) της ευρωπαϊκής ηπείρου, μαζί με την Αγγλία. Είναι όμως πολύ μικρή η Δανία, παρά τη μεγάλη ιστορία της. Διαφορετικά, ο Τραμπ θα είχε προσκαλέσει για τη 250ή επέτειο της ανεξαρτησίας και τον δανό μονάρχη… Που ίσως να είναι γυναίκα; Δεν ξέρω. Ισως και να μην είναι, ίσως έφυγε (με εισαγωγικά ή χωρίς, όπως το προτιμάτε) η γηραιά κυρία που θυμάμαι. Αλλά και μόνο ότι δεν χρειάζεται να ξέρω ποιος ή ποια κάθεται στον θρόνο της Δανίας τα λέει όλα, νομίζω…