Τι πραγματικά θέλει ο κινέζος πρόεδρος

Καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο κινέζος ομόλογός του, Σι Τζινπίνγκ συναντιούνταν στην Ουάσιγκτον, οι αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν πρέπει να υποτιμήσουν τις φιλοδοξίες της Κίνας. Υπό την ηγεσία του Σι, η εξωτερική πολιτική της χώρας εστιάζει στην εξασφάλιση της στήριξης του Παγκόσμιου Νότου, ενώ παράλληλα επιδιώκει τον μακροπρόθεσμο στόχο κατάληψης της Ταϊβάν και επίτευξης παγκόσμιας κυριαρχίας.

Χθες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε

στην Ουάσιγκτον με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Ως ηγέτες των δύο ισχυρότερων χωρών του κόσμου, έχουν υπό την ευθύνη τους την πιο σημαντική διμερή σχέση στον κόσμο. Αν, όμως, ο Τραμπ υποθέτει ότι αυτό σημαίνει πως η εξωτερική πολιτική της Κίνας περιστρέφεται γύρω από τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάνει σοβαρό λάθος.

Ο Σι είναι ταυτόχρονα θιασώτης της αυστηρής πειθαρχίας και ιδεολόγος. Απαιτεί από τον μηχανισμό χάραξης της εξωτερικής πολιτικής της Κίνας να ακολουθεί μια παγκόσμια στρατηγική που βασίζεται στις αρχές της «Σκέψης του Σι Τζινπίνγκ», οι οποίες διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο η Κίνα αξιολογεί τα εθνικά της συμφέροντα και αντιδρά στις πιέσεις των ΗΠΑ. Κυρίαρχη μεταξύ αυτών των αρχών είναι ότι η διατήρηση της ηγεσίας του Σι και της διακυβέρνησης του Κομμουνιστικού Κόμματος υπερισχύει όλων των άλλων εθνικών συμφερόντων. Αμέσως μετά έρχεται η ενίσχυση της παγκόσμιας θέσης της Κίνας. Η σθεναρή αντίδραση της Κίνας στον εμπορικό πόλεμο των δασμών που κήρυξε ο Τραμπ αντανακλά αυτές ακριβώς τις προτεραιότητες. Στην πράξη, η προσέγγιση του Σι καθιστά σχεδόν αδύνατο για την Κίνα να υποχωρήσει μπροστά στις αμερικανικές πιέσεις.

Τι επιδιώκει, λοιπόν, η Κίνα του Σι; Ο απώτερος στόχος της αποτυπώνεται σε αυτό που ο Σι αποκαλεί «Κινεζικό Ονειρο της Εθνικής Αναζωογόνησης», το οποίο θα πρέπει να έχει υλοποιηθεί έως το 2050. Οπως εξηγούμε η Ολίβια Τσιουνγκ κι εγώ στο νέο μας βιβλίο «China’s Global Strategy under Xi Jinping (Η Παγκόσμια Στρατηγική της Κίνας υπό τον Σι Τζινπίνγκ), η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί έναν διπλό στρατηγικό αναπροσανατολισμό.

Η πρώτη στροφή και σημερινή προτεραιότητα της κινεζικής διπλωματίας είναι να εξασφαλίσει καθολική στήριξη από τον Παγκόσμιο Νότο για την ατζέντα της κινεζικής εξωτερικής πολιτικής. Ο Σι έχει περιορίσει τα ταξίδια του στο εξωτερικό από την πανδημία της COVID-19, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές την πρόσφατη παρουσία του στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στο Μπισκέκ, την επίσημη επίσκεψή του στην Αίγυπτο και την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ινδία.

Η δεύτερη κρίσιμη στροφή αφορά την κατάληψη της Ταϊβάν. Δεδομένης της θέσης της Ταϊβάν μέσα στην πρώτη νησιωτική αλυσίδα στον Ειρηνικό Ωκεανό και της σημασίας της για τα στρατηγικά συμφέροντα της Αμερικής στην περιοχή, η προσάρτησή της θα αποδείκνυε την υπεροχή της Κίνας έναντι των ΗΠΑ, σηματοδοτώντας την έλευση της κινεζικής παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας και την εκπλήρωση του «Κινεζικού Ονείρου». Μια τέτοια επιχείρηση δεν μπορεί να ξεκινήσει έως ότου η Κίνα είναι βέβαιη για την επιτυχία της και η προθεσμία του 2050 υποδηλώνει ότι ο Σι δεν βιάζεται.

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την Κίνα χωρίς να αναγνωρίσουν τι κινητοποιεί τα ανοίγματα του Σι προς τον Παγκόσμιο Νότο και την αποφασιστικότητά του να μετασχηματίσει εκ των έσω τη διεθνή τάξη. Το κρίσιμο είναι ότι ο στόχος της Κίνας δεν είναι απλώς να τερματίσει την αμερικανική ηγεμονία, αλλά και να απαξιώσει την ιδέα ότι η δημοκρατία αποτελεί τον καλύτερο δρόμο για τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η Κίνα δεν έχει κανένα συμφέρον να βοηθήσει τις ΗΠΑ να διορθώσουν τα λάθη της εξωτερικής τους πολιτικής. Αντιθέτως, επωφελείται όταν οι ΗΠΑ εκλαμβάνονται ως απειλή για την παγκόσμια ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία.

Ο Στιβ Τσανγκ είναι πολιτικός επιστήμονας, διευθυντής του Ινστιτούτου Κίνας στο Πανεπιστήμιο SOAS στο Λονδίνου και συγγραφέας.