Τα ποτάμια της Ευρώπης εκπέμπουν SOS

Η Ουγγαρία καλύπτει περίπου το 40% των αναγκών της σε ηλεκτρική ισχύ από τη μοναδική μονάδα παραγωγής ατομικής ενέργειας που διαθέτει και κατασκευάστηκε τη δεκαετία του ’80 στο Πακς, με σοβιετική τεχνολογία. Η μονάδα, με τη σειρά της, προκειμένου να λειτουργεί ομαλά και χωρίς προβλήματα, έχει ανάγκη τα νερά του Δούναβη, τα οποία φροντίζουν για την ψύξη των αντιδραστήρων. Καθώς, λοιπόν, η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν προκαλέσει σημαντική μείωση

Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί είναι τόσο δύσκολη, ώστε η κυβέρνηση του Πέτερ Μαγιάρ έχει σημάνει συναγερμό και λαμβάνει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Η πυρηνική μονάδα διέκοψε τη λειτουργία της, τουλάχιστον για τις επόμενες ημέρες, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά ύστερα από 44 χρόνια. Κι αυτό σημαίνει, με τη σειρά του, πως το ηλεκτρικό δίκτυο θα δεχθεί πρωτοφανείς πιέσεις, χωρίς να αποκλείονται και εκτεταμένα μπλακάουτ – ειδικά από τη στιγμή που θα πέσει ο ήλιος και τα φωτοβολταϊκά σταματήσουν να συνεισφέρουν στο ισοζύγιο. Δεν αποκλείεται, επίσης, να επιβληθούν περικοπές στις πιο ενεργοβόρες βιομηχανικές μονάδες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εφοδιαστική αλυσίδα και συνολικά για την ουγγρική οικονομία.

Η αλήθεια, βεβαίως, είναι πως σοβαρό πρόβλημα δεν αντιμετωπίζει μόνο η Ουγγαρία, ούτε αυτό περιορίζεται στην ενέργεια. Μια σειρά χώρες της Ευρώπης έχουν σημάνει συναγερμό εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, που εκτός από τις πυρκαγιές και τους θανάτους ανθρώπων που ανήκουν στις πιο ευάλωτες ομάδες, απειλεί ολόκληρο το μοντέλο της οικονομικής τους ανάπτυξης. Αυτό το οποίο βασίστηκε επί αιώνες στα εμβληματικά ποτάμια τους, ορισμένα από τα οποία πλέον κινδυνεύουν να… στερέψουν.

Για του λόγου το αληθές, στη γειτονική Ρουμανία, την οποία επίσης διασχίζει ο Δούναβης, έχουν επιβληθεί ήδη ελεγχόμενες διακοπές παραγωγής στην πυρηνική μονάδα της Τσερναβόντα. Αλλά και στην Ιταλία, η στάθμη του Πάδου σε ορισμένα σημεία της διαδρομής του έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά, με συνέπεια να παρατηρούνται ήδη προβλήματα στην υδροδότηση και τις καλλιέργειες σε μεγάλες περιοχές της χώρας, όπως Πιεμόντε και Λομβαρδία. «Πολλές από τις φυσικές δεξαμενές μας είναι υπό πίεση. Πρακτικά, πρέπει να αρχίσουμε να χορεύουμε τον χορό της βροχής», όπως είπε στο Reuters ο επικεφαλής της μονάδας Α2Α, προσπαθώντας εμφανώς να κρύψει την απογοήτευση και την αγωνία του κάτω από ένα πέπλο χιούμορ.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στη Γαλλία, η οποία καλύπτει τα δύο τρίτα των αναγκών της σε ηλεκτρική ισχύ από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες που διαθέτει, όντας πρωτοπόρος σε όλο τον κόσμο σε αυτό το επίπεδο. Σε αυτό το φόντο, ο όμιλος της EdF, που διαχειρίζεται τις περισσότερες μονάδες, ανακοίνωσε πως προχωρά σε περικοπές της παραγωγής, λόγω προβλημάτων στη διαδικασία ψύξης, ενώ αναθεώρησε επί τα χείρω και τις προβλέψεις του για τα φετινά οικονομικά του αποτελέσματα.

Στη Βρετάνη, μάλιστα, την οποία διασχίζει ο ποταμός Οντέτ που εκβάλλει στον Ατλαντικό, έχει κάνει την εμφάνισή του ένα διαφορετικό πρόβλημα, απειλώντας τα ψάρια που ζουν και αναπαράγονται σε αυτόν. Είναι ο λόγος που κάποιοι επαγγελματίες στήνουν καρτέρι σε πέστροφες και σολομούς σε σημεία στα οποία η στάθμη δεν ξεπερνά τα λίγα εκατοστά, για να τους μεταφέρουν σε δεξαμενές νερού με υψηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο, προτού να απελευθερώσουν εκ νέου μερικά χιλιόμετρα πιο κάτω.

Στη Γερμανία, την ίδια στιγμή, η στάθμη του Ρήνου – ο οποίος αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά του οικονομικού της «θαύματος» και τη συνδέει με το ολλανδικό λιμάνι του Ρότερνταμ και την Ελβετία – έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας οκταετίας. Η συνέπεια είναι οι μεταφορές εμπορευμάτων να έχουν δυσκολέψει σημαντικά, το κόστος να έχει αυξηθεί και πολλές παραγωγικές μονάδες να έχουν αναγκαστεί με μειώσουν την παραγωγή τους. Εάν η εικόνα δεν αντιστραφεί σύντομα (κάτι για το οποίο δεν υπάρχουν πολλές ελπίδες…), είναι πιθανό ο ρυθμός ανάπτυξης της γερμανικής οικονομίας να μηδενιστεί το τρίτο τρίμηνο του έτους.

Υπενθυμίζεται, άλλωστε, ότι ο Ρήνος αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί μια ζωτικής σημασίας αρτηρία για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, για τη ζωή και την οικονομία τους. Πηγάζοντας από τις Αλπεις, διασχίζει ή κυλά παράλληλα με τα εδάφη της Ελβετίας, της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας προτού εκβάλει, ύστερα από 1.230 χιλιόμετρα, στη Βόρεια Θάλασσα.

Βαρύ είναι όμως το πλήγμα και για τον τουρισμό σε περιοχές που έχουν συνδέσει την ύπαρξή τους και την οικονομία τους με τον Ρήνο και τον Δούναβη – ο οποίος, με τη σειρά του, διασχίζει πάνω από δέκα χώρες της Γηραιάς Ηπείρου. Σε αυτές συγκαταλέγονται και η Σερβία με τη Βουλγαρία, στις οποίες πολλές επιχειρήσεις που είχαν επενδύσει στα αξιοθέατα του δεύτερου μεγαλύτερου ποταμού της Ευρώπης (μετά τον Βόλγα), προσφέροντας εκδρομές και διαμονή σε αυτόν, δηλώνουν απεγνωσμένες και έχουν φτάσει στα όρια της χρεοκοπίας.

Παρά το γεγονός, άλλωστε, ότι η υποχώρηση της στάθμης έχει φέρει στην επιφάνεια πολλά διαφορετικά… αξιοθέατα, όπως γερμανικά ναυάγια από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και υπολείμματα σκελετών από προϊστορικά μαμούθ, η καταστροφή υπερβαίνει κατά πολύ το όποιο κέρδος από την αξιοποίησή τους. Εστω και αν αρκετοί επιμένουν πως θα είναι προσωρινή ή, έστω, θα αφορά λίγους μήνες του χρόνου.