Labubu: Τα κουκλάκια του υπερκαταναλωτισμού

Ανθρωποι στο TikTok κλαίνε από ενθουσιασμό καθώς ξεπακετάρουν τα κουτιά των Labubu. Ουρές πολεοδομικών τετραγώνων σχηματίζονται γύρω από το κατάστημα της PopMart στην Αυστραλία στις 3 τα χαράματα για να αποκτήσουν ένα από την τελευταία παραλαβή των Labubu. Οι Αρχές σε Κίνα και Αγγλία κατάσχουν απομιμήσεις Labubu. Σπάνια Labubu πωλούνται σε σάιτ μεταπώλησης μέχρι και για 1.000 δολάρια (ενώ η αρχική τιμή κυμαίνεται στα 30-50). Η κατασκευάστρια PopMart διαθέτει περισσότερα από 2.000 σημεία πώλησης σε 30 χώρες, ενώ ο βασικός μέτοχός της έγινε ο νεότερος από τους δέκα κορυφαίους δισεκατομμυριούχους

Είναι απλώς ένα λούτρινο κουκλάκι. Εχει αιχμηρά δόντια, πεταχτά αφτιά, είναι χνουδωτό – δεν το λες όμορφο. Ενα μικρό υφασμάτινο τερατάκι, που έχει προκαλέσει φρενίτιδα υπερκαταναλωτισμού, έχει αποκτήσει φανατικούς οπαδούς, μανιώδεις συλλέκτες και αποτελεί πια το πιο περιζήτητο αξεσουάρ μόδας. Ενα δημοσίευμα του περιοδικού «Glamour», κατέγραψε πως η τάση των λούτρινων έχει εξαπλωθεί τόσο, που τα Labubu είχαν κατακλύσει την Εβδομάδα Μόδας της Κοπεγχάγης πέρυσι το καλοκαίρι.

Δημιούργημα του γεννημένου στο Χονγκ Κονγκ εικονογράφου Kasing Lung, τα Labubu αντλούν την έμπνευσή τους από τη σκανδιναβική λαογραφία με την οποία ο ίδιος ήρθε σε επαφή στην Ολλανδία, όπου μετακόμισε με την οικογένειά του σε πολύ νεαρή ηλικία. Σχεδιασμένα κατ’ αρχάς ως ήρωες της τριλογίας εικονογραφημένων βιβλίων «Monsters» του 2015 με ολίγον από νορβηγικά τρολ, λίγο από Μούμιν της Τούβε Γιάνσον, τα μικρά τερατάκια του νεαρού εικονογράφου δεν έγιναν βάιραλ από την πρώτη μέρα που συστήθηκαν στο κοινό. Επρεπε να φτάσουμε στο 2019, να αναλάβει την κατασκευή παιχνιδιών εμπνευσμένων από αυτά η κινεζική εταιρεία PopMart, να περάσει η επιδημία της Covid-19 και τα μικρά τερατάκια να είναι πια κυριολεκτικά παντού. Η Ριάνα πόσταρε μια φωτογραφία με ένα από αυτά να κρέμεται από την επώνυμη τσάντα της, η Λίζα από το Κ-ποπ συγκρότημα Blackpink πόσταρε τη δική της συλλογή από Labubu, η Ντούα Λίπα και η Κιμ Καρντάσιαν επίσης, ενώ ακόμα και το περιοδικό «GQ» αφιέρωσε άρθρο για τους άντρες που έχουν εμμονή με το να κρεμούν αυτά τα περίεργα λούτρινα τερατάκια από τις τσάντες τους.

Στις εικόνες με Labubu που κατέκλυσαν το τελευταίο διάστημα τις αρχικές σελίδες των κοινωνικών μου δικτύων (κυρίως του ΤικΤοκ) δεν έδινα και πολλή σημασία. Στο φινάλε τον αλγόριθμό μου, μόνος μου τον έχτισα, τούβλο – τούβλο. Κάτι θα ξέρει καλύτερα για να μου τα δείχνει όλα αυτά. Αλλωστε με ασιατικής αισθητικής παιχνίδια, εμπνευσμένα από τη manga και anime κουλτούρα ή τη φρενίτιδα των κορεατικών προϊόντων, έχω μεγάλη εξοικείωση. Δεν ξεχνάει κανένα παιδί της Γενιάς Ζ τη φρενίτιδα που ακολουθούσε τα ιαπωνικά ηλεκτρονικά κατοικίδια Tamagotchi την πρώτη δεκαετία του 2000. Ή τη μανία συλλογής καρτών και ταπών Πόκεμον και Yu-Gi-Oh!, ή εσχάτως τις σβούρες Beyblade. Στο μυαλό μου, η μανία με τα Labubu ήταν αφενός τόσο συγκεχυμένη όσο κάθε βάιραλ φαινόμενο που φουσκώνει σήμερα για να ξεφουσκώσει αύριο, αφετέρου τόσο οικεία λόγω της διαρκούς και παγιωμένης πια ποπ πολιτισμικής επίδρασης της Ασίας στις αγορές της Δύσης. Κοινώς δεν μου έκανε εντύπωση. Ούτε η αγάπη ενηλίκων για αυτά τα κουκλάκια μού έκανε ιδιαίτερη εντύπωση: οι παλιμπαιδισμοί στη μόδα και η υιοθέτηση κάθε βάιραλ trend που φέρνει σε Y2K αισθητική είναι κομμάτι της ιντερνετικής κουλτούρας που ξεπηδά καθημερινά από τα κινητά, για να περπατήσει λίγο στον δρόμο ώστε να απαθανατιστεί και να ξαναμπεί στα κινητά. Εντύπωση μου έκανε το πόσο χαρούμενο είναι το Πεκίνο με την επιτυχία αυτού του λούτρινου. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua έγραψε ότι τα Labubu «δείχνουν την επιτυχία της κινεζικής δημιουργικότητας, ποιότητας και κουλτούρας σε μια γλώσσα που ο κόσμος μπορεί να καταλάβει», δείχνοντας συγχρόνως τη δυνατότητα στον κόσμο να γνωρίσει την «κουλ Κίνα». Είναι άλλωστε – νομίζω – το πρώτο πραγματικά βάιραλ πολιτισμικό προϊόν που προέρχεται από την Κίνα και δεν αποτελεί μια ακόμα πλατφόρμα μαζικής αγοράς φθηνών σε αξία και ποιότητα προϊόντων από πολυεστέρα.

Το Ίντερνετ εκτός από αυτά έχει γεμίσει και με αναλύσεις που προσπαθούν να εξηγήσουν την επιτυχία τους. Αλλοι λένε ότι είναι μια επιστροφή στην αθωότητα, άλλοι ότι είναι κάτι παιχνιδιάρικο και δημιουργικό σε ένα βαρετό και αφυδατωμένο περιβάλλον. Πιο παλιά για να γίνει ένα αντικείμενο φαινόμενο υπερκαταναλωτισμού, έπρεπε να μας συνδέει κάτι μαζί του – να έχει ένα πολιτισμικό βάρος, να έχει προηγηθεί η επιτυχία κάπου αλλού κι έπειτα να αρχίσει το υστερικό merchandising. Σήμερα αρκεί να αρέσει στον αλγόριθμο, ή να εκπαιδευτεί ο αλγόριθμος ώστε να του αρέσει. Τα Labubu είναι τέλεια για την εποχή μας, γιατί γεννήθηκαν όχι για να μας θυμίσουν κάτι ή να μας συνδέσουν με ένα πολιτισμικό ρεύμα – έστω ποπ και μαζικό. Γεννήθηκαν επειδή μπορούν να πουληθούν. Στοίχημα ότι ο μεγαλομέτοχος της PopMart θα έχει πια το ίδιο χαμόγελο με τα κουκλάκια αυτά. Ισως χωρίς τόσο αιχμηρά δόντια.